به گزارش ایسنا، آیین اهدای «سرو سیمین پارسی جان» چهارشنبه ۲۸ مردادماه در حوزه هنری برگزار شد. در این مراسم «سرو سیمین» به محمد معتمدی (خواننده آواز ایرانی)، امید مهدینژاد (مدیر رویداد من لهجه دارم) و محمدمهدی باقری (مدیر موسسه ویراستاران) اهدا شد.
چرا حسین علیزاده نشان شوالیه فرانسه را نپذیرفت؟
در این مراسم، محمد معتمدی، با بیان اینکه موسیقی یکی از مهمترین حاملان ادبیات است، گفت: در سالهای اخیر، حوزه هنری جزو نهادهایی بوده است که میتواند با سربلندی از کارنامه خود دفاع کند و یکی از دلایل آن ثبات مدیریتی بوده است. اما در حوزه موسیقی، معتقدم نهتنها حوزه هنری، بلکه سایر نهادها، از جمله صداوسیما و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نتوانستهاند طی این سالها یک برنامه و نقشه واحد و مشخص داشته باشند.
او ادامه داد: موسیقی حامل ادبیات است و شاید مهمترین عامل انتقال ادبیات در جامعه بوده است. خود ما و نسل ما آشنایی و رفاقتمان با شعر حافظ و سعدی و دیگر بزرگان ادبیات، در بستر موسیقی شکل گرفته است. با این حال، موسیقی هم از نظر بودجه و هم از نظر توجه مسئولان، همیشه در اولویتهای پایین قرار داشته است.
این خواننده با اشاره به نگاه موجود به موسیقی در فضای مدیریتی کشور گفت: کسی که میخواهد نماینده مجلس شود، یک قانون نانوشته را پذیرفته است؛ در نطقهایش میگوید باید به فرهنگ، هنر، سینما، شعر و ادبیات توجه کنیم، اما میداند که نباید نام موسیقی را بیاورد، چون احساس میکند ممکن است جایی کارش خراب شود. این پنهانکردن و زیر فرش بردن مسائل، در نهایت به محل تجمع بسیاری از چیزهایی تبدیل شده است که نباید اتفاق بیفتند؛ هم در حوزه فرهنگ و هنر و هم در حوزه باورهای اعتقادی، دینی و ملی.
معتمدی در ادامه با تأکید بر اهمیت عزت نفس ملی گفت: اگر قرار باشد یک مشکل را بهعنوان ریشه بسیاری از اشکالات کشور اصلاح کنیم، من روی یک موضوع متمرکز میشوم و آن «عزت نفس ملی» است. اگر عزت نفس ملی ما ترمیم شود، در حوزه سیاست و سیاست خارجی، ادبیات و فرهنگ و حتی اقتصاد وضعیت بهتری خواهیم داشت. زمانی قرار بود که به استاد حسین علیزاده نشان شوالیه فرانسه اهدا شود اما ایشان نپذیرفتند؛ این امر نشان از عزت نفس داشت.
این خواننده اظهار کرد: امروز اگر یک هنرمند از یک نهاد یا جشنواره خارجی جایزه بگیرد، ممکن است برای رسانهها اهمیت زیادی پیدا کند و خود فرد نیز آن را بهعنوان یک اعتبار بزرگ مطرح کند اما ما هنوز یک جایزه ملی درست نکردهایم که هنرمند ایرانی از گرفتن آن احساس غرور و اعتبار کند. اینکه هنرمند ایرانی جایزهای از خارج بگیرد و بگوید این بهترین جایزهای است که داشتهام، بخشی از همین مسئله است.
او در ادامه با اشاره به رواج برخی واژههای بیگانه در جامعه اظهار کرد: چرا باید به جای واژهای فارسی، استفاده از واژه خارجی برای ما شیکتر به نظر برسد؟ این نگاه، به نظرم ریشه در همان فقدان عزت نفس دارد. متأسفانه این مسئله میتواند خطرناکترین و ویرانگرترین پاشنه آشیل کشور ما باشد و در همه حوزهها، از ادبیات و فرهنگ گرفته تا سیاست و اقتصاد، اثر بگذارد.
معتمدی در بخش دیگری از سخنانش با اشاره به پروژه «من لهجه دارم» گفت: کاری که در حوزه لهجهها در حال انجام است، تقریباً شبیه کاری است که استاد محمدرضا درویشی در حوزه موسیقی نواحی انجام داده است؛ یعنی ثبت و حفظ چیزی که اگر امروز برای آن کاری نکنیم، ممکن است در آینده از بین برود.
او افزود: اگر به صحبتهای قدیمیها و نوارهای خانوادگی و فایلهای قدیمی مراجعه کنیم، میبینیم که بسیاری از این موارد امروز به سند تاریخی تبدیل شدهاند. اگر آنها را جمعآوری نکنیم، از بین خواهند رفت. حداقل کاری که میتوان انجام داد این است که افرادی را که لهجههای اصیل و درست دارند، بدون اینکه موضوع خاصی برای گفتوگو تعیین کنیم، مقابل میکروفون بنشانیم و از آنها بخواهیم نیم ساعت یا یک ساعت صحبت کنند.
معتمدی اظهار کرد: اگر این کار در دهههای مختلف و در شهرهای مختلف انجام شود، این فایلها در آینده محل رجوع خواهند بود. شاید امروز متوجه ارزش آن نباشیم، اما لهجهها بهشدت در حال انقراضاند و قطعاً این اسناد در آینده بسیار ارزشمند خواهند شد. به نظرم یکی از کارهای مهم در این حوزه، جستوجو و پیدا کردن آدمهای قدیمی و ثبت صحبتها و لهجههای آنهاست؛ چراکه اگر امروز این میراث را ثبت نکنیم، ممکن است فردا دیگر چیزی برای ثبت و حفظ باقی نمانده باشد.
معتمدی در بخشی از این مراسم لحظاتی را به خواندن آواز پرداخت که در ادامه ویدیویی از آن میبینید:
برای حفظ زبان فارسی تلاش بیشتری شود
یکی دیگر از سخنرانان این برنامه، ناصر فیض ـ شاعر و طنزپرداز ـ بود که بر ضرورت توجه بیشتر مسئولان و نهادهای فرهنگی به زبان فارسی تأکید کرد و گفت: زبان فارسی یکی از مهمترین مبانی فرهنگ و هویت ماست و باید برای حفظ و معرفی آن بهعنوان یکی از زندهترین و زیباترین زبانهای دنیا تلاش بیشتری شود.
او با اشاره به ضرورت شکلگیری جایگاهی متمرکز برای حمایت از زبان فارسی اظهار کرد: امیدواریم در طول سال، برنامهها و فعالیتهایی مشخص و مستمر در حمایت از زبان فارسی انجام شود. دفتر پاسداشت زبان فارسی میتواند در این زمینه نقش جدیتری داشته باشد و جایگاهی باشد که بهطور اختصاصی به مسائل و دغدغههای زبان فارسی بپردازد. پیش از این نیز در حوزه فرهنگ و ادبیات، اتفاقات خوبی شکل گرفته است، برای مثال بخش مهمی از آثاری که در سالهای گذشته منتشر شده، به ادبیات دفاع مقدس اختصاص داشته است. به نظر من لازم است برای زبان فارسی نیز چنین توجه متمرکزی وجود داشته باشد.
او درباره نشان «سرو زرین» گفت: به نظرم بهتر است در این جایزه، بیش از آنکه کسانی را که وظیفه اصلی و سازمانیشان فعالیت در حوزه زبان و ادبیات است مورد توجه قرار دهیم، به سراغ افرادی برویم که وظیفه ذاتیشان این کار نیست اما به زبان فارسی توجه میکنند؛ برای مثال یک خواننده یا هنرمندی که در آثارش به زبان فارسی اهمیت میدهد و به حفظ و معرفی آن کمک میکند.
این شاعر افزود: قرار است این جایزه بهصورت ماهانه اهدا شود و در پایان سال «سرو زرین» به یک فرد شاخص تعلق بگیرد. شاید بسیاری از این افراد اساساً نیازی به دیدهشدن نداشته باشند، اما این توجه و قدردانی میتواند دیگران را نیز تشویق کند که در حوزه زبان فارسی حساسیت و دقت بیشتری داشته باشند.
فیض در ادامه با اشاره به تجربهای از حضورش در ترکیه گفت: چند سال پیش در یک شب شعر در ترکیه، با عنوان «شعر استانبول»، حضور داشتم. کتابی که ترجمه کرده بودم در آن برنامه مطرح شد و چند نفر از استادان و دانشجویان فارسی آنجا از من خواستند شعر را به زبان فارسی بخوانم. دلیلشان این بود که زبان فارسی از نظر آواها برایشان بسیار خوشایند و دلنشین است؛ میگفتند وقتی شما فارسی صحبت میکنید، احساس میکنیم شعر میشنویم.
او افزود: آنها با توجه به تسلطی که به زبان عربی داشتند، بخش زیادی از مطالبی را که میگفتم متوجه میشدند، اما برایشان جذابیت زبان فارسی بسیار زیاد بود. این تجربه نشان میدهد که زبان فارسی تا چه اندازه برای دیگران جذاب و شنیدنی است.
فیض در پایان سخنانش گفت: ما در کشوری زندگی میکنیم که زبانش یکی از کهنترین و در عین حال زندهترین زبانهای دنیاست و سابقهای چند هزار ساله در ادبیات دارد. اگر به چنین زبانی بیتوجه باشیم، در واقع به بخشی از هویت خودمان بیتوجهی کردهایم. امیدوارم همه کسانی که در این زمینه مسئولیتی دارند، توجه بیشتری به پاسداشت و معرفی زبان فارسی داشته باشند.
موسیقی بازوی مهم حفظ زبان فارسی از فرسایش است
در ادامه میلاد عرفانپور ـ شاعر و مدیر مرکز آفرینشهای ادبی حوزه هنری ـ درباره محمد معتمدی گفت: در سالهایی که توفیق برادری، دوستی و آشنایی بیشتر با محمد معتمدی را داشتهام، بسیار دیدهام که در عالم موسیقی، بهخصوص در سالهای اخیر، برخی خوانندگان قطعهای را میخوانند و پس از پایان تولید، شاید حتی ندانند چه خواندهاند یا مفهوم شعر چه بوده و شاعر آن چه کسی بوده است.
عرفانپور افزود: اما در این میان، خواننده فرهیخته، دوستداشتنی، ارجمند و ایراندوستی مانند محمد معتمدی، واقعاً با جان و دل با شعر و زبان فارسی نسبت دارد و ادبیات ما را بهخوبی میشناسد. او بسیاری از قطعاتی را خوانده که شاید بهطور معمول تصور نمیشود یک خواننده در موسیقی ایرانی سراغ چنین غزلها و شاعرانی برود، بهخصوص شاعرانی که چندان متداول نیستند و آثارشان کمتر مورد توجه آهنگسازان و خوانندگان قرار گرفته است.
او ادامه داد: محمد معتمدی هم در انتخاب شعری که میخواند و هم در نحوه بیان و نمود هنری اثر و نسبتی که آن اثر با زبان فارسی پیدا میکند، دقت و مراقبت دارد. این موضوع برای من بسیار ارزشمند و آموزنده بوده است. بسیار خوشحالیم که یکی از این نشانها امروز به استاد معتمدی، برادر عزیزم، اهدا میشود و امیدوارم توفیقات و آفرینشهای ایشان در عرصه هنر و موسیقی روزبهروز بیشتر شود.
عرفانپور همچنین با تأیید سخنان معتمدی درباره وضعیت موسیقی گفت: نکاتی که ایشان مطرح کردند، کاملاً دقیق و درست است و به مطالبههایی مربوط میشود که باید در فضای فرهنگی و حکمرانی فرهنگی، بهخصوص در حوزه موسیقی، مورد توجه قرار گیرد. یکی از درگاهها، رسانهها و بازوهای مهم حفظ زبان فارسی از فرسایش، موسیقی ماست. این موسیقی علمی و درست ماست که میتواند این بار را بر دوش بکشد و آن را پیش ببرد. امثال معتمدی در این حوزه خدمت کردهاند و امیدوارم این خدمت تداوم داشته باشد.
عرفانپور در پایان با اشاره به دیگر دریافتکنندگان نشان پاسداشت زبان فارسی گفت: امیدوارم سایر بزرگوارانی که امروز این نشان را دریافت میکنند نیز در مسیر خود موفق باشند، از جمله مهدینژاد که در حوزه لهجهها اتفاقی خلاقانه، شیرین و مؤثر را رقم زده است و این موضوع نسبت جدی با زبان فارسی دارد، همچنین مجموعه ویراستاران عزیز که برای حفظ زبان نوشتاری فارسی و درستنویسی و نگارش متون، کار مؤثری انجام میدهند.
پروژهای که ایده اولیه آن «عزت نفس» بود
امید مهدینژاد هم که جایزه سرو سیمین را دریافت کرد، درباره شکلگیری ایده پروژه «من لهجه دارم» ، گفت: ایده این کار از صحبتهای مطرحشده درباره «عزت نفس» شکل گرفت، بهخصوص این نکته که بخشی از لهجههای فارسی معمولاً مورد تحقیر قرار میگیرند و گاهی خودِ لهجه داشتن نیز بهعنوان یک نقطه ضعف دیده میشود.
او ادامه داد: از همینجا به این فکر افتادیم که سراغ آدمهای مشهور و مرجع برویم و درباره لهجه آنها، شیرینیها، زیباییها و نقاط بامزه و جذاب لهجهشان صحبت کنیم تا نوعی اعتماد به نفس نسبت به لهجهها منتقل شود.
مهدینژاد افزود: همین ایده باعث شد این کار شکل بگیرد و خوشبختانه بازخورد و موفقیتهایی هم داشته است. مخاطبان درباره این موضوع صحبت کردند و فکر میکنم این اتفاق حاصل زحمات همه کسانی است که در این مسیر تلاش کردند.
امیدواریم در بحرانهای ملی، مسئولان دوپهلو حرف نزنند
در بخش پایانی این رویداد محمدمهدی باقری ـ مدیر موسسه ویراستاران ـ درباره فعالیتهای خود در حوزه ویرایش و آموزش گفت: من زبان فارسی را پاسداری میکنم، چون روز و شب درگیر ویرایش هستم و تلاش میکنم با درستنویسی و آموزش، در حفظ و گسترش زبان فارسی نقش داشته باشم. ما از سال ۱۳۸۸ کارمان را آغاز کردیم؛ همان سالی که خیلیها میگفتند دیگر باید از ایران رفت. اما ما ماندیم، سرمان بالاست و دلمان با همه همکاران و دوستانمان است تا بتوانیم در عرصه فرهنگ و زبان اثرگذار باشیم.
باقری با اشاره به تمرکز خود بر «زبان معیار» گفت: بیشتر تمرکز ما روی زبان معیار بوده است؛ زبانی که متأسفانه فراموش شده و حتی گاهی اسم آن برای افراد ناآشناست. درحالی که همه ما باید با زبان معیار آشنا باشیم. از سال ۱۳۸۸ تاکنون، حدود ۷۰ تا ۸۰ میلیون واژه را برای بیش از ۱۰۰ ناشر، نهاد، سفارشدهنده و فرد ویرایش کردهایم. در حوزه آموزش نیز در ۲۱ شهر ایران و دو شهر خارج از ایران، هرات و مشهد، دورههای آموزشی برگزار کردهایم و تلاش کردهایم این دورهها با روشی جذاب و آرام پیش برود تا آموزش ویرایش و درستنویسی زبان معیار بهتر انجام شود.
باقری با اشاره به فعالیتهای آموزشی رایگان خود گفت: ما یک بخش آموزشی رایگان برای هر کسی داریم که دوست دارد فارسی را بهتر و درستتر بنویسد. همچنین مجموعهای شامل ۹۹ درس کوتاه صوتی درباره درستنویسی تهیه کردهایم که با جستوجوی همین عنوان میتوان به آنها دسترسی پیدا کرد.
او تأکید کرد: زبان فارسی دوست دارد شما سوارش شوید و از آن کار بکشید؛ یعنی از آن برای زندگی، ارتباطات و محکمتر و قویتر کردن پیوندها استفاده کنید. از ارتباطهای روزمره و حتی دعواهای خانوادگی گرفته تا بحرانهای ملی، زبان باید بتواند به ما کمک کند.
مدیر موسسه ویراستاران افزود: امیدواریم در بحرانهای ملی، مسئولان بتوانند بهتر و روشنتر سخن بگویند، دوپهلو حرف نزنند و پیامشان را کامل منتقل کنند. هنوز کارهای زیادی در حوزه زبان فارسی بر زمین مانده است و امیدوارم با کمک، حمایت و همراهی همه کسانی که دل در گرو زبان فارسی و فرهنگ این کشور دارند، بتوانیم بخشی از این کارها را پیش ببریم.
انتهای پیام
