حجتالاسلام و المسلمین سید محمد صادقیآرمان با اشاره به ضرورت و نقش مسجد در تربیت نسلها اظهار کرد: حیات واقعی مسجد زمانی شکل میگیرد که این مکان دوباره به کارکردهای اصیل خود بازگردد؛ فضایی که در آن ایمان، تربیت، دانش، ارتباط اجتماعی و آرامش در کنار یکدیگر معنا پیدا میکنند.
وی افزود: برنامهها و فعالیتهایی که در مساجد انجام میشود باید ایمان به آخرت را افزایش دهد، انسانها را از فضای دنیا و مادیات جدا کند و به آخرت بیاورد؛ همچنین اقامه صلاة انجام شود، نه صرفاً نماز خوانده شود.
صادقیآرمان ادامه داد: اقامه صلاة یعنی پروردگار به بزرگی یاد شود؛ در تمام طول برنامهها عدالت برقرار باشد، علم و دانش افزایش پیدا کند و تکتک اجزای مسجد ما را به این رویکرد نزدیک کند.
وی با اشاره به مبانی تربیتی گفت: در مبانی تربیتی، سه دوره هفتساله برای رشد و تکمیل شخصیت افراد داریم که در هفت سال اول، نزدیک به ۷۰ درصد شخصیت آدمها شکل میگیرد، در هفت سال دوم ۲۰ درصد بازسازی میشود و در هفت سال سوم ۱۰ درصد تثبیت میشود؛ یعنی شخصیت انسان تا ۲۱ سالگی کامل میشود.
تربیت نسل از کودکی آغاز میشود
این کارشناس مذهبی و فرهنگی ادامه داد: اگر میخواهیم کار تربیتی انجام دهیم و نسلی را تربیت کنیم، باید این اتفاق در سنین اول رخ دهد؛ بهخصوص از زمان تولد تا هفتسالگی و در نهایت در هفت سال دوم. اگر این اتفاق بیفتد، توانستهایم یک نسل را شکل دهیم.
صادقیآرمان با بیان اینکه نوع ارتباط مساجد با کودک و نوجوانان مهم میشود و به تبع آن میتوانیم در نوجوانان ثمره بگیریم، افزود: سن تربیت باید در برنامهریزیهای مسجد مورد توجه قرار گیرد، در مساجد، متولیان مسجد و از طرفی خانوادهها باید سن تربیت را درست در نظر بگیرند و براساس آن نوع برنامهها را طرحریزی کنند.
وی تصریح کرد: اگر بتوانیم از کودکی بچهها را در فضای مسجد رشد دهیم، در آینده میتوانیم ثمره بگیریم؛ یعنی صرفاً با آموزش در دوره نوجوانی، با وجود ابزارها و امکانات، نمیتوانیم انتظار داشته باشیم نوجوانها با این مسیر ارتباط بگیرند. بنابراین باید این کار را از کودکی انجام دهیم که بخشی از این موضوع، بر عهده پدرها، مادرها و خانواده است.
صادقیآرمان ادامه داد: پدر و مادر متدین، وقتی به مسجد میرود، باید بتواند کودک را از همان کودکی همراه خود کند. مادر نیز برای به مسجد بردن فرزندش باید از همان کودکی انگیزه ایجاد کند؛ با هدیه گرفتن و ایجاد فضای بانشاط در مسیر رفتوبرگشت به مسجد یا فضایی که در مسجد با دوستان خود دارد. از این طریق میتوان کودک را از کودکی علاقهمند به مسجد کرد و وقتی این تربیت وارد سبک زندگی شد، در نوجوانی نیز میتوان انتظار داشت که با این رویکرد مأنوس باشد.
مسجد در میان زیستبومهای تربیتی
وی خاطرنشان کرد: زیستبومهای مختلفی داریم که همه اقشار در آن اثرگذارند و چه بخواهیم و چه نخواهیم، بر کودکان و اطرافیان ما تأثیر میگذارند؛ بنابراین باید این اتمسفرها را با توجه به اینکه با فرهنگ ما مناسبت دارند، تکثیر کنیم.
این کارشناس مذهبی و فرهنگی با اشاره به نقش ارتباطات انسانی در جذب کودکان و نوجوانان گفت: با توجه به اینکه تکنولوژیهای مختلفی امروز وجود دارد و نوجوان، جوان و کودک ما با آنها ارتباط دارند، همچنان بعضی از محیطها جذابیت خود را دارند؛ چراکه همه انسانیم و انسان در ارتباط با انسانهای دیگر، موجودات زنده و همنوعان خود، آرامش و آسایش بیشتری به دست میآورد که این خود یک جذابیت محیطی به حساب میآید.
صادقیآرمان افزود: امروزه مدارسی را داریم که در مسجدها فعالیت میکنند؛ با عنوان «مدارس مسجدمحور» که نوع آموزش، فعالیتها و پروژهها در محیط مسجد اتفاق میافتد و پیامهایی را بهطور ناخودآگاه همراه خواهند داشت. بهطور کلی، فیزیک، سازه، معماری و عنوان خود مسجد، هرکدام آثار تربیتی و رشدی برای کودکان و نوجوانان دارند.
وی با تأکید بر ضرورت بازگشت مساجد به کارکردهای اصلی خود گفت: باید مساجد را به کارکرد قدیم آن بازگردانیم؛ چراکه مسجد اولین بنایی است که توسط پیغمبر (ص) در اسلام گذاشته شد؛ مسجد محل عبادتگاه، داوری و حل اختلاف، آموزش و دانشافزایی و محلی برای دید و بازدیدها بوده است.
جذابیت مسجد نباید از مسیر عبادت فاصله بگیرد
وی با اشاره به آسیبهای احتمالی استفاده نادرست از فناوری در مساجد گفت: اگر تکنولوژیهای کنونی در مساجد مانع ذکر خدا شود، اشکال ایجاد میکند. بهعنوان مثال، برخی از اعتکافهایی که در مساجد برگزار میشود از معنای خودشان خارج میشوند. باید مراقب این آسیبها باشیم و با عنوان نوجوانان و کودکان از اصل مطلب دور نشویم.
این کارشناس مذهبی و فرهنگی با اشاره به اینکه فضای اعتکاف باید دوری از دنیا باشد، افزود: امروزه با جذابیتهای کاذب میخواهیم اعتکاف مسجد را جذاب کنیم تا خاطره ماندگاری برای فرد باشد، در صورتی که انسان ذاتاً با برخی چیزها به آرامش میرسد. طبق آیه «ألا بذکرالله تطمئنالقلوب»، ذکر و یاد خدا و توجه به آن، آدمها را به آرامش میرساند، اما گاهی اوقات با یکسری فعالیتهایی که تعریف میکنیم، مانع ذکر میشویم و در نتیجه به ما آرامش نمیدهد.
صادقیآرمان یکی دیگر از ضرورتهای مساجد را شبانهروزی شدن آنها دانست و گفت: یکی دیگر از مواردی که باید همه در مساجد به آن توجه کنیم و پیگیر باشیم، این است که مساجد باید شبانهروزی شوند و باز باشند، نه فقط به وقت نماز؛ چراکه هرکسی اگر نیازی داشت، بتواند به مسجد مراجعه کند.
وی ادامه داد: در برخی کشورها مطلعیم که مساجدشان از لحاظ عبادی، استراحت و... به این گونه است و ساعات بیشتری خدمات ارائه میکنند. اگر چنین رویکردی را رقم بزنیم، به نظر میرسد ارتباطات مردم با مساجد بیشتر میشود و بیشتر مأنوس میشوند.
این کارشناس مذهبی و فرهنگی تصریح کرد: از دیگر مواردی که میتوان برای جذب نوجوانان به مسجد به آن اشاره داشت، این است که متولیان امر، از امام جماعت تا خادم و هیئت امنای مسجد و بهطور کلی دستاندرکاران در امور مسجد، نگاهشان به نوجوانان و جوانان متفاوت باشد.
نقش متولیان مسجد در جذب نسل جدید
صادقیآرمان افزود: اگر دست اندرکاران مسجد باور نداشته باشند که تربیت نسل در مسجد اتفاق میافتد، نمیتوانند فعالیتهای مناسبی را تعریف کنند؛ یا برنامه آنها مناسب چنین سنینی نیست و یا برای جبران یکسری از کمبودها با اشباع برنامه روبهرو خواهیم بود و کارهای غلطی شکل خواهد گرفت. بهعنوان مثال، با جایگزین کردن یکسری کانونها، نهادها و فرهنگسراها میخواهیم جایگزینی برای مسجد باشند و نیازهایی را که پیش از این در مساجد برطرف میشده، در اینجا برطرف کنیم.
وی با اشاره به جایگاه امام جماعت در مدیریت مسجد گفت: امام جماعت مسجد که نفر اصلی و راهبر یک مسجد است، تنها کارش نماز خواندن نیست، از طرفی، خادم مسجد که کارها را رفعورجوع میکند و امنای مساجد نیز مهم هستند.
این کارشناس مذهبی و فرهنگی، والدین را از عوامل مؤثر در جذب کودکان، نوجوانان و جوانان به مسجد دانست و اظهار کرد: از عوامل جذب مؤثر بر کودکان، نوجوانان و جوانان، والدین هستند که بتوانند بچهها را به مسجد جذب کنند. والدین باید بدانند که این نوع کارهای تربیتی نباید با اجبار، خستهکننده و اذیتکننده باشد، بلکه باید با رویکردی باشد که انسان را حرکت دهد؛ چراکه پروردگار چنین نگاهی دارد و باید با کمال میل اتفاق افتد.
صادقیآرمان گفت: از موارد دیگر میتوان به دوست و همنشین اشاره کرد. اگر بتوانیم فضایی را فراهم کنیم که دوستیها در مسجد اتفاق بیفتد، بهطور معمول بچههایی که در این فضای مسجد هستند، افرادی هستند که عقیده و سبک رفتاری دارند و این موضوع به شیوه تربیتی مناسب نوجوان و جوان کمک میکند.
از پاکیزگی مسجد تا نقش دوستان در ماندگاری نوجوانان
وی افزود: اگر روزی نوجوان انگیزه نداشته باشد به مسجد برود، بهخاطر همان دوستی که در مسجد پیدا کرده به مسجد میرود و دوستان هم کمک میکنند و حتی تفریحات و خندههایشان در همین زیستبوم اتفاق میافتد. بنابراین، جذب و نگهداری هم میتواند در شیوه تربیت کودک و نوجوان در مراتب بالاتر نیز تأثیر بگذارد.
صادقیآرمان تصریح کرد: نکته دیگر در جذب افراد به مسجد، بهویژه خانمها و دختران، بهداشت و تمیزی مسجد است. تمیز نبودن، بوی خوش ندادن، بینظمی ظاهری و مواردی از این دست میتواند در دفع جوانان و نوجوانان تأثیر بگذارد و برعکس آن اگر رقم بخورد، در جذب بچهها کمککننده است.
وی ادامه داد: گاهی اوقات بد عمل میکنیم. بهعنوان مثال، فرشی که دیگر نمیخواهیم در خانه استفاده کنیم و وسایل لطمهدیده و مندرس را به مسجد هدیه میدهیم. در صورتی که گاهی اینها بازدارنده برای جذب کودکان و نوجوانان است.
این کارشناس مذهبی و فرهنگی خاطرنشان کرد: برخی از مساجد هستند که امکانات دیگری به جز فضای فیزیکی مسجد دارند؛ بهعنوان مثال، مغازهها، موقوفات و زمینهایی دارند که میتواند پتانسیلی برای فضای تفریحی نوجوان و جوان باشد و با وجود تکنولوژیها، افراد را سرگرم کرد و با فضای ضدفرهنگی و ضد دینی، آنها را خنثی کرد و برای اقشار مختلف سنی و حساس اثر تربیتی داشته باشد.
صادقیآرمان با اشاره به تجربه خود از فعالیت در مسجد گفت: بهترین مربیان و نوجوانانی که در مکانهای مختلف دیدهام، کسانی بودند که با آنها در مسجد در ارتباط بودیم؛ یعنی حضور یک مربی زبده، آگاه، دانا و تربیتشده، منشأ بسیاری از اثراتی است که نخواهیم و بخواهیم برای بچهها جذابیت خواهد داشت و آنها با این رویکرد خو میگیرند و در نتیجه تحولی را میتوانیم ببینیم که در مسیر درست و اسلامی است.
وی در پایان با اشاره به رقابت فناوری با فضای واقعی مسجد تصریح کرد: تکنولوژیها امروزه رقیب هستند، اما برد و نفوذشان آنقدری نیست که بتواند با چنین فضاهای واقعی که تخلیه هیجانات و اردوها در آن اجرا میشود، مقابله کند. بنابراین مسجد بستر کاملی است که میتواند جواب بدهد، مشروط به اینکه مربی کاربلدی پای کار بایستد.
انتهای پیام
