محمد سیف در گفتوگو با ایسنا، اظهار کرد: به نظر میرسد بخش مهمی از مشکل دسترسی مناطق محروم به خدمات تخصصی، ناشی از توزیع نامتوازن نیروی انسانی است و این مسئله نیز علل متعددی دارد که یکی از مهمترین آنها تمایل پزشکان به امکانات و شرایط زندگی بهتر در شهرهای بزرگ و کلانشهرهاست.
وی افزود: با توجه به محدودیت امکانات و شرایط زندگی برای خانوادهها در برخی شهرهای محروم، تمایل پزشکان برای ارائه خدمت و ماندگاری در این مناطق کمتر است. با توجه به افزایش جذب پزشک متخصص در رشتههای مختلف طی سال جاری، به نظر میرسد بخش عمده مشکل موجود در شهرستانها بیشتر به توزیع نامتوازن پزشکان مربوط میشود.
سیف ادامه داد: البته در برخی رشتههای پایه مانند اطفال، داخلی، بیهوشی، طب اورژانس، جراحی و زنان با مشکل دیگری نیز مواجه هستیم و آن کاهش تمایل پزشکان جوان به انتخاب این رشتههاست. پایین بودن تعرفهها و دستمزدها در کنار استرس و فشار کاری بالا در برخی از این رشتهها موجب شده تمایل پزشکان جوان برای شرکت در دورههای دستیاری و اخذ تخصص در این رشتهها طی سالهای اخیر بهشدت کاهش یابد.
احتمال کمبود پزشک متخصص در رشتههای پایه
معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی لرستان هشدار داد: اگر این روند ادامه پیدا کند، در آینده نهچندان دور با کمبود پزشک متخصص در سطح کشور، بهویژه در رشتههای پایه و اصلی مواجه خواهیم شد.
وی اصلاح تعرفهها را یکی از راهکارهای اصلی برای جبران این وضعیت دانست و گفت: تعرفهها بهخصوص در رشتههای پایه باید اصلاح شود و در کنار آن، مشوقهای مالی بهتر، بیشتر و بهروزتری برای پزشکان این رشتهها و همچنین متخصصانی که در مناطق محروم خدمت میکنند، در نظر گرفته شود.
سیف افزود: پرداختهای بهروز و مبتنی بر عملکرد، در نظر گرفتن مشوقهای حرفهای، امکان ادامه تحصیل، فراهم کردن زمینه عضویت در هیئت علمی و سایر امتیازات میتواند در افزایش ماندگاری پزشکان در مناطق محروم مؤثر باشد.
وی یکی از مهمترین مشکلات پزشکان متخصص در مناطق محروم را تأخیر در پرداخت مطالبات عنوان کرد و گفت: امروز بخش عمده درآمد دانشگاههای علوم پزشکی از محل درآمدهای اختصاصی بیمارستانها تأمین میشود که قسمت قابل توجهی از آن وابسته به درآمدهای بیمهای است.
تأخیر یکساله برخی بیمهها در پرداخت مطالبات
معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی لرستان ادامه داد: بسیاری از خدمات درمانی برای مردم رایگان یا با پرداخت بسیار اندک ارائه میشود و دانشگاه باید هزینه این خدمات را از بیمهها دریافت کند، اما تأخیر بیمهها در پرداخت مطالبات، مشکلات جدی ایجاد کرده است.
وی با اشاره به وضعیت بیمه سلامت در شهرستانهای محروم، اظهار کرد: در شهرستانهای محرومی که فاقد کارخانهها و کارگاههای تولیدی هستند، بیمه سلامت بخش مهمی از منابع بیمهای را تشکیل میدهد، اما در برخی موارد تأخیر در پرداخت مطالبات به حدود یک سال رسیده است.
سیف تصریح کرد: وقتی اصلیترین منبع درآمد دانشگاه و بیمارستانها با مشکل مواجه میشود، پرداخت کارانه پزشکان نیز با تأخیر روبهرو خواهد شد و این مسئله بهخصوص در رشتههای اصلی، تمایل پزشکان برای ماندگاری در مناطق محروم را کاهش میدهد.
وی گفت: برای افزایش ماندگاری پزشکان در مناطق محروم، یکی از راهکارهای اصلی، پرداخت بهموقع و مبتنی بر عملکرد و همچنین در نظر گرفتن ضریب محرومیت برای پرداختهاست.
طرح تعهد خدمت پزشکان؛ راهکاری مؤثر اما نیازمند ضمانت اجرایی
معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی لرستان با اشاره به اجرای طرح تعهد خدمت پزشکان در مناطق محروم، اظهار کرد: این طرح قطعاً کمک قابل توجهی به تأمین پزشک در مناطق محروم کرده است و در حال حاضر در بسیاری از مناطق محروم استانهای محرومی مانند لرستان، بخش قابل توجهی از نیاز پزشکی از طریق پزشکان دارای تعهد خدمت تأمین میشود.
وی افزود: پزشکانی که از سهمیه مناطق در زمان آزمون استفاده کردهاند، پس از طی مراحل تحصیل به این مناطق بازمیگردند و معمولاً بین ۶ تا ۸ سال در مناطق محل تعهد خود خدمت میکنند. بنابراین حداقل در این بازه زمانی، شهرستان مربوطه با کمبود پزشک ناشی از جابهجایی این نیروها مواجه نخواهد شد.
سیف ادامه داد: البته گاهی برخی پزشکان از همان روزهای نخست یا پس از گذشت مدتی تلاش میکنند با استفاده از شرایط مختلف از جمله مسائل پزشکی، خانوادگی یا قوانین مرتبط با جوانی جمعیت، محل خدمت خود را تغییر دهند و فشارهایی برای جابهجایی ایجاد میشود.
وی تأکید کرد: به نظر میرسد قانونگذار باید شرایط سختگیرانهتری برای جابهجایی پزشکان از مناطقی که به آنها تعهد خدمت دارند در نظر بگیرد تا دست دانشگاههای علوم پزشکی برای حفظ پزشکان در مناطق محروم بازتر باشد.
اجرای صحیح پزشک خانواده میتواند تحول ایجاد کند
معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی لرستان با اشاره به نقش پزشک خانواده و نظام ارجاع در مناطق محروم، گفت: اگر پزشک خانواده و نظام ارجاع بهدرستی اجرا شود و منابع مالی آن نیز به شکل مناسب تأمین شود، میتواند تحول بزرگی در حوزه درمان و سلامت مردم و همچنین دریافتی پزشکان ایجاد کند.
سیف مهمترین آسیب این طرح را نبود منابع مالی پایدار دانست و افزود: همانطور که اشاره شد، مهمترین چالش، تأمین بهموقع منابع مالی است و یکی از اصلیترین منابع فعلی نیز بیمهها هستند. اگر برای این طرح منبع مالی پایدار در نظر گرفته نشود، در آینده نهچندان دور با مشکل تأمین منابع مواجه خواهیم شد.
وی ادامه داد: نمیتوان منابع مالی حوزه سلامت را تنها به درآمدهای اختصاصی بیمارستانها محدود کرد و لازم است بخشی از درآمدهای ملی از جمله مالیات یا درآمدهای صادراتی با تصمیم قانونگذار به این حوزه اختصاص یابد.
سیف یکی از منابع پایدار قابل اتکا را منابع مالیاتی دانست و گفت: اگر بخشی از مالیاتهایی که از پزشکان و بیمارستانها در نقاط مختلف کشور دریافت میشود، به صورت نشاندار دوباره به همان دانشگاه و بیمارستان بازگردد، میتواند به ایجاد یک منبع پایدار برای ارائه خدمات در مناطق محروم و افزایش ماندگاری نیروهای تخصصی کمک کند.
افزایش ظرفیت پزشکی بدون زیرساخت، کیفیت آموزش را کاهش میدهد
معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی لرستان در بخش دیگری از سخنان خود با تأکید بر اینکه افزایش تعداد پزشکان بهتنهایی مشکل کمبود نیروی متخصص در مناطق محروم را حل نمیکند، اظهار کرد: افزایش ظرفیت تربیت پزشک زمانی مؤثر است که زیرساختهای لازم برای آموزش مناسب نیز وجود داشته باشد.
وی افزود: در بسیاری از دانشگاهها زیرساختهای لازم برای تربیت مناسب و باکیفیت پزشک به اندازه کافی وجود ندارد و افزایش بیضابطه ظرفیت پذیرش میتواند به کاهش کیفیت آموزش، کاهش سطح دانش علمی و کاهش توان حرفهای پزشکان جوان فارغالتحصیل منجر شود.
سیف تأکید کرد: ایجاد شرایط مناسب برای زیست پزشک، چه از نظر امکانات رفاهی و چه از نظر دریافتی و امنیت شغلی، میتواند تأثیر بسیار بیشتری از افزایش صرف ظرفیت پذیرش دانشجوی پزشکی بر ماندگاری پزشکان در مناطق محروم داشته باشد.
وی ادامه داد: امروز از نظر تعداد پزشک، با توجه به تربیت پزشکان در داخل کشور و همچنین ورود پزشکانی که در خارج از کشور تحصیل کردهاند، نمیتوان همه مشکلات موجود را صرفاً به کمبود تعداد پزشکان نسبت داد. افزایش بیشتر ظرفیت دانشجوی پزشکی بدون توجه به توزیع عادلانه و زیرساختهای آموزشی، ممکن است به هدررفت منابع وزارت بهداشت و منابع ملی منجر شود.
تربیت پزشک بیشتر لزوماً به توزیع عادلانه پزشکان منجر نمیشود
معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی لرستان گفت: اگر افزایش تعداد دانشجویان پزشکی قرار بود مشکل توزیع پزشکان را حل کند، باید طی سالهای اخیر که ظرفیت تربیت پزشک افزایش یافته، این مشکل برطرف میشد؛ در حالی که همچنان شاهد تمرکز پزشکان در برخی شهرها و کمبود نیرو در مناطق محروم هستیم.
سیف افزود: بخشی از پزشکانی که تربیت میشوند ممکن است پس از فارغالتحصیلی به جای ادامه تحصیل در رشتههای تخصصی، جذب بازارهای کاذب پزشکی در شهرها شوند و در برخی موارد صرفاً پروانه پزشکی آنها در مراکز مختلف مورد استفاده قرار گیرد، بدون اینکه خود پزشک تمایل کافی برای ارائه خدمات در بیمارستانها داشته باشد.
وی خاطرنشان کرد: بنابراین سیاستگذاری در حوزه نیروی انسانی سلامت باید بیش از آنکه صرفاً بر افزایش تعداد پزشکان متمرکز باشد، بر توزیع عادلانه نیروی انسانی، تأمین امکانات رفاهی، اصلاح نظام پرداخت، ایجاد منابع مالی پایدار و افزایش انگیزه پزشکان برای خدمت در مناطق محروم تمرکز کند.
سیف گفت: ایجاد شرایط مناسب برای زندگی و فعالیت پزشکان در مناطق محروم و تأمین بهموقع و مناسب دریافتی متخصصان، میتواند اثرگذاری بیشتری نسبت به افزایش ظرفیت پذیرش دانشجوی پزشکی داشته باشد؛ زیرا بسیاری از دانشجویان پس از فارغالتحصیلی از پزشکی عمومی، تمایل به ادامه تحصیل در رشتههای تخصصی ندارند و جذب بازارهای دیگر میشوند که یکی از دلایل آن نیز مشکلات مربوط به تأمین بهموقع و مناسب درآمد پزشکان متخصص است.
انتهای پیام
