جواد براتی در گفتوگو با ایسنا با اشاره به تغییر الگوهای سفر، اظهار کرد: اقامت، صنایع دستی، مراکز تجاری و دفاتر خدمات مسافرتی همگی تابع بازار عرضه و تقاضا هستند. وقتی تقاضا کاهش مییابد، سرمایهگذاری نیز منطقی نخواهد بود. طی سالهای اخیر، الگوی سفر نیز تغییر کرده است. پیشتر تمرکز سفرها بر شهرهایی مانند مشهد، شیراز و اصفهان بود؛ اما اکنون شاهد توزیع گستردهتر سفرها در سطح کشور هستیم. بسیاری از مردم بهدنبال مقاصد جدید و کمترشناختهشده بهویژه با نقشآفرینی شبکههای اجتماعی در معرفی جاذبههای تازه، هستند.
وی با بیان اینکه این روند باعث رشد اقامتگاههای بومگردی در روستاها شده است، تشریح کرد: در این شرایط خانههای روستایی بهبود یافته و با سرمایهگذاری محدود، ظرفیت جذب گردشگر پیدا کردهاند. در شرایط فعلی اقتصاد کشور، به نظر میرسد سرمایهگذاری در هتلهای بزرگ برای بخش خصوصی صرفه اقتصادی نداشته باشد؛ اما بومگردیها، بسته به ظرفیت منطقه و میزان معرفی و دسترسی، همچنان امکان توسعه دارند.
لزوم تقویت زیرساختهای اطلاعرسانی دیجیتال برای معرفی جاذبههای گردشگری
عضو هیئت علمی گروه اقتصاد گردشگری پژوهشکده گردشگری جهاددانشگاهی درباره اپلیکیشنها و پلتفرمهای گردشگری، اظهار کرد: معرفی جاذبههای گردشگری تنها به معنای نام بردن از آنها نیست؛ بلکه باید دسترسی، مسیرها، امکانات اقامتی، خدمات جانبی و تجربه سفر بهصورت حرفهای و چندزبانه ارائه شود. در بسیاری از کشورها، اپلیکیشنها و پلتفرمهای یکپارچه گردشگری، مسیر سفر را برای گردشگر شفاف و ساده میکنند. ما نیز نیازمند تقویت زیرساختهای اطلاعرسانی دیجیتال، بازاریابی بینالمللی و تولید محتوای هدفمند هستیم. بدون این حلقه تکمیلی، حتی بهترین جاذبهها نیز به مقصد واقعی گردشگران تبدیل نخواهند شد.
وی افزود: در سالهای اخیر، پلتفرمهایی شکل گرفتهاند که دیگر صرفا فروشنده یک واحد اقامتی نیستند، بلکه بسته کامل سفر ارائه میدهند؛ از رزرو اقامت گرفته تا فروش تور، مسیریابی، پیشنهاد رستوران، امتیازدهی کاربران و حتی خرید کالا را دربر دارند. ما در جهاد دانشگاهی نیز شرکتهایی داریم که دقیقا در همین حوزه فعال شدهاند. یکی از این شرکتها پلتفرمی طراحی کرده که خدماتی فراتر از اقامت ارائه میدهد.
عضو هیئت علمی گروه اقتصاد گردشگری پژوهشکده گردشگری جهاددانشگاهی ادامه داد: اکنون در کشور پلتفرمهای متعددی فعالاند که کاربر میتواند مقصد خود را مشخص کند؛ مسیر دسترسی و اقامتگاه مناسب بیابد؛ رستورانها را با سیستم امتیازدهی مقایسه کند؛ نظرات سایر کاربران را بخواند و بر اساس تجربه دیگران تصمیم بگیرد. نقطه قوت این سکوها همین نظام بازخورد مردمی است؛ مخاطبانی که پیشتر از خدمات استفاده کردهاند، تجربه خود را ثبت میکنند و این شفافیت، قدرت انتخاب را افزایش میدهد.
وی با بیان اینکه دولت باید زیرساختهای ایجاد این پلتفرمها را فراهم کند، تصریح کرد: با رشد شبکههای اجتماعی، توسعه فناوریهای دیجیتال و ورود هوش مصنوعی، این پلتفرمها در چند سال اخیر تقویت شده و در آینده با شتاب بیشتری گسترش پیدا میکنند و این روند در کل دنیا در حال وقوع است و ایران نیز از آن مستثنی نیست. دولت الزاما قرار نیست خود پلتفرم بسازد؛ بلکه باید زیرساختهای آن را فراهم کند. مهمترین زیرساخت هم اینترنت پایدار، دسترسی آزاد و تسهیل مجوزها است.
براتی با اشاره به اینکه در حوزه زیرساخت دیجیتال هنوز با چالشهایی مواجهایم، تاکید کرد: حتی استفاده از ابزارهایی مانند Google Earth یا Google Maps در برخی مواقع با اختلال روبهروست. این مسئله، بهویژه در حوزه گردشگری که وابستگی مستقیم به مکانیابی و اطلاعات دقیق دارد، آسیبزا است.
اجرای «فمتورها» تنها باید توسط بخش خصوصی انجام شود
عضو هیئت علمی گروه اقتصاد گردشگری پژوهشکده گردشگری جهاددانشگاهی درباره فمتریپ و فمتورهای موجود در صنعت گردشگری، بیان کرد: فمتورها سالها بهصورت پراکنده انجام میشده است؛ اما در دو یا سه سال اخیر برجسته شدهاند. در ابتدا نگاه آنها بیشتر معطوف به گردشگر خارجی بود؛ یعنی استفاده از ظرفیت شبکههای اجتماعی و افراد اثرگذار خارجی برای اینکه روایت متفاوتی از ایران داشته باشند.
وی افزود: فمتور بر این مبنا طراحی میشود که افراد اثرگذار با دنبالکننده بالا در شبکههای اجتماعی، روزنامهنگاران شناختهشده یا چهرههای سرشناس شناسایی شوند و با دعوت هدفمند، تامین هزینه سفر و اجرای یک تور کاملا برنامهریزیشده برای آنها، تجربه خود را روایت کنند. حتی اگر چند عکس یا تعریف از جاذبهای منتشر کنند، چند برابر همان هزینه بازمیگردد و این یک سرمایهگذاری تبلیغاتی هدفمند است.
عضو هیئت علمی گروه اقتصاد گردشگری پژوهشکده گردشگری جهاددانشگاهی با اشاره به تجربه موفق جنوب کشور در استفاده از فمتورها، تاکید کرد: مدل فمتور در جنوب کشور فردمحور نیست بلکه جاذبه و مقصد محور است. در جنوب از اینفلوئنسرها استفاده میشود؛ اما مخاطب گاهی دقیق و از پیش شناساییشده نیست. مناطق جنوبی کشور در این موضوع موفق عمل کرده اما در خراسان رضوی کمتر به چشم میخورد.
براتی با تاکید بر اینکه ما در ایران و نه فقط در خراسان رضوی در حوزه فمتور همچنان ضعیف عمل کردهایم، تصریح کرد: فمتور یک مدل کسبوکار است و قرار نیست دولت خود مجری آن باشد و اگر دولت مستقیما وارد اجرا شود و تور برگزار کند، عملا با بخش خصوصی رقابت میکند و این به ساختار بازار آسیب میزند. اجرای فمتور باید توسط دفاتر خدمات مسافرتی، توراپراتورها و فعالان بخش خصوصی انجام شود.
عضو هیئت علمی گروه اقتصاد گردشگری پژوهشکده گردشگری جهاددانشگاهی درباره مدل طبیعی رشد فمتورها تشریح کرد: یک کارآفرین خلاق ایده فمتور را با موفقیت اجرا کرده، سود میبرد و رقبا با مشاهده موفقیت او وارد میدان شده و فمتور اجرا میکنند. اگر یک یا دو نمونه موفق در تهران یا هرمزگان شکل بگیرد، قطعا در خراسان رضوی و حتی استانهای دیگر هم توسعه پیدا میکند. بنابراین، از این منظر نگرانی جدی وجود ندارد؛ چون منطق بازار مسیر خود را پیدا میکند و اما نکته مهم این است که دولت نباید وارد رقابت با بخش خصوصی شود.
انتهای پیام
