با عبور از هیاهو، ازدحام و دود و دم شهرها، گویی به دنیایی دیگر پای میگذاری؛ دنیایی سراسر صمیمیت، صفا و سادگی که در آن، روح آدمی صیقل مییابد.
در دل کوههای سر به فلک کشیده و دشتهای پهناور این مرز و بوم، مردمانی سختکوش و بااصالت سکنی گزیدهاند که فارغ از تجملات شهری، همگی در کنار یکدیگر با هدفی مشترک و مقدس، برای توسعه و رونق اقتصادی کشور میتپند و نفس میکشند.
اینجا نقطهای است که طبیعت با انسان بیپرده سخن میگوید. صدای زلال و گوشنواز آب چشمهساران، چونان لالایی آرامی در گوش جان میپیچد و پهنه بیکران آسمان آبی، در امتداد نگاه آدمی با زمین پیوند میخورد. در این فضای بکر و روحافزا، زندگی جریانی اصیل دارد.
هنگام غروب آفتاب، موسیقی دلنواز زنگوله گوسفندانی که از چرای روزانه در مراتع بازمیگردند، در دشت طنینانداز میشود و نویدبخش برکت و روزی حلال است.
در این میان، نقش بیبدیل شیرزنان ایل غیرقابل انکار است؛ زنانی زحمتکش که با دستان پرمهر خود به دوشیدن شیر دامها مشغول میشوند و تحفههای ناب محلی و فرآوردههای ارگانیک را با عشق و هنر درمیآمیزند.
این محصولات پاک، نهتنها زینتبخش سفرهها هستند، بلکه ستونهای استوار اقتصاد مقاومتی و خودکفایی را در خط مقدم تولید بنا مینهند.
آنها با کمترین امکانات، دوشادوش یکدیگر ایستادهاند تا چرخهای اقتصاد کشور از حرکت نایستد.
زندگی عشایری تنها یک سبک زیستن نیست، بلکه تابلویی بینظیر از حیات طیبه، اراده، مقاومت و پیوند عمیق انسان با ذات هستی است؛ مردان و زنانی که با سادگی و صفای باطن، در سکوت و آرامش کوهستان، حماسهای از کار و تلاش را میسرایند و زیباترین تصویر از همبستگی ملی را به نمایش میگذارند.
فرشاد یاسمی مدیرکل امور عشایر استان ایلام، در گفتوگو با ایسنا اظهار کرد: جامعه عشایری ایلام با وجود محدودیت امکانات، سهم قابلتوجهی در تولید گوشت، تأمین امنیت غذایی، حفاظت از منابع طبیعی، رونق گردشگری و صیانت از مرزهای استان دارد.
وی با اشاره به نقش عشایر در امنیت مرزها خاطرنشان کرد: بخش قابلتوجهی از نوار مرزی ۴۲۰ کیلومتری استان، محل قشلاق و استقرار عشایر است. حضور مستمر آنان در این مناطق، علاوه بر رونق تولید و تثبیت جمعیت، به شکلگیری امنیت پایدار در نواحی مرزی کمک میکند.
مدیرکل امور عشایر استان ایلام بیان کرد: هر سیاهچادر عشایری، هم یک پاسگاه مرزی، هم یک کارگاه تولیدی و هم یک کانون انسانساز است.
یاسمی با اشاره به برنامههای حمایتی این ادارهکل توضیح داد: در سال گذشته ۴۴۰ دستگاه پنل خورشیدی میان عشایر متقاضی و واجد شرایط توزیع شد. استفاده از انرژی خورشیدی، راهکاری مؤثر و پایدار برای تأمین برق خانوارهای عشایری مستقر در مناطق دورافتاده و فاقد شبکه برق است و توسعه این برنامه میتواند بخشی از نیازهای ضروری آنان را برطرف کند.
وی درباره تأمین اقلام اساسی عشایر تصریح کرد: سرانه آرد هر فرد عشایری در ماه ۱۲ کیلوگرم است و در مجموع، نزدیک به ۵۲۰ تن آرد، معادل بیش از ۱۳ هزار کیسه، ماهانه میان خانوارهای عشایری استان توزیع میشود.
مدیرکل امور عشایر استان ایلام افزود: پیشنهاد افزایش سرانه آرد عشایر از ۱۲ به ۱۵ کیلوگرم مطرح شده است، اما این پیشنهاد هنوز نهایی نشده است.
یاسمی تشریح کرد: بر اساس تفاهم انجامشده با شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی، ماهانه ۲۲۰ لیتر نفت سفید به هر خانوار عشایری اختصاص مییابد و گاز مایع کپسولی نیز در اختیار آنان قرار میگیرد.
وی تأکید کرد: تأمین بهموقع سوخت، علاوه بر پاسخگویی به نیازهای روزمره خانوارهای عشایری، از بوتهکنی و قطع درختان برای تهیه هیزم جلوگیری میکند و اقدامی مؤثر در مسیر حفاظت از جنگلها، مراتع و دیگر منابع طبیعی استان به شمار میرود.
مدیرکل امور عشایر استان ایلام با اشاره به وضعیت آموزش در مناطق عشایری بیان کرد: همه مناطق عشایری استان تحت پوشش مدارس عشایری قرار دارند و حتی در نقاط دورافتادهای مانند ماژین و تختنرم، برای دو دانشآموز نیز مدرسه و معلم در نظر گرفته شده است.
یاسمی افزود: در مناطق قشلاقی نیز مدارس عشایری متناسب با شرایط کوچ و در قالب فضاهای کانکسی دایر میشوند. سیاست و برنامه ما این است که هیچ دانشآموز عشایری بهدلیل دوری مسیر، پراکندگی سکونتگاهها یا شرایط کوچ از تحصیل بازنماند.
وی درباره خدمات بهداشتی و دامپزشکی نیز توضیح داد: بهدلیل پراکندگی محل استقرار خانوارها و کوچنده بودن بخش عمده جامعه عشایری، ایجاد مراکز ثابت در همه مناطق امکانپذیر نیست؛ با این حال، تیمهای پزشکی و دامپزشکی با همکاری دانشگاه علوم پزشکی و ادارهکل دامپزشکی، بهصورت دورهای و ماهانه به مناطق عشایری اعزام میشوند.
مدیرکل امور عشایر استان ایلام یادآور شد: خدمات بهداشتی و دامپزشکی در مناطق عشایری همچنان نیازمند تقویت است و افزایش تعداد تیمهای سیار، تأمین تجهیزات موردنیاز و استمرار اعزام گروههای تخصصی باید با همکاری دستگاههای مسئول پیگیری شود.
یاسمی با بیان اینکه حدود ۹۰ درصد عشایر ایلام کوچنده و نزدیک به ۱۰ درصد آنان بهصورت داوطلبانه اسکان یافتهاند، اضافه کرد: در استان ۱۲ کانون عشایری وجود دارد که شهرک وحدت انقلاب دهلران، سیاهخوان و برخی مناطق شهرستان آبدانان از جمله آنها هستند.
وی بیان کرد: ایلام افزون بر عشایر استان، در فصل قشلاق میزبان حدود ۲ هزار خانوار عشایری از استانهای همدان، لرستان، کرمانشاه و خوزستان است. ورود این خانوارها بر اساس تقویم کوچ و با هماهنگی شورای عشایر، منابع طبیعی، دستگاههای اجرایی و استانهای همجوار مدیریت میشود.
مدیرکل امور عشایر استان ایلام مسدود شدن بخشی از مسیرهای سنتی کوچ بر اثر اجرای راهها و طرحهای عمرانی را از مشکلات مهم جامعه عشایری دانست و خاطرنشان کرد: این شرایط سبب شده است بسیاری از عشایر به کوچ ماشینی روی آورند، در حالی که هزینه جابهجایی دام برای خانوارهای عشایری سنگین است.
وی افزود: پرداخت حداقل ۵۰ درصد هزینه کوچ ماشینی از محل اعتبارات دولتی پیشنهاد شده است اما این طرح تاکنون اجرایی نشده و انتظار میرود برای کاهش هزینههای تحمیلشده بر خانوارهای عشایری، مورد توجه و حمایت قرار گیرد.
یاسمی برپایی نوروزگاههای عشایری را اقدامی برنامهریزیشده برای ارتقای ایمنی سفر، رونق گردشگری و تقویت اقتصاد خانوارهای عشایری عنوان کرد و توضیح داد: با توجه به اینکه بخش قابلتوجهی از تصادفات در محدوده ۳۰ کیلومتری شهرها رخ میدهد، نوروزگاههای عشایری در این محدودهها برپا شدند تا رانندگان و مسافران بتوانند در طول مسیر توقف و استراحت کنند و خستگی راه را از تن بزدایند.
یاسمی ادامه داد: این نوروزگاهها بهگونهای پیشبینی شدهاند که در کنار فراهم کردن فضایی مناسب برای استراحت مسافران، امکان بازدید و خرید صنایعدستی، تولیدات محلی و محصولات عشایری را نیز فراهم کنند. توقف رانندگان در این فضاها میتواند موجب تجدید توان، افزایش هوشیاری و در نتیجه کاهش احتمال وقوع تصادفات جادهای شود.
وی خاطرنشان کرد: نوروزگاههای عشایری فقط محلی برای توقف نیستند بلکه ظرفیتهایی چندمنظوره در حوزههای ایمنی، گردشگری، فرهنگ و اقتصاد محلی محسوب میشوند. در این مراکز، فرهنگ، آداب و رسوم، سبک زندگی، صنایعدستی و توانمندیهای تولیدی جامعه عشایری به مسافران معرفی میشود و عشایر نیز میتوانند محصولات خود را بهصورت مستقیم و بدون واسطه عرضه کنند.
مدیرکل امور عشایر استان ایلام تصریح کرد: فروش مستقیم صنایعدستی و محصولات عشایری در نوروزگاهها، ضمن کاهش نقش واسطهها، سهم بیشتری از درآمد فروش را به تولیدکننده اختصاص میدهد و به تقویت معیشت خانوارهای عشایری کمک میکند.
وی افزود: این نوروزگاهها بهطور همزمان سه هدف کاهش خستگی مسافران و کمک به ایمنی سفر، معرفی ظرفیتهای فرهنگی و گردشگری استان و ایجاد درآمد برای عشایر را دنبال میکنند.
یاسمی با اشاره به اقدامات انجامشده در قالب ستاد اجرایی خدمات سفر استان بیان کرد: ایلام با ایجاد نوروزگاههای عشایری توانسته است در حوزه گردشگری و معرفی ظرفیتهای بومی و عشایری نقش مؤثری ایفا کند و میان ایمنی سفر، گردشگری فرهنگی و اقتصاد عشایری پیوندی عملی و هدفمند به وجود آورد.
وی ادامه داد: بیشترین فعالیت و استقرار جاذبههای نوروزگاهی در سال گذشته در شهرستانهای درهشهر، بدره و دهلران رقم خورد، این شهرستانها بهدلیل برخورداری از مسیرهای پرتردد و ظرفیتهای طبیعی، تاریخی و عشایری، سهم قابلتوجهی در اجرای برنامههای نوروزگاهی و عرضه صنایعدستی و محصولات عشایری داشتند.
مدیرکل امور عشایر استان ایلام با اشاره به ظرفیت شهرستان مهران و تردد گسترده زائران اربعین از این مسیر گفت: مهران یکی از پرترددترین مسیرهای اربعین است و با بهرهگیری از تجربه نوروزگاهها، برنامه معرفی و عرضه صنایعدستی و محصولات عشایری در این مسیر نیز با موفقیت اجرا شد.
یاسمی یادآوری کرد: حضور عشایر و عرضه مستقیم تولیدات آنان در مسیر تردد زائران، علاوه بر معرفی فرهنگ، هنر و ظرفیتهای تولیدی عشایر استان ایلام، درآمد مناسبی برای خانوارهای عشایری به همراه داشت. این تجربه نشان داد که مسیرهای پرتردد نوروزی و زیارتی میتوانند به بازارهایی مؤثر برای توسعه اقتصاد عشایری تبدیل شوند.
وی تأکید کرد: توسعه نوروزگاهها و بازارچههای عشایری در مسیرهای پرتردد، افزون بر کاهش خستگی مسافران، افزایش ماندگاری گردشگران و کمک به ارتقای ایمنی سفر، زمینه عرضه بدون واسطه محصولات، تقویت درآمد خانوارهای عشایری و معرفی هویت فرهنگی استان را فراهم میکند.
مدیرکل امور عشایر استان ایلام افزود: استمرار و گسترش هدفمند این برنامه نیازمند مشارکت و هماهنگی دستگاههای عضو ستاد اجرایی خدمات سفر و دیگر مجموعههای مسئول است.
یاسمی با اشاره به حضور فعال عشایر در عرصههای فرهنگی و اجتماعی اظهار کرد: جامعه عشایری استان در مناسبتهای ملی و مذهبی همواره حضوری مؤثر داشته است و در ایام اربعین نیز ۱۲ موکب از سوی عشایر ایلام برای خدمترسانی به زائران برپا شد.
وی خاطرنشان کرد: عشایر ایلام با وجود محدودیت امکانات، سهم قابلتوجهی در تولید گوشت، تأمین امنیت غذایی، رونق گردشگری، حفاظت از منابع طبیعی و صیانت از مرزها دارند؛ بنابراین، توسعه راههای عشایری، تأمین آب پایدار، حمایت از تولید، گسترش بیمه دام، کاهش هزینههای کوچ و توسعه هدفمند نوروزگاهها و بازارچههای عرضه مستقیم محصولات باید در اولویت برنامهریزی و تصمیمگیری دستگاههای مسئول قرار گیرد.
انتهای پیام
