در جشنواره ملی آش ایرانی که سوم تا ششم شهریور در شهر زنجان برگزار شد، عطر آشهای محلی از نقاط مختلف کشور در فضای نمایشگاه بینالمللی پیچید و غرفههای صنایع دستی فرصتی فراهم کردند تا گوشههایی از فرهنگ و هنر استانهای مختلف در کنار یکدیگر قرار گیرد. اینجا دیگر خبری از صفحههای تلفن همراه و دنبال کردن لحظهبهلحظه اخبار نبود، خانوادهها آمده بودند تا آش بخورند، صنایع دستی بخرند و ساعتی را در کنار یکدیگر بگذرانند. شاید همین وجه اجتماعی جشنواره، در شرایط فعلی، یکی از مهمترین کارکردهای آن باشد؛ بازگرداندن مردم به کارهای روزمره و عادی.
جشنوارهای که فقط آش نیست
برگزاری جشنواره ملی آش زنجان از سال ۱۳۸۴ آغاز شده و در این مدت، توانسته است خود را بهعنوان یکی از رویدادهای شناختهشده فرهنگی و گردشگری کشور تثبیت کند. امسال نیز آشپزانی از ۲۳ استان در کنار زنجان حضور داشتند و در بخش صنایع دستی نیز هنرمندان ۲۹ استان آثار خود را عرضه کردند.
آش در فرهنگ ایرانی، فقط یک غذای سنتی نیست، بخشی از خاطرات جمعی مردم است، غذایی که با نذر، دورهمی، زمستان، محرم، مهمانی، مادر و مادربزرگ و سفرههای خانوادگی گره خورده است. به همین دلیل، جشنواره آش در واقع جشنوارهای برای نمایش بخشی از سبک زندگی ایرانی است. عرضه صنایع دستی نیز این تصویر را کاملتر میکند. در یک سوی نمایشگاه، غذاهای بومی و در سوی دیگر، هنر دست هنرمندان قرار گرفته و همین ترکیب میتواند تصویری واقعیتر از ظرفیتهای فرهنگی و اقتصادی استانهای مختلف را ارائه دهد.
مردم، مهمترین بخش جشنواره
با قدم زدن در میان غرفهها، یک واقعیت بیش از هر چیز به چشم میآمد، مردم برای حضور در چنین رویدادی فقط بهدنبال خریدن یک کاسه آش نبودند.
یکی از بازدیدکنندگان در گفتوگو با خبرنگار ایسنا اظهار کرد: خانوادههایی که با کودکان آمدهاند، جوانانی که گروهی در نمایشگاه قدم میزنند، سالمندانی که در میان غرفهها به دنبال محصولات آشنا میگردند و شهروندانی که برای چند ساعت فضای متفاوتی را تجربه میکنند، نشان میدهند که رویدادهای فرهنگی میتوانند بخشی از نیاز جامعه به نشاط اجتماعی را پاسخ دهند.
حامد کمالی ادامه داد: در شرایطی که مردم برای مدتی طولانی در معرض اخبار نگرانکننده، تنش و اضطراب ناشی از جنگ قرار داشتند، ایجاد چنین فضایی اهمیت بیشتری پیدا میکند و به همین خاطر من همراه خانوادهام، از استان قزوین برای چند ساعت تفریح به زنجان سفر کردیم. ما نیاز داشتیم تا دوباره به زندگی عادی برگردیم.
جشنواره شاید نتواند مشکلات مردم را حل کند، اما میتواند برای چند ساعت ذهن آنها را از اخبار، نگرانیهای اقتصادی و فضای پرتنش دور کند، فرصتی برای اینکه خانوادهها دوباره کنار هم بنشینند و درباره طعم آش یا زیبایی صنایع دستی یک استان صحبت کنند. این همان جایی است که یک رویداد گردشگری، از یک برنامه اقتصادی فراتر میرود و به یک رویداد اجتماعی تبدیل میشود.
اقتصاد خردی که در غرفهها جریان دارد
البته نباید از جنبه اقتصادی جشنواره نیز غافل شد؛ غرفههای آش، صنایع دستی، سوغات و محصولات بومی، ویترین کوچکی از کسبوکارهایی هستند که بخش قابل توجهی از آنها با فعالیت خانوادگی اداره میشوند.
معاون رئیس جمهوری در امور زنان و خانواده نیز در بازدید خود از این جشنواره بر همین جنبه تأکید کرد و جشنواره آش و نمایشگاه صنایع دستی را ظرفیتی برای تقویت معیشت، اشتغال بانوان و توسعه اشتغال خانوادهمحور دانست.
زهرا بهروزآذر فرهنگ غذا را یکی از ارکان مهم فرهنگ ایرانی دانست و اظهار کرد: این جشنواره و نمایشگاه از یک سو زمینه معرفی توانمندیها و ظرفیتهای بانوان و خانوادهها را فراهم کرد و از سوی دیگر، به تقویت معیشت و ایجاد و توسعه اشتغال خانوادهمحور کمک میکند. اهمیت این رویداد فقط به ابعاد اقتصادی و موضوع اشتغال محدود نمیشود، بلکه جشنواره ملی آش ایرانی بستری برای حفظ و احیای بخشی از میراث فرهنگی ناملموس کشور است. عطر، طعم و شیوههای پخت غذاهای بومی که طی نسلهای مختلف و سینهبهسینه، از مادران و مادربزرگها به فرزندان منتقل شدهاند، در چنین رویدادهایی فرصت دیده شدن، حفظ و توسعه پیدا میکنند.
وی ادامه داد: یکی از جلوههای ارزشمند این جشنواره، حضور خانوادهها در کنار یکدیگر است، بهطوری که در برخی موارد دو یا حتی سه نسل از اعضای یک خانواده همزمان در این رویداد حضور دارند و در تهیه و پخت آش مشارکت میکنند.
استاندار زنجان نیز درباره ابعاد اقتصادی برگزاری جشنواره آش، گفت: جشنواره آش و صنایع دستی پیش از آنکه ماهیت اقتصادی داشته باشد، یک رویداد فرهنگی است که در کنار کارکرد فرهنگی، پیامدهای اقتصادی مثبتی برای استان به همراه دارد.
سیدمحسن صادقی بیان کرد: در کنار جنبههای فرهنگی، این جشنواره بدون تردید آثار و پیامدهای اقتصادی مثبتی نیز به دنبال دارد، زیرا حضور شمار زیادی از مردم و گردشگران، فرصت مناسبی برای عرضه محصولات و توانمندیهای فعالان این حوزه فراهم میکند و غرفهداران نیز میتوانند هنر، مهارت و ظرفیتهای خود را در زمینه آشپزی و صنایعدستی به مخاطبان معرفی کنند.
بنابراین اگر خروجی اقتصادی جشنواره به شکل جدی دنبال شود، این رویداد میتواند از یک بازار چند روزه به پل ارتباطی میان تولیدکننده، گردشگر و بازار مصرف تبدیل شود.
همهچیز هم بینقص نیست
با همه این مزایا، برگزاری چنین رویداد بزرگی در یک فضای شهری، بدون مشکل هم نیست؛ یکی از نخستین مسائلی که توجه مراجعهکنندگان را جلب میکند، ترافیک و دسترسی به محل برگزاری جشنواره است. وقتی یک رویداد ملی در مدت کوتاهی، جمعیت زیادی را به یک نقطه از شهر میکشاند، طبیعی است که زیرساختهای حملونقل، پارکینگ، مسیرهای ورود و خروج و مدیریت تردد تحت فشار قرار گیرند. جشنوارهای که قرار است برای مردم نشاط ایجاد کند، اگر با ساعتها جستوجو برای پیدا کردن جای پارک و ماندن در ترافیک همراه شود، بخشی از تجربه مثبت مخاطب را از بین میبرد.
مسئله دیگر، نبود ظرفیت کافی و سامانیافته برای پارک خودروها است، موضوعی که در رویدادهای پرتعداد شهری باید از مدتها قبل برای آن برنامهریزی شود.
یکی از بازدیدکنندگان در این جشنواره که حدود ۴۵ دقیقه برای پیدا کردن محل مناسب پارک خودرو معطل شده بود، گفت: از نگاه مخاطب، مهم نیست که مشکل پارکینگ مربوط به نمایشگاه، شهرداری یا دستگاه دیگری باشد، آنچه دیده میشود، یک رویداد است و انتظار میرود مجموعه برگزارکنندگان برای مخاطبان، از مسیر رسیدن به جشنواره تا خروج از آن، برنامه داشته باشند.
سهیل قنبری بیان کرد: بعد از پشت سر گذاشتن چند ماه پر التهاب، قطعا برگزاری این جشنواره با استقبال مردم مواجه میشود و مسئولان برگزاری نیز باید از قبل تمهیداتی را برای این کار بیاندیشند، اینکه فکر کنیم مراجعهکننده خودش میآید و مشکل را حل میکند، برنامه ریزی بهشمار نمیآید. حداقل کاری که سابقه اجرای آن را نیز قبلا در مراسم دیگر دیدهایم، این است محل پارکینگهای موقت را مسطح و پاکسازی کنند تا مردم دچار مشکل نشوند و در کنار آن، در ابتدای مسیر راهنمای پارکینگ بگذارند تا افراد بدانند مسیرهای پارک خودرو کجاست.
این شهروند زنجانی ادامه داد: شب اختتامیه جشنواره عامل اصلی ترافیک شدید در محل، سرگردانی افراد برای پیدا کردن محل مناسب پارک خودرو بود که همین عامل باعث سرگردانی بسیاری از بازدیدکنندگان شده بود و این در شأن جشنوارهای به این بزرگی نیست و باید فکری برای آن کرد. در کنار آن، حضور عوامل گسترده پلیس راهنمایی و رانندگی نیز میتوانست تا حدودی مشکل را حل کند.
شهروند دیگری با قدردانی از برگزاری جشنواره آش و نمایشگاه صنایع دستی و استقبال خوب مردم از آن، به خبرنگار ایسنا گفت: در کنار زیبایی کار، نباید منکر مشکلات هم باشیم. دیدن مشکلات و بررسی دلایل بروز آن میتواند سال آینده جشنواره بهتری را به ارمغان آورد. یکی از مشکلات کمبود سطل زباله بود که در محل بیرونی برگزاری نمایشگاه شاهد آن بودیم.
زهرا محمدیان بیان کرد: در جشنواره غذا رعایت بهداشت و توجه مستمر به آن اهمیت دارد و وقتی گردشگر به این محل مراجعه میکند، باید با فضایی تمیز و مرتب مواجه شود؛ ولی در قسمت بیرونی نمایشگاه سطل زباله کمی وجود داشت و همین باعث انباشته شدن زباله در برخی نقاط شده بود که جلوه زیبایی نداشت.
یک گردشگر شیرازی نیز که زنجان را برای مسافرت انتخاب کرده بود، درباره دلیل حضورش در این جشنواره گفت: ما بهطور اتفاقی متوجه برگزاری این جشنواره شدیم و تصمیم گرفتیم سری به این محل بزنیم. چنین جشنوارهای باید تبلیغات بیشتری در شهر میداشت.
کاووس منفرد افزود: تبلیغات شهری کمی را دیدیم، در حالی که میشد تبلیغات بیشتر و بهتری میکردند تا حتی مسافرهای عبوری هم به اینجا میآمدند. مردم به چنین برنامههایی نیاز دارند و قطعا با تبلیغات بیشتر، استقبال مسافران عبوری بیشتر میشد.
آیا محل برگزاری بهترین انتخاب بود؟
امسال جشنواره بهدلیل آماده نبودن مجموعه گردشگری گاوازنگ، در نمایشگاه بینالمللی کاسپین برگزار شد. مدیرکل میراث فرهنگی زنجان نیز پیشتر اعلام کرده بود که آمادهسازی گاوازنگ از نظر محوطه، سرویسهای بهداشتی و برخی زیرساختها به پایان نرسیده و به همین دلیل، امکان برگزاری جشنواره در آن محل فراهم نشده است. این موضوع نشان میدهد که محل برگزاری جشنواره فقط یک انتخاب اجرایی نیست، بخشی از کیفیت خود جشنواره است.
گاوازنگ، در صورت تکمیل زیرساختها میتواند از نظر فضای باز، ظرفیت میزبانی و پیوند با جاذبههای گردشگری زنجان، فرصت متفاوتی ایجاد کند؛ اما برگزاری جشنواره در هر مکانی بدون آمادهسازی کامل زیرساختها نیز میتواند مشکلاتی ایجاد کند.
بنابراین تجربه امسال یک پیام روشن برای سالهای آینده دارد، اگر قرار است جشنواره ملی آش زنجان همچنان یکی از مهمترین رویدادهای گردشگری کشور باشد، باید زیرساخت آن همپای اعتبارش توسعه پیدا کند.
البته حفظ یک رویداد در تقویم کافی نیست. جشنوارهای که نزدیک به دو دهه برگزار شده است، باید هر سال یک گام جلوتر برود، از نظر کیفیت اجرا، تبلیغات، خدمات، حملونقل، پارکینگ، دسترسی سالمندان و افراد دارای معلولیت، مدیریت جمعیت، بهداشت، قیمتگذاری و حتی نحوه معرفی ظرفیتهای گردشگری استان. جشنوارهای با این سابقه نباید صرفاً محلی برای خوردن آش باشد، باید تجربهای کامل از زنجان باشد.
انتهای پیام
