نعمتالله پایان، روز چهارشنبه ۱۱ شهریورماه در نشست خبری به مناسبت بزرگداشت روز ملی صنعت چاپ و افتتاح محل دائمی موزه چاپ و نشر، با اشاره به پیشینه تاریخی تبریز در صنعت چاپ، اظهار کرد: امروز روز ملی صنعت چاپ است و این روز یادآور پیوند کلمه و تکنولوژی است؛ پیوندی که در طول تاریخ نقش مهمی در انتقال دانش، فرهنگ و تمدن داشته است.
وی با بیان اینکه ریشههای صنعت چاپ مدرن ایران از تبریز آغاز شده است، گفت: شاید برای بسیاری تعجبآور باشد، اما ریشههای صنعت چاپ مدرن در ایران به تبریز بازمیگردد و این مسیر از سال ۱۲۳۲ قمری و با میرزا زینالعابدین تبریزی رقم خورده است. دوران شکوفایی چاپخانههای سربی و لیتوگرافی، بخشی از تاریخ پرافتخار صنعت چاپ در تبریز است و امروز گردهم آمدهایم تا این نبوغ و پیشینه تاریخی را تکریم کنیم.
وی موزه چاپ و نشر را محلی برای حفظ بخشی از تاریخ صنعت و تمدن دانست و افزود: این موزه پلی میان نسل گذشته و آینده است و میتواند زمینهای برای شناخت نسلهای جدید از مسیری باشد که صنعت چاپ طی کرده و نقشی که در توسعه فرهنگی و اجتماعی جامعه داشته است.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی آذربایجانشرقی با اشاره به رویکرد وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نسبت به صنعت چاپ، بیان کرد: حرکت از صنعت سنتی به سمت اقتصاد خلاق، در اولویت برنامهها قرار دارد و صنعت چاپ دیگر یک امر صنفی محدود نیست، بلکه میتواند به عنوان موتور محرک اقتصاد فرهنگی نقشآفرینی کند. قرار است از نوسازی و هوشمندسازی صنعت چاپ حمایت شود و خوشبختانه در آذربایجانشرقی نیز این صنعت همچون گذشته از رونق برخوردار است و در کنار چاپ سنتی، چاپ دیجیتال، فناوریهای هوشمند و صنایع بزرگ و نوین چاپ نیز فعالیت میکنند که بخش قابل توجهی از این مجموعهها خصوصی هستند.
وی با تأکید بر ظرفیتهای منطقهای آذربایجانشرقی، اظهار کرد: با توجه به موقعیت ویژه استان و همجواری با کشورهای پیرامون، باید توجه بیشتری به صادرات خدمات چاپ داشته باشیم، چراکه این کشورها به خدمات چاپ تبریز نیاز دارند و میتوان از این ظرفیت برای توسعه صنعت چاپ استان استفاده کرد.
وی همچنین با اشاره به افتتاح موزه چاپ و نشر، گفت: امیدواریم بتوانیم به سهم خود این صنعت بزرگ را پاس بداریم و برای حفظ و توسعه آن خدمت کنیم. موزه چاپ و نشر تبریز نخستین موزه مستقل در حوزه صنعت چاپ و نشر است، موزهای که در تهران وجود دارشت جمعآوری شده و مستقل نبود؛ اما این موزه به صورت مستقل به صنعت چاپ و نشر اختصاص یافته و رشید کفیلی نیز به عنوان نخستین مجموعهدار صنعت چاپ و نشر کشور، نقش مهمی در شکلگیری این مجموعه داشته است.
آذربایجان شرقی، استانی با بیشترین تعداد موزه پس از تهران
در ادامه این نشست، مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی آذربایجانشرقی، با اشاره به جایگاه موزهها در حفظ و معرفی هویت تاریخی و فرهنگی جوامع، اظهار کرد: آذربایجانشرقی پس از تهران بیشترین تعداد موزه را در کشور دارد و موزه چاپ و نشر، چهلوهشتمین موزه استان است که در حوزهها و شهرهای مختلف فعالیت میکنند.
احمد حمزهزاده افزود: در برنامه داریم که در هر شهر استان یک موزه ایجاد و افتتاح شود، چراکه موزهها از عناصر اصلی و تأثیرگذار فرهنگی هستند و در مجامع بینالمللی نیز یکی از فاکتورهای اصلی ارزیابی فرهنگی جوامع، میزان فعالیت موزههاست. موزه نشاندهنده غنای تاریخی و فرهنگی هر منطقه بوده و هرچه تعداد و تنوعشان بیشتر باشد، جایگاه فرهنگی آن منطقه نیز ارتقا پیدا میکند.
وی با اشاره به پیشینه تاریخی تبریز، بیان کرد: تبریز شهری با پیشینه تاریخی گسترده است که در دورههای مختلف بارها پایتخت بوده آثار فرهنگی و تاریخی فراوانی در این شهر وجود دارد. باید دست به دست هم دهیم تا این آثار را احیا و حفظ کنیم و در این میان، موزهها نقش مهمی در انتقال میراث فرهنگی از یک نسل به نسل دیگر دارند و گذشته را به آینده متصل میکنند.
وی همچنین با اشاره به ظرفیتهای تاریخی و طبیعی استان، گفت: در حوزه میراث فرهنگی، بالغ بر چهار هزار و ۸۰۰ اثر تاریخی در استان داریم و آثار متعددی نیز به ثبت رسیدهاند. در بازار تاریخی تبریز نیز ۲۷ مسجد تاریخی وجود دارد. همچنین پرونده ثبت جهانی جنگلهای ارسباران اماده ارائه دوباره برای به یونسکو شده است و امیدواریم این اثر طبیعی نیز به ثبت جهانی برسد.
صنعت چاپ؛ از انتقال دانش تا زنجیره تولید
رئیس اتحادیه چاپخانهداران آذربایجانشرقی، نیز در این نشست با بیان اینکه صنعت چاپ تبریز حامل دو قرن دانش، فرهنگ و توسعه است، اظهار کرد: تبریز از روایت ریشههای چاپ در ایران حذفشدنی نیست، چراکه نخستین شهری است که صنعت چاپ را وارد ایران کرده و همواره عنوان شهر اولینها را به خود اختصاص داده است.
علی عافیت افزود: تبریز فقط مهد چاپ نیست، بلکه باید هویت و جایگاه خود به عنوان نخستین شهر در ورود صنعت چاپ به ایران را حفظ کند و امیدواریم صنعت چاپ همواره در سطح بالایی باقی بماند.
وی با تأکید بر اینکه صنعت چاپ تنها به مرکب و کاغذ محدود نمیشود، گفت: چاپ در واقع انتقال دانش است و کتاب، روزنامه و محتوای فرهنگی بخشی از این صنعت هستند، اما امروز حوزه چاپ بسیار فراتر رفته و چاپ بستهبندی به یکی از بخشهای مهم این صنعت تبدیل شده است. صنعت چاپ در حوزههای غذایی، دارویی، گردشگری، الکترونیک، کشاورزی و بسیاری از صنایع تولیدی نقش دارد و به نوعی با بخشهای مختلف اقتصاد در ارتباط است.
وی با اشاره به ضرورت نوسازی تجهیزات چاپخانهها، اظهار کرد: اگر بخواهیم صنعت چاپ را پایدار کنیم، باید با کمک دستگاهها و سازمانهای مختلف مشکلات موجود را برطرف کنیم. یکی از مشکلات جدی، قدیمی بودن ماشینآلات و دستگاههای چاپ است و میانگین عمر برخی از این تجهیزات به بیش از ۲۵ سال میرسد. برای اینکه در صادرات موفق باشیم، باید به تکنولوژی روز دنیا دست پیدا کنیم، اما نوسازی تجهیزات نیازمند منابع مالی قابل توجهی است.
عافیت افزود: در برخی کشورهای اروپایی، تأمین مالی خرید ماشینآلات چاپ به صورت مشارکتی انجام میشود؛ به این شکل که بخشی از هزینه را صاحب چاپخانه، بخشی را دولت به صورت تسهیلات و بخشی را شرکت سازنده تأمین میکند، اما به دلیل تحریمها امکان استفاده از اعتبار شرکتهای سازنده در ایران وجود ندارد و از سوی دیگر، بانکها نیز اعتبار لازم را ارائه نمیکنند و در نهایت بخش عمده هزینه بر دوش صاحب چاپخانه باقی میماند.
وی همچنین بر ضرورت توجه به آموزش نیروی انسانی تأکید کرد و گفت: نیروی انسانی در گذشته بیشتر در جایگاه اپراتور فعالیت میکرد، اما امروز صنعت چاپ به تخصصهای بیشتری نیاز دارد و باید در حوزه آموزش نیروی انسانی نیز اقدامات جدی انجام شود که این موضوع به زیرساخت و بودجه نیاز دارد.
وی با اشاره به ظرفیت اقتصادی صنعت چاپ، اظهار کرد: اگر صنعت چاپ بتواند نقش مناسبی در حوزه صادرات ایفا کند، میتواند با حوزه صنعت نفت نیز رقابت کند، اما تحقق این ظرفیت نیازمند نوسازی ماشینآلات است و حداقل باید تجهیزات مورد استفاده چاپخانهها مربوط به ۱۰ سال اخیر به بعد باشد که در شرایط فعلی کشور، دستیابی به آن بسیار دشوار است.
موزهای با اشیایی که هر کدام یک روایت دارند
مجموعهدار موزه چاپ و نشر، نیز درباره شکلگیری این مجموعه اظهار کرد: پدرم در دهه ۴۰ کتابفروشی داشت و من نیز به تبعیت از ایشان این مسیر را ادامه دادم و اکنون در حوزه فروش کاغذ فعالیت میکنم. از دوران کودکی با صنعت چاپ آشنا بودم و همین آشنایی موجب شد به جمعآوری آثار و تجهیزات مرتبط با این صنعت علاقهمند شوم و به تدریج به یک مجموعهدار تبدیل شدم.
رشید کفیلی با اشاره به تلاشهای انجامشده برای راهاندازی موزه چاپ و نشر در تبریز، گفت: در مقطعی قرار بود دبیرستان فردوسی براساس تفاهمنامهای در اختیار ما قرار گیرد تا موزه در آنجا راهاندازی شود، اما به دلایلی این موضوع محقق نشد. پس از آن خودمان به فکر پیدا کردن محل مناسبی برای راهاندازی موزه افتادیم و با ارگانها و شهرداریهای مختلف صحبت کردیم، اما در این مسیر دست تنها بودیم و حمایت چندانی دریافت نمیکردیم.
به گزارش ایسنا، وی بیان کرد: خوشبختانه اکنون محل مناسبی برای موزه تهیه شده و فعالیت آن را آغاز کردهایم. بخشی از مجموعه در نگارک قرار دارد و بخش اصلی آثار نیز در محل دائمی موزه نگهداری میشود. هر شیء که در این مجموعه جمعآوری شده، داستانی برای روایت کردن دارد و قدیمیترین وسیله موجود، دستگاه برشی است که بیش از ۱۰۰ سال قدمت دارد.
انتهای پیام
