علیرغم شهرت جهانی این محصول و ارزش افزوده آن، اخیراً برخی سودجویان با هدف کسب منفعت بیشتر، اقدام به ترکیب محصول باکیفیت و اصیل خلیلآباد با کشمشهای شیرازی دانهدار کرده و آنها را با نام تجاری و برند معتبر خلیلآباد به بازار عرضه میکنند. این اقدام که نوعی دستدرازی به حقوق تولیدکنندگان و مصرفکنندگان محسوب میشود، نه تنها سود عادلانه کشاورزان زحمتکش را هدف قرار داده، بلکه اعتبار برند ملی خلیلآباد را در بازارهای جهانی به شدت تهدید میکند. کیفیت پایینتر محصول مخلوط، میتواند اعتماد مشتریان بینالمللی را سلب کرده و بازاری که طی سالها زحمت به دست آمده را در یک چشم به هم زدن تخریب کند؛ اتفاقی که جبران آن سالها زمان میبرد.
یکی صادرکننده کشمش، با هشدار نسبت به اقدامات سودجویانه برخی افراد در اختلاط کشمش شیرازی دانهدار با محصول باکیفیت و درجهیک خلیلآباد، اظهار کرد: ما امروز با یک تهدید استراتژیک علیه برند خلیلآباد روبهرو هستیم. کشمش این منطقه منحصر به فرد، بافت یکدست و استانداردهای کیفی بالا، در بازارهای هدف به عنوان یک محصول پرمیوم شناخته میشود.
ناصر محمدزاده در گفت و گو با ایسنا اظهار کرد: متأسفانه برخی سودجویان برای کاهش هزینههای تمام شده و رقابت ناسالم با قیمت پایینتر در بازارهای جهانی، اقدام به مخلوط کردن کشمشهای نامرغوب و دانهدار سایر مناطق با محصول خلیلآباد میکنند که این اقدام، تیشه به ریشه برند این شهرستان میزند.
محمدزاده با تأکید بر اینکه اعتبار در تجارت بینالملل کالایی دیر به دست آمده و زود از دست رفتنی است، ادامه داد: خریدار خارجی که محمولهای را به نام خلیلآباد خریداری میکند، بر اساس تجربیات پیشین و اعتماد به کیفیت ثابت این منطقه، دست به خرید میزند. وقتی او در محموله ارسالی، محصولی ناخالص و بیکیفیت مشاهده میکند، بلافاصله برند خلیلآباد را از لیست تأمینکنندگان معتبر خود حذف میکند.
وی گفت: ما در این سالها علیرغم تمامی تحریمها و مشکلات با تلاش بسیار توانستهایم نام خلیلآباد را در بازارهای کشورهای همسایه و حتی اروپا ثبت کنیم؛ اما این سودجوییهای کوتاهمدت ما را با مشکلات بسیاری مواجه میکند.
این صادرکننده کشمش، رویکرد رقابت بر اساس قیمت ارزان را یک اشتباه فاحش دانست و تصریح کرد: این تصور که میتوان با کاهش قیمت از طریق عرضه کالای بیکیفیت در بازارهای جهانی برنده شد، کاملاً غلط است. خریداران بینالمللی دقیقاً به دنبال ثبات کیفیت هستند.
وی افزود: وقتی شما محصول خود را با جنس نامرغوب مخلوط میکنید، در واقع دارید جایگاه خود را از فروشنده یک محصول ممتاز به یک تأمین کننده کالای بیکیفیت و ارزان قیمت تنزل میدهید. این یعنی خروج از بازارهای جهانی و گرفتار شدن در بازارهای دست چندم که هیچ حاشیه سودی برای صادرکننده و کشاورز باقی نمیگذارد.
محمدزاده با اشاره به اینکه کشمش خلیلآباد به لحاظ کیفیت، قابلیت رقابت با بهترین برندهای جهانی را دارد، افزود: وقتی ما محصولی با این پتانسیل داریم، چرا باید با دست خودمان کیفیت آن را خدشهدار کنیم؟ این اقدام نه تنها ضربهای سهمگین به پیکره اقتصادی شهرستان میزند، بلکه باعث سرخوردگی باغدارانی میشود که با سختکوشی، استانداردترین روشهای خشککردن را به کار میگیرند تا محصولی پاک و بدون هسته تولید کنند. وقتی محصول نهایی آنها با کشمش بیکیفیت مخلوط میشود، در واقع تلاش کشاورز نیز نادیده گرفته شده است.
این فعال حوزه صادرات در ادامه در پاسخ به پرسشی مبنی بر راهکارهای برونرفت از این معضل گفت: ما به شدت نیازمند ورود نهادهای نظارتی به فرآیند بستهبندی و صادرات هستیم. تنها راه نجات این است که یک نشان جغرافیایی معتبر برای کشمش خلیلآباد تعریف شود و هر محمولهای که بخواهد با نام این منطقه صادر شود، باید زیر نظر کارشناسان و با تأییدیه کیفیت بستهبندی شود. هرکسی هم که بخواهد با نام خلیلآباد دست به تقلب بزند، باید با برخورد قاطع قضایی روبهرو شود.
جلوی سودجویان داخلی گرفته شد
گرچه برخی سودجویان با مخلوط کردن کشمش شیرازی دانهدار با کشمش منطقه به عنوان بهترین کشمش کشور به لحاظ کیفیت تلاش کردند تا بتوانند در بازارهای جهانی با قیمت پایینتری رقیب شوند اما با تدابیر لازم مسئولان شهرستان جلوی آنها گرفته شد
مدیر جهاد کشاورزی خلیلآباد در تشریح اقدامات انجام شده برای حفظ برند کشمش خلیلآباد، به ایسنا گفت: یکی از آسیبشناسیهای مهم ما، اقدام برخی افراد به مخلوط کردن کشمش شیرازی دانهدار با کشمش منطقه بود تا بتوانند در بازارهای جهانی با قیمت پایینتری رقیب شوند.
محمود شبان با بیان اینکه برخی با این اقدام به کیفیت کشمش شهرستان آسیب جدی وارد میکنند، تصریح کرد: برای رفع این معضل چندین جلسه با دادستان شهرستان جلساتی برگزار شده است و مجوز گرفتهایم که در زمان بارگیری کانتینرها، چنانچه باری از کشمش شیرازی دانهدار با کشمش شهرستان مخلوط شده باشد، هم پرونده در حکم تقلب تشکیل شود و هم کانتینر پلمپ نشود. این موضوع هزینه دو تا سه برابری برای متخلف ایجاد میکند و عملاً مانع این کار خواهد شد.
وی در خصوص مسیرهای صادراتی نیز تصریح کرد: علیرغم مشکلات با کشور امارات و به ویژه شهر دبی که قبلاً مرکز تجارت جهانی و مقصد ۷۰ درصدی کشمش ما بود، طی این مدت توانستیم راههای جایگزین صادرات کشمش را باز کنیم. امروز صادرات از مسیرهای مرسین ترکیه و پاکستان انجام میشود و عملاً هیچ نگرانی در این خصوص نداریم. البته اخیراً حدود یک هفته است صادرات به دبی با هزینه بالاتری آغاز شده است، اما جای نگرانی نیست.
شبان در همین خصوص از رایزنیهای موفق خبر داد و افزود: جلسات متعددی را در سرکنسولگری وزارت امور خارجه در مشهد برگزار کردیم و در دو سه ماه پیش رایزنیهای خوبی انجام دادیم که حاصل آن، جذب بازارهای جایگزین و توجیه شرکای تجاری است.
وی ادامه داد: همچنین از کلینیک قرنطینهای استفاده میکنیم و پیگیری کردیم که اگر امکانپذیر باشد برای نظارت بیشتر بر محصول، پلمب کشمش نیز توسط کارشناسان خودمان انجام شود تا نظارت بیشتری بر خروج کالا و حفظ برند کشمش خلیلآباد داشته باشیم. احتمالاً کارهای اجرایی این مصوبه از این هفته آغاز میشود؛ چرا که سال گذشته یکی از دلایل ایجاد رقابت منفی، همان اختلاط کشمش شیرازی با محصول منطقه بود.
مدیر جهاد کشاورزی خلیلآباد، در ادامه با بیان اینکه سطح زیر کشت انگور در این شهرستان پس از بازنگری دقیق آمارها به حدود ۷۰۰۰ هکتار رسیده است، تأکید کرد: این افزایش، ناشی از بهروزرسانی دادهها و شناسایی دقیق کشاورزان است، نه افزایش واقعی سطح کشت.
وی با اشاره به دلایل بازگشت کشاورزان به چرخه تولید انگور، گفت: مردم دوباره به بخش کشاورزی امیدوار شدهاند. دلیل اصلی این امیدواری، بارندگیهای مناسب سال گذشته و قیمت قابل قبول کشمش است که باعث شد کشاورزان منطقه که انگور کشت تخصصی و اجدادی آنهاست، مجدداً به سمت تولید انگور بازگردند.
شبان اظهار کرد: بر اساس آخرین پایشهای انجام شده، سطح زیر کشت انگور در خلیلآباد دقیقاً ۶۹۲۰ هکتار برآورد شده است. ضمن اینکه در این فرآیند، اطلاعات ۱۶ هزار و ۲۴۰ کشاورز در شهرستان شناسایی و به طور کامل ثبت شده است.
وی در ادامه با اعلام اینکه زیرساختهای صادراتی این منطقه با احداث سردخانهها به پایانههای صادراتی تبدیل شدهاند، از ورود قاطع دادستان شهرستان برای جلوگیری از اختلاط کشمش شیرازی با محصول خلیلآباد خبر داد.
شبان، با اشاره به سیاستگذاریهای چندساله در حوزه زیرساختها اظهار کرد: اولین سیاست ما در این سالها احداث سردخانهها به عنوان زیرساخت اصلی بود که این روند تکمیل شده است. در منطقه چنین حجم از سردخانهها وجود ندارد و ما حتی ششمین سردخانه خود را امسال وارد مدار کردیم. این سردخانهها عملاً به پایانههای صادراتی یا بارانداز تبدیل شدهاند.
وی ادامه داد: برنامه ما این است که در کنار هر سردخانه، یک دستگاه سورت لیزری نصب شود تا وقتی کشمش داخل سردخانه قرار گرفت سپس وارد خط سورتینگ شده و نهایتاً برای صادرات ارسال شود.
شبان گفت: برخی افراد کشمش را در مکانهای نامناسب نگهداری میکنند، کیفیت آن افت کرده و وقتی در خط فرآوری قرار میگیرد با چالش مواجه میشود. خوشبختانه اکنون دو مورد از سردخانههای شهرستان مجهز به سورتینگ لیزری شدهاند و محصولات باکیفیتی از آنها برای صادرات بارگیری میشود.
تشکیل اتحادیه باغداران و تسهیل صادرات، کلید مدیریت قیمت کشمش
فرماندار خلیلآباد نیز با اشاره به جایگاه استراتژیک انگور و کشمش به عنوان مزیت رقابتی شرق کشور، از لزوم ساماندهی باغداران و حمایت مالی از آنها خبر داد.
علی گرمابی در گفت و گو با ایسنا با بیان اینکه چالش اصلی در این حوزه، قیمتگذاری و عدم سازگاری باغداران با شرایط بازار است، گفت: یکی از راهکارهای اصلی، تشکیل سندیکا، اتحادیه یا شرکت تعاونی است تا باغداران از بیپشتیبانی مالی رها شوند و به دلیل مشکلات نقدینگی، مجبور به فروش محصول خود به قیمتهای نازل به واسطهها نشوند.
فرماندار خلیلآباد ادامه داد: پیگیریهایی در سطح استان و با محوریت نهادهای شهرستانی برای رسیدن به این هدف انجام شده است. همچنین، تسهیل صادرات به عنوان راهکاری برای جلوگیری از سرایت فشارهای بازار داخلی به قیمتها مورد توجه قرار دارد. تا زمانی که عرضه صرفاً محدود به بازار داخلی باشد، نمیتوان به ثبات قیمت دست یافت، اما با گشایش درهای صادراتی میتوان توفیقات خوبی در این زمینه حاصل کرد.
گرمابی با اشاره به مکاتبات انجام شده با نمایندگی وزارت خارجه در شرق کشور برای تسهیل امور بازرگانان و تجاری که عموماً افغان و پاکستانی در سطح شهرستان حضور پیدا میکنند، اظهار کرد: صادرات انگور تازه خوری از این شهرستان روند خوبی داشته به گونهای که ارزش صادرات انگور تازه خوری جابوز به ۷۰۰ هزار دلار رسیده است.
وی با تأکید بر اهمیت صنایع تبدیلی و بستهبندی استاندارد افزود: ارائه کشمش با قیمت رقابتی نیازمند ورود جدی به بحث بستهبندی و صنایع تبدیلی است. سال گذشته با حمایت از سرمایهگذاران، پروژهای در حوزه خشکبار و صنایع تبدیلی راهاندازی شد و ۵۰۰۰ تن کشمش خرید صورت گرفت که منجر به رضایتمندی مردم از قیمت کشمش در آن سال شد. امسال نیز با توجه به افزایش هزینههای تولید، برنامهریزیها بر پایه تقویت بخش خصوصی و صادرات متمرکز است.
فرماندار خلیلآباد در ادامه به موضوع کیفیت محصول اشاره و اظهار کرد: کیفیت انگور و کشمش خلیلآباد زبانزد است، اما سنوات قبل آسیبی داشتیم و آن هم اینکه کشمش نامرغوب سایر نقاط را تحت عنوان کشمش ترشیز در بازار عرضه میکردند و این باعث میشد که سابقه این کشمش منحصر به فرد زیر سؤال برود.
وی بیان کرد: امسال با حضور دادستان و مسئولان شهرستان و با تذکر به فعالان این حوزه، برای پیشگیری از ورود این محصول به بازار و حفظ برند خلیلآباد اقداماتی انجام شد.
گرمابی با بیان اینکه تلاش ما بر حفظ برند کشمش خلیلآباد است، گفت: بسیاری از مشکلات با راهاندازی صنایع تبدیلی در شهرستان رفع میشود و عملاً جلوی عرضه کشمش نامرغوب در بازار گرفته میشود.
وی بیان کرد: اگر دولت بتواند در قیمت تضمینی ورود کند و شاخصی را لحاظ کند کمک حال بهتری در قیمتگذاری خواهد بود ولی نیازمند این است که از شرایط جنگی و فشارهای اقتصادی عبور کنیم.
اگرچه واکنش قاطع دستگاه قضایی و نظارتهای سختگیرانه بر کانتینرها، در کوتاهمدت جلوی این تخلفات را گرفت، اما نباید فراموش کرد که اعتماد بسیار سختتر از تولید ساخته میشود. مبارزه با تقلب نباید موقت باشد، بلکه باید به یک سیاست امنیتی-اقتصادی تبدیل شود.
انتهای پیام
