عبدالله شایان در گفتوگو با ایسنا به مناسبت هفته بانکداری اسلامی، با اشاره به نقش نظام بانکی در اقتصاد کشور اظهار کرد: بخش عمدهای از مشکلات اقتصادی کشور ناشی از عملکرد معیوب سیستم بانکی در ایران است و اصلاح این سیستم میتواند در رفع بسیاری از معضلات اقتصادی کشور مؤثر باشد.
وی خاطرنشان کرد: درباره اسلامی بودن نظام بانکی باید گفت که متأسفانه سیستم بانکی کشور نهتنها به معنای واقعی کلمه اسلامی نیست و رعایت برخی الزامات اسلامی در مواردی صرفاً به شکل ظاهری انجام میشود، بلکه حتی با نظام بانکداری متعارف که امروز در دنیا وجود دارد نیز فاصله زیادی دارد.
مدیر گروه اقتصاد دانشگاه ایلام ادامه داد: یکی از مهمترین معضلات نظام بانکی، بنگاهداری بانکها و ترازنامههایی است که نیاز جدی به اصلاح دارند. بخشی از تلاطمهای اقتصادی، نوسانات قیمتها و تورم نیز به موضوع خلق پول و عملکرد نامناسب نظام بانکی مرتبط است.
شایان با بیان اینکه رفتار نامناسب نظام بانکی میتواند به افزایش تورم در کشور دامن بزند، گفت: بخشی از مشکلات موجود در سمت بانکهاست، اما بخش دیگری نیز به نحوه سیاستگذاری و عملکرد دولت در قبال نظام بانکی مربوط میشود.
وی یکی از این مشکلات را نبود نظارت کافی بر تسهیلات پرداختی و نحوه اجرای عقود بانکی عنوان کرد و افزود: دولت باید نظارت کافی بر تسهیلاتی که پرداخت میشود و عقودی که در نظام بانکی مورد استفاده قرار میگیرد داشته باشد، اما این نظارت در شرایط فعلی کافی نیست.
مدیر گروه اقتصاد دانشگاه ایلام همچنین به موضوع تسهیلات تکلیفی اشاره کرد و گفت: تحمیل تسهیلات تکلیفی بدون در نظر گرفتن اصول بهرهوری، موجب انحراف در نظام تسهیلاتدهی میشود. تسهیلات باید بر اساس هزینه فرصت و نرخ بازدهی پروژهها تخصیص پیدا کند، اما در مواردی پرداخت تسهیلات بیشتر بر اساس دستوراتی انجام میشود که دولت تعیین کرده است.
شایان برای توضیح این وضعیت اظهار کرد: این شرایط شبیه آن است که خون به جای اینکه به ماهیچه پمپاژ شود، به زخم پمپاژ شود. وقتی منابع بانکی به جای هدایت به سمت فعالیتهای مولد و پروژههای دارای بازدهی مناسب، بر اساس تکالیف و دستورها توزیع شود، طبیعتاً کارکرد اصلی نظام بانکی دچار اختلال خواهد شد.
وی تأکید کرد: بانکها باید از بنگاهداری دست بکشند و به وظیفه اصلی خود که تأمین اعتبار و تسهیل تولید و جریانهای مالی در اقتصاد است بازگردند. همچنین انحراف موجود در فرآیند تسهیلاتدهی باید اصلاح شود و بانکها نیز باید نظارتپذیر و شفاف باشند.
مدیر گروه اقتصاد دانشگاه ایلام با تأکید بر ضرورت شفافیت عملکرد بانکها گفت: جریانهای مالی و تسهیلاتدهی بانکها و همچنین سیستم خلق پول آنها باید کاملاً شفاف باشد و مشخص شود تسهیلات به چه افراد و مجموعههایی پرداخت میشود.
شایان ادامه داد: باید مشخص باشد تسهیلاتی که تحت عنوان عقود اسلامی پرداخت میشوند، تا چه اندازه واقعاً مبتنی بر عقود اسلامی هستند و چه میزان از آنها صرفاً به شکل صوری اجرا میشوند.
وی با اشاره به تجربه برخی کشورها در زمینه بانکداری اسلامی گفت: در سطح جهان الگوهایی در حوزه بانکداری اسلامی وجود دارد که موفق بودهاند و میتوان از تجربه این کشورها برای اصلاح نظام بانکی کشور استفاده کرد.
مدیر گروه اقتصاد دانشگاه ایلام همچنین بر ضرورت بهروزرسانی قوانین بانکداری اسلامی تأکید کرد و گفت: بخشی از قوانین موجود در حوزه بانکداری اسلامی نیازمند بازنگری و بهروزرسانی است و باید متناسب با تحولات جدید نظام بانکی جهان اصلاح شود.
شایان افزود: موضوعاتی مانند مدیریت ریسک، بازار بینبانکی، بانکداری اینترنتی، رمزارزها، فینتک و سایر تحولات جدید حوزه بانکداری باید در قوانین و مقررات بانکداری اسلامی مورد توجه قرار گیرد تا نظام بانکی کشور بتواند از ظرفیتهای این حوزهها به شکل مناسب استفاده کند.
وی در جمعبندی سخنان خود گفت: برای رفع بخشی از مشکلات اقتصادی کشور و اصلاح نظام بانکی، باید هم در درون سیستم بانکی و هم در حوزه قوانین و سیاستگذاری اصلاحات اساسی انجام شود.
مدیر گروه اقتصاد دانشگاه ایلام خاطرنشان کرد: قوانین بانکداری اسلامی باید متناسب با تغییرات اساسی نظام بانکداری نوین بهروز شوند، الزامات بانکداری اسلامی به صورت واقعی و نه صوری رعایت شود و نظارت دولت نیز بر عملکرد بانکها افزایش یابد.
شایان با تأکید دوباره بر ضرورت خروج بانکها از بنگاهداری گفت: بانکها باید ترازنامههای خود را به شکل اساسی اصلاح کنند و دولت نیز در سیاستگذاری و تعیین تکالیف برای نظام بانکی، اصل بهرهوری را مورد توجه قرار دهد.
وی اظهار کرد: اصلاح نظام بانکی از دو مسیر باید دنبال شود، نخست اصلاح درون نظام بانکی و دوم اصلاح قوانین و مقررات بانکداری اسلامی و بهروزرسانی آنها در مجلس و دولت. در کنار این موارد، نحوه رفتار و سیاستگذاری دولت در قبال نظام بانکی نیز اهمیت اساسی دارد.
مدیر گروه اقتصاد دانشگاه ایلام گفت: اگر نظام بانکی که میتوان آن را سیستم خونرسانی اقتصاد دانست، به شکل صحیح عمل کند، بخش قابل توجهی از مشکلات اقتصادی کشور، بهویژه تلاطمات و نوسانات اقتصادی، قابل مدیریت و رفع خواهد بود.
انتهای پیام
