مسعود کریمی بیرانوند در گفت‌وگو با ایسنا افزود: هر ملتی باید به تاریخ خود رجوع کند. ما در زمانه‌ای زندگی می‌کنیم که شناخت ما بیشتر از طریق تجربه است تا عقل و وحی. در قدیم بیشتر بر اساس اعتقادات عمل می‌کردند و یا زمانی از طریق فلسفه و عقل، اما امروزه همه چیز حسی و تجربی است.

وی ادامه داد: مردم علاقه‌مند به تجربه همه چیز هستند، اما واقعیت این است که عمر و زمان این اجازه را به ما نمی‌دهد؛ در نتیجه باید سعی کنیم از تجارب پیشینیان بهره ببریم و این موضوعی کاملاً معقول و مدرن است.

کریمی بیرانوند با بیان اینکه قیام ۱۷ شهریور یا جمعه سیاه، نقطه عطفی در نهضت انقلاب اسلامی مردم ایران است، گفت: حکومت شاه سالیان سال در تلاش بود دست به نوسازی بزند، ولی این نوسازی با عزت و فرهنگ مردم ایران همخوانی نداشت. در ظاهر کار به خوبی پیش می‌رفت، اما به طور ناگهانی اعتراضاتی شکل گرفت و به تدریج اوج گرفت.

عضو هیات علمی گروه علوم سیاسی دانشگاه فرهنگیان افزود: شاه قصد داشت این موضوع را مدیریت کند و برای فروکش کردن خشم مردم، چند تن از نخست‌وزیران خود را تعویض کرد؛ این در حالی بود که شاه از سال ۱۳۴۳ تا ۱۳۵۶ تنها یک نخست‌وزیر به اسم امیرعباس هویدا داشت.

وی ادامه داد: او همچنین نخست‌وزیری به نام جعفر شریف‌امامی داشت که سعی می‌کرد مردم را متوجه این موضوع کند که به مذهب و مردم و ... بها می‌دهد. از آنجا که شاه قصد داشت به مردم القا کند شنوای حرف مخالفان است، شریف‌امامی را مسئول آشتی ملی کرد.

وی ادامه داد: شهریور همان سال که مصادف بود با ماه مبارک رمضان، در تاریخ ۱۳ شهریور، روز عید سعید فطر، جمعیت عظیمی به خیابان‌ها آمدند و شعار «مرگ بر شاه» سر دادند. این جمعیت با استقبال خوبی مواجه شد و تصمیم بر این شد که چند روز آینده، یعنی ۱۷ شهریور، افراد بیشتری برای اعتراضات به خیابان بیایند.

عضو هیات علمی گروه علوم سیاسی دانشگاه فرهنگیان افزود: اما صبح روز هفدهم، حکومت شاه حکومت نظامی اعلام کرد؛ به این معنا که اگر کسی آن روز برای اعتراض به خیابان می‌آمد، کشته می‌شد.

وی اظهار کرد: آن زمان رسانه‌ها آنقدر گسترده نبودند و خیلی‌ها مطلع نشدند که حکومت نظامی شده است. افراد زیادی برای اعتراض به خیابان ژاله تهران، آمدند و حکومت هم اکثریت را به قتل رساند.

کریمی بیرانوند بیان کرد: قیام ۱۷ شهریور نقطه عطفی در تاریخ انقلاب بود که پس از آن اعتراضات خشونت‌آمیزتر شد. در آن روز اعتراضات از سوی حکومت پهلوی سرکوب و به جمعه سیاه معروف شد.

این استاد دانشگاه گفت: شاه که سال‌ها مدعی انقلاب سفید بود، حال معترضان را به گونه‌ای سرکوب کرد که تاریخ روز اعتراضات به جمعه سیاه معروف شده بود.

وی ادامه داد: مردم آن روز با دستان خالی و فقط با این هدف به خیابان آمده بودند که صدایشان شنیده شود، اما در اعتراضات امروزی افرادی آموزش‌دیده در جمع مردم به خیابان آمدند که بسیار هدفمند وارد این موضوع شده بودند.

کریمی بیرانوند اظهار کرد: به همین خاطر قیام ۱۷ شهریور نقطه عطفی در تاریخ است، چرا که ظاهری را که حکومت پهلوی سعی می‌کرد حفظ کند و بگوید ما به دنبال پیشرفت جامعه هستیم، در آن روز زیر سؤال رفت.

وی با بیان اینکه دلایل متعددی منجر به اعتراضات مردم در تاریخ ۱۷ شهریور شد؛ از جمله دلایل سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و مذهبی و ... ادامه داد: مهم‌ترین عامل که تمام این موضوعات را به هم وصل می‌کند، این بود که مردم ایران خیلی وقت بود حکومت پهلوی را به عنوان یک حکومت ملی و ایرانی نمی‌شناختند و عقیده‌شان بر این بود که یک حکومت وابسته است.

کریمی بیرانوند گفت: در ادوار مختلف مردم سعی کردند اعتراضات خود را بیان کنند که همه آنها سرکوب شد، اما این بار سطح سواد مردم بیشتر شده بود و مهم‌تر از همه وجود رهبری قابل اعتماد در میان آنان بود؛ همچنین حکومت پهلوی دچار خطای محاسباتی شد و تصور می‌کرد با ترساندن و کشتار مردم می‌تواند آنها را از اعتراض پشیمان کند.

وی افزود: بعد از اتفاق ۱۷ شهریور، حکومت پهلوی هیچ انعطافی از خود نشان نداد که از مردم عذرخواهی یا دلجویی کند و یا حتی به دروغ بگوید این سرکوبگری‌ها کار من نیست.

عضو هیات علمی گروه علوم سیاسی دانشگاه فرهنگیان اظهار کرد: جنازه‌ها روی هم انباشته شد و آنها را بدون اطلاع خانواده‌ها در گورهای جمعی دفن کردند.

وی ادامه داد: در آن زمان آمریکا با روی کار آمدن کارتر، وی سعی می‌کرد حکومت آزادمنشانه از خود نشان دهد و به شاه پیشنهاد کرده بود باید مدیریت سیاست‌های فضای باز سیاسی را در ایران انجام دهد.

کریمی بیرانوند افزود: شاه نیز فقط چند کار ظاهری در این خصوص انجام داده بود. بعد از اتفاق ۱۷ شهریور، آمریکا از این رخداد حمایت کرد و این نشان‌دهنده این بود که آمریکا همچنان برخورد استعماری خود را دارد.

عضو هیات علمی گروه علوم سیاسی دانشگاه فرهنگیان گفت: از سویی دیگر، بیانیه امام خمینی(ره) در این خصوص نشان‌دهنده ذلت خشن و غیرانسانی حکومت پهلوی بود.

وی اظهار کرد: چرا می‌گوییم این حادثه نقطه عطفی در تاریخ بود؟ چرا که اگر تا آن زمان مردم از انجام برخی فعالیت‌ها، از جمله اعتراض، می‌ترسیدند، از آن پس ترسشان فروریخت.

کریمی بیرانوند افزود: همچنین رودربایستی‌ها از طرف حکومت پهلوی و مردم کنار گذاشته شد. از طرفی ناامیدی مردم از حکومت قطعی شد و انزجار از آمریکا بیشتر شد. شاید قیام ۱۷ شهریور را با وقایع دی‌ماه ۱۴۰۵ مقایسه کنید. این دو اتفاق کاملاً با هم متفاوت هستند.

عضو هیات علمی گروه علوم سیاسی دانشگاه فرهنگیان ادامه داد: پس از وقایع دی ۱۴۰۵، آمریکا تصور می‌کرد انسجام ملی از بین رفته و به راحتی می‌تواند در کشور نفوذ کند، اما بعد دیدیم که وحدت و انسجام مردمی بسیار پررنگ‌تر از همیشه جلوه کرد.

وی با بیان اینکه نقاط عطف معمولاً در یادها باقی می‌ماند، اظهار کرد: بحث شهادت در فرهنگ ایرانی بسیار مقدس است؛ شاید اگر آن روز به جای به شهادت رسیدن آن افراد، حکومت پهلوی آنها را به اسارت درمی‌آورد، چنین اثرگذاری در تاریخ برجای نمی‌گذاشت؛ به ویژه زمانی که حکومت پهلوی علناً روبه‌روی مردم ایستاد و کشتار اتفاق افتاد.

وی در پایان گفت: به طور کلی کشتار در خیابان کار بسیار اشتباهی است، خصوصاً اینکه کشتار مردم در ۱۷ شهریور توسط ارتش اتفاق افتاد؛ ارتش که خود وظیفه‌اش مبارزه با بیگانه است، اما روبه‌روی مردم کشور ایستاد.

انتهای پیام