پژوهش و فناوری از مهمترین ارکان دانشگاه در مسیر تولید علم، توسعه نوآوری و پاسخگویی به نیازهای جامعه است و دانشگاهها برای ایفای این نقش، نیازمند تقویت زیرساختهای پژوهشی، توسعه زیستبوم فناوری و بازنگری در فرآیندهای مدیریتی هستند. دانشگاه قم نیز با تمرکز بر این حوزهها، برنامهها و اقداماتی را برای ارتقای فعالیتهای پژوهشی و فناورانه، حمایت از ایدهها و شرکتهای دانشبنیان، توسعه ارتباط با دستگاههای اجرایی و بهبود فرآیندهای پژوهشی در دستور کار قرار داده است. در همین راستا، جلال رضائی نور، معاون پژوهش و فناوری دانشگاه قم، در گفتوگو با ایسنا به تبیین مهمترین اقدامات، دستاوردها و برنامههای معاونت پژوهش دانشگاه قم پرداخته است که در ادامه متن آن را میخوانیم.
ایسنا: مهمترین اقدامات و برنامههای معاونت پژوهشی دانشگاه قم در سال جاری چه بوده است؟
در این مدت ما تمام تلاش خود را کردیم که بتوانیم با رویکرد مدیریت علمی اهداف بلند مدت پژوهش و فناوری متناسب با برنامه راهبردی دانشگاه و اسناد بالادستی را بشناسیم، همچنین فرآیندهای پژوهش و فناوری را شناسایی کنیم، فرآیندها را تا حد امکان متناسب با اهداف بازمهندسی کنیم، روش های ارزیابی مناسب برای سنجش اهداف و عملکرد انتخاب کرده و روشهای مناسبی برای اصلاح عملکردها را دنبال کنیم.
در همین راستا تاکنون اقداماتی از جمله تصویب نهایی دستورالعمل جامع پژوهانه و محاسبه مقادیر گرنت اساتید در سال ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴، راه اندازی شبکه اطلاع رسانی پژوهش و فناوری، ارتقای مرکز رشد دانشگاه به مرکز رشد نوین نسل چهارم، پیاده سازی نظام ارزیابی ۳۶۰ درجه برای ارزیابی عملکرد مدیران عملیاتی و پایه، تشکیل کارگروه ارزیابی مدیران جهت شایسته سالاری مدیران، تشکیل کارگروه بهسازی ساختمان کتابخانه مرکزی متناسب با نیازمندیهای زیست بوم پژوهش و فناوری و راهاندازی مرکز نوآوری علوم انسانی، ساماندهی آزمایشگاههای تحقیقاتی، انعقاد تفاهمنامه همکاری با موسسات مختلف، نمایه سازی ۳ مجله علمی دانشگاه قم در پایگاههای معتبر ملی و بینالمللی صورت گرفته است.
ایسنا: چه دستاورد ملموس و قابل اندازهگیری در این مدت به دست آمده است؟
در خصوص ارتقای مرکز رشد به مرکز رشد نسل چهارم توجه داشته باشید که مراکز رشد سنتی بهطور معمول بر ایدههایی متمرکزند که نمونه اولیهای از ایده دارند یعنی ریسک فنی ندارند و برای رساندن آن به بازار دچار مشکلاتی هستند که در این مسیر صاحبان ایده را راهبری میکند. ولی مراکز رشد نوین از مراحل اولیه شکل گیری ایده تا مراحل نهایی بلوغ محصول و فناوری در کنار صاحبان ایده باقی میمانند. در همین راستا تفاهمنامه ۴ جانبهای بین دانشگاه قم، پارک علم و فناوری قم، معاونت فناوری وزارت علوم و صندوق پژوهش و فناوری کریمه امضا شد و به واسطه آن مرکز رشد دانشگاه به مرکز رشد نوین ارتقا یافت و فرآیندهای جدید با راه اندازی ۷ دفتر تخصصی شامل؛ دفتر شناسایی استعدادهای برتر و برنامهریزی ایجاد تیمهای تخصصی، دفتر توان افزایی و ارتقا مهارتهای راهبردی دانشجویان، دفتر خدمات منتورینگ فنی و بازاریابی، دفتر جذب سرمایه و تامین منابع مالی، دفتر نظارت و پایش هستهها و واحدهای فناور، دفتر انتقال فناوری است.
همچنین با هماهنگی پارک علم و فناوری قم، دانشگاه قم امکان صدور مجوز فناوری (مجوز دانش بنیان) برای واحدهای فناور را دارد. در ضمن مقرر شد با هماهنگی پارک علم و فناوری قم ابعاد جغرافیایی برخی ساختمانهای دانشگاه قم که در آن واحدهای فناور و شرکتهای دانش بنیان مستقر هستند در سامانه کشوری ثبت شود و ترتیبات قانونی آن انجام شود تا اینکه شرکتهای دانش بنیان مستقر در دانشگاه قم بتوانند از معافیتهای مالیاتی و سایر مزایایی که شرکتهای پارکی از آن برخوردار میشوند بتوانند بهرهمند شوند. به این طریق صاحبان ایدههای نو میتوانند امیدوارانه پا به زیست بوم نوآوری و فناوری دانشگاه قم بگذارند و اطمینان داشته باشند که در کل چرخه عمر فناوری مورد حمایت دانشگاه قرار میگیرند.
در خصوص استقرار نظام ارزیابی ۳۶۰ درجه و کارگروه ارزیابی مدیران عملیاتی و پایه لازم به ذکر است یکی از تفاوتهای بزرگ مدیریت علمی و مدیریت سنتی به بهره گیری از داده و اطلاعات در تصمیمگیریها برمیگردد. ما در روش ارزیابی ۳۶۰ درجه برای ارزیابی عملکرد یک فرد از مدیر مافوق، همکاران هم سطح و مشتریان و حتی خود فرد بازخورد میگیریم که ارزیابی ما با حداقل خطای ممکن همراه باشد. توجه کنید بیش از ۸۵ درصد از شرکتهای فهرست فورچون ۵۰۰ از این روش استفاده میکنند که گواهی بر پذیرش و اثربخشی گسترده آن در سطح جهان است.
این فرآیند ارزیابی با مشارکت اساتید، کارکنان و برخی دانشجویان در فروردین سال جاری صورت گرفت و ۱۲ نفر از مدیران عملیاتی و پایه معاونت پژوهش و فناوری توسط مخاطبین مورد ارزیابی قرار گرفتند. همچنین تیمی تحت ۹ نفره متشکل از مدیران مجرب برای ارزیابی برنامههای عملیاتی و انتخاب گزینههای مدیریت عملیاتی و پایه در حوزه معاونت پژوهش و فناوری تحت عنوان کارگروه ارزیابی مدیران شکل گرفت. وظیفه این کارگروه بررسی گزارشات ارزیابی ۳۶۰ درجه مدیران، استماع برنامههای عملیاتی آنها و انتخاب گزینههای برگزیده برای تصدی پستهای مختلف مدیریتی در معاونت پژوهش و فناوری بود. ۹ جلسه این کارگروه در سال ۱۴۰۵ برگزار شد و افراد منتخب برای تصدی پستهای مدیریتی انتخاب و منصوب شدند.
زیست بوم نوآوری و فناوری دانشگاه قم دارای بازیگران متفاوت و فضاهای متعددی نظیر ساختمان پردیس مرکزی قم (۱۸۰۰ مترمربع)، ساختمان انقلاب (۲۰۰۰ مترمربع)، ساختمان بنیاد ملی نخبگان (۴۰۰ متر مربع) و همچنین زمینهای ۱۰ هکتاری تخصیص یافته به پردیس فناوری است. در حال حاضر مجموعا ۴۵ آزادکار و یا هسته نوآور، ۱۷ تیم در مرحله پیش رشد، ۳۲ واحد فناور رشد یافته، و ۶ شرکت دانش بنیان در نقاط مختلف زیست بوم نوآوری و فناوری دانشگاه قم مشغول به فعالیت هستند.
یکی از مشکلات اساسی واحدهای دانش بنیان کمبود فضای کار اشتراکی و اختصاصی است. نظر به اینکه ساختمان کتابخانه مرکزی دانشگاه با مساحت حدود ۲.۵ هکتار ابنیه، دارای فضاهای خالی و قابل واگزاری زیادی به زیست بوم نوآوری و فناوری و همچنین آزمایشگاهها بود در هیات رییسه دانشگاه مصوب کردیم که این ساختمان متناسب با الزامات زیست بوم پژوهش و فناوری بازطراحی و بهسازی شود. برای همین منظور کارگروهی متشکل از واحدهای و بخشهای مختلف جهت هماهنگی و پیگیری بهسازی ساختمان کتابخانه تشکیل شد و بر اساس مصوبه کارگروه مقرر شد گروه معماری اسلامی دانشگاه متولی بازطراحی ساختمان کتابخانه شود. در همین مدت فضایی در حدود ۱۰۰۰ متر مربع در ساختمان کتابخانه مرکزی شناسایی شد و مرکز نوآوری و فضای کاری اشتراکی علوم انسانی در آن راهاندازی شد.
دانشگاه قم دارای ۴۵ آزمایشگاه و کارگاه آموزشی، ۳۸ آزمایشگاه پژوهشی، ۴ آزمایشگاه ارتباط با صنعت است. طبق ساماندهی جدید صورت گرفته، مقرر شد آزمایشگاههای تحقیقاتی نیز زیر نظر رئیس آزمایشگاه مرکزی فعالیت کنند و فضای کاری، منابع و تجهیزات مورد نیاز آنها تامین شود. طی این مدت ۴ جلسه با مسئولین آزمایشگاههای آموزشی و تحقیقاتی مختلف برگزار شد. همچنین مقرر شد جهت مدیریت داده محور، وبسایت کلیه آزمایشگاهها ایجاد و یا به روزآوری شود. در این مسیر وب سایت آزمایشگاههای آموزشی ایجاد و برخی به روزآوری شد؛ همچنین بهروزآوری پرتالهای آزمایشگاههای تحقیقاتی با هماهنگی و همکاری مشترک آزمایشگاه مرکزی، مدیریت فناوری اطلاعات و مسئولین آزمایشگاه ها در حال انجام است.
تقریبا کلیه آزمایشگاههای دانشگاه در این مدت در شبکه اطلاع رسانی پژوهش و فناوری معرفی شدند. همچنین طی نشست مشترک با مسئولین آزمایشگاهها، فهرستی شامل ۸ دستگاه و تجهیز آموزشی ضروری جهت خریداری مشخص و جهت خریداری اولویت بندی شد و به معاونت اداری و مالی جهت تامین اعتبار خرید ارسال شد. همچنبن در این مدت ۶ ماهه موفق شدیم ۳ عنوان از مجلات دانشگاه را تحت عناوین «مطالعات بین رشتهای اقتصاد»، «Journal of Data Analytics and Intelligent Decision-making» و «مجله آموزههای حقوق مالکیت فکری کشورهای اسلامی» در پایگاه استنادی ISC و مرکز ارزیابی نشریات وزارت علوم نمایه کنیم.
ایسنا: معاونت پژوهشی برای حل مسائل جامعه و ارتباط دانشگاه با دستگاههای اجرایی چه اقداماتی انجام داده است؟
دانشگاه قم ارتباط نزدیکی با اداره آموزش اتاق بازرگانی قم برقرار کرده و قرار است در شش ماه دوم سال جاری سمینار نیم روزهای با محوریت اقتصاد دیجیتال با مشارکت اساتید در اتاق بازرگانی برگزار کند. تفاهمنامههای همکاری متعددی با موسسات و نهادهایی نظیر جامعه المصطفی العالمیه، پژوهشکده امر به معروف و نهی از منکر استان قم، دانشگاه تفرش، دانشگاه علوم پزشکی قم، جهاد دانشگاهی قم، پژوهشگاه فضای مجازی، بنیاد شهید استان قم، اداره آب منطقهای قم، شرکت شهرکهای صنعتی استان قم منعقد شده است.
ایسنا: مهمترین برنامه معاونت پژوهشی برای ۶ ماه آینده چیست؟
ما در حال مکاتبه و رایزنی با استاندار قم هستیم که قانون جهش تولید دانش بنیان را برای اولین بار در سطح استان قم با محوریت دانشگاه قم فعال کنیم. در این راستا پیشنهادی مبنی بر تشکیل کارگروه مشورتی و تصمیمگیری به استانداری قم ارسال شده است و در حال رایزنی هستیم تا این طرح به نتیجه برسد.
همچنین با همکاری مدیریت فناوری اطلاعات و ارتباطات و بخشهای مختلف در حال ایجاد و یا به روزسازی وب سایتها و داشبوردهای عملکرد کلیه حوزههای مرتبط با معاونت پژوهش و فناوری اعم از مدیریتهای ستادی، معاونتهای پژوهشی دانشکدهها، پژوهشکدهها، آزمایشگاهها و کارگاههای آموزشی و تحقیقاتی و ارتباط با صنعت، مرکز رشد هستیم. برنامه اصلی ما مستندسازی، بهینهسازی و اتوماسیون کلیه فرآیندهای معاونت پژوهش و فناوری است و کلیه اقدامات فوق در این مسیر راهگشاست.
انتهای پیام
