غلامحسین مظفری، شامگاه سه‌شنبه پنجم آبان در همایش روز ملی زعفران که در محل نمایشگاه بین‌المللی مشهد برگزار شد، با اشاره به ظرفیت‌های گسترده خراسان رضوی در تولید این محصول، اظهار کرد: برخورداری از ظرفیت بالای تولید زعفران، مسئولیت استان را برای صیانت از این محصول و بهره‌برداری مناسب از قابلیت‌های آن سنگین‌تر می‌کند.
وی با اشاره به وجود ظرفیت‌های دانشگاهی و پژوهشی در استان افزود: پژوهشکده زعفران، دانشکده کشاورزی و شرکت‌های فعال در حوزه فرآوری و فناوری، ظرفیت‌های ارزشمندی هستند که باید با برنامه‌ریزی هدفمند و توسعه همکاری‌های علمی، در مسیر ارتقای جایگاه زعفران ایران به کار گرفته شوند.
مظفری با تأکید بر ضرورت توسعه پژوهش‌های کاربردی در حوزه زعفران، بیان کرد: باید از ظرفیت دانشگاه‌ها، پژوهشگران و شرکت‌های دانش‌بنیان برای شناخت بیشتر ویژگی‌های این محصول، بررسی خواص دارویی و توسعه فرآورده‌های جدید استفاده کنیم تا ارزش افزوده بیشتری در داخل کشور ایجاد شود.
وی با اشاره به اهمیت حفظ برند زعفران ایرانی تصریح کرد: نباید صرفا نگران توسعه کشت زعفران در سایر مناطق یا کشورهای دیگر باشیم؛ مسئله اصلی این است که خراسان رضوی به مرجع تخصصی زعفران در حوزه‌های علمی، فرآوری، فناوری و بازاریابی تبدیل شود. ایران باید علاوه بر جایگاه تولید، در زمینه دانش و فناوری مرتبط با زعفران نیز مرجعیت داشته باشد.
استاندار خراسان رضوی با اشاره به ظرفیت‌های بازاریابی بین‌المللی زعفران خاطرنشان کرد: این محصول قابلیت عرضه در بازارهای باکیفیت جهانی، از جمله هتل‌های زنجیره‌ای و مراکز معتبر خدماتی و گردشگری را دارد. توسعه همکاری با این مجموعه‌ها و معرفی کاربردهای متنوع زعفران می‌تواند به افزایش مصرف جهانی و گسترش بازارهای صادراتی آن کمک کند.
مظفری همچنین ایجاد دبیرخانه دائمی زعفران در مشهد را اقدامی ضروری دانست و گفت: این دبیرخانه باید زمینه پیوند میان تولیدکنندگان، پژوهشگران، شرکت‌های دانش‌بنیان و فعالان تجاری را فراهم کند و فعالیت‌های مرتبط با زعفران را در ابعاد علمی، صنعتی و اقتصادی به‌صورت مستمر دنبال کند.
وی تأکید کرد: برگزاری نمایشگاه زعفران نباید صرفا به عرضه محصولات محدود شود، بلکه باید به بستری جامع برای توسعه دانش، فناوری، تجارت و همکاری‌های بین‌المللی تبدیل شود تا مشهد بتواند جایگاه شایسته خود را به‌عنوان مرجع تخصصی زعفران در جهان تثبیت کند.
ایران باید مرجع قیمت‌گذاری زعفران در بازارهای جهانی باشد
نماینده مردم تربت حیدریه، مه‌ولات و زاوه در مجلس شورای اسلامی، نیز در ادامه این همایش در خصوص زعفران، اظهار کرد: زعفران محصولی منحصربه‌فرد است که علاوه بر مصارف غذایی و دارویی، در صنایع زیبایی نیز کاربرد دارد و به دلیل ارزش افزوده بالا، ظرفیت گسترده‌ای برای توسعه صنایع فرآوری، بسته‌بندی و گردشگری ایجاد می‌کند. بخش قابل‌توجهی از ارزش افزوده زعفران پس از برداشت محصول ایجاد می‌شود و توسعه فرآوری، بسته‌بندی و صنایع وابسته می‌تواند سهم بیشتری از ارزش نهایی این محصول را نصیب تولیدکنندگان و فعالان اقتصادی کند.
محسن زنگنه با اشاره به جایگاه زعفران در بازار کالاهای سرمایه‌ای بیان کرد: بررسی‌های انجام‌شده نشان می‌دهد زعفران در پنج سال گذشته از نظر بازدهی، عملکرد قابل‌توجهی در مقایسه با برخی دارایی‌ها و کالاها داشته است. این محصول از ماندگاری بالایی برخوردار است و ایران باید از جایگاه خود در تولید و تجارت آن حفاظت کند.
زنگنه با تأکید بر ضرورت هماهنگی میان حلقه‌های زنجیره زعفران تصریح کرد: کشاورزان، فرآوری‌کنندگان، فعالان حوزه بسته‌بندی و صادرکنندگان باید منافع یکدیگر را در نظر بگیرند و تصمیم‌گیری در هر بخش نباید به سایر بخش‌های زنجیره آسیب برساند. ارتقای هم‌زمان کیفیت و کمیت محصول، شرط حفظ جایگاه زعفران ایران در بازارهای جهانی است.
نماینده مردم تربت‌حیدریه، مه‌ولات و زاوه در مجلس شورای اسلامی با اشاره به گسترش کشت زعفران در سایر استان‌های کشور، گفت: زعفران در بیش از ۲۵ استان کشور کشت می‌شود و برخی استان‌های غربی در زمینه عملکرد تولید در واحد سطح پیشرفت کرده‌اند. این در حالی است که خراسان رضوی به‌عنوان قطب تولید زعفران کشور، باید برای افزایش بهره‌وری و حفظ جایگاه خود برنامه‌ریزی کند.
زنگنه همچنین با اشاره به توسعه تولید زعفران در افغانستان خاطرنشان کرد: افغانستان نیز در سال‌های اخیر تولید زعفران خود را افزایش داده است و ایران برای حفظ جایگاه خود در بازار جهانی باید با جدیت بیشتری در زمینه افزایش بهره‌وری، ارتقای کیفیت و توسعه صنایع وابسته اقدام کند.
وی با تأکید بر ضرورت تبدیل ایران به مرجع قیمت‌گذاری زعفران، اظهار کرد: همان‌طور که برخی کشورهای تولیدکننده در بازار محصولات راهبردی نقش تعیین‌کننده دارند، ایران نیز باید بتواند در بازار جهانی زعفران مرجعیت قیمتی داشته باشد. تحقق این هدف به سیاست‌گذاری اصولی، شفافیت بازار و تقویت سازوکارهای اقتصادی نیاز دارد.
نماینده مردم تربت‌حیدریه، مه‌ولات و زاوه در مجلس شورای اسلامی با اشاره به تجربه‌های گذشته در حمایت از کشاورزان، گفت: در سال‌های گذشته، پایین بودن قیمت زعفران و مشکلات خرید تضمینی، نگرانی‌های زیادی برای کشاورزان ایجاد کرده بود. با پیگیری‌های انجام‌شده، زمینه ورود صندوق‌های سرمایه‌گذاری به این حوزه و استفاده از ظرفیت بورس کالا فراهم شد تا خرید محصول و تامین نقدینگی کشاورزان با سازوکار اقتصادی مناسب‌تری انجام شود. در سال جاری نیز برای حمایت از بازار زعفران، توافق‌هایی در محدوده ۳ تا ۵ هزار میلیارد تومان با صندوق‌های سرمایه‌گذاری انجام شده است تا از ظرفیت آن‌ها برای خرید محصول استفاده شود. این سازوکار می‌تواند به تقویت تقاضا، بهبود شرایط بازار و پرداخت سریع‌تر بهای محصول به کشاورزان کمک کند.
وی با انتقاد از برخی سیاست‌های ارزی کشور گفت: سیاست‌های مربوط به تعهدات ارزی از سال ۱۳۹۷ تاکنون با مشکلاتی همراه بوده و در برخی موارد، به‌جای تسهیل صادرات، محدودیت‌هایی برای صادرکنندگان ایجاد کرده است. صادرکنندگان باید برای بازگشت ارز حاصل از صادرات به مسیرهای قانونی و شفاف دسترسی داشته باشند و سیاست‌های ارزی نیز به‌گونه‌ای تنظیم شود که فعالیت اقتصادی آن‌ها را مختل نکند.
نماینده مردم تربت‌حیدریه، مه‌ولات و زاوه در مجلس شورای اسلامی تأکید کرد: مشکلات مربوط به تعهدات ارزی باید با همکاری مجلس، دولت و فعالان بخش خصوصی پیگیری شود تا موانع پیش روی صادرات زعفران کاهش یابد و تولیدکنندگان و صادرکنندگان بتوانند با اطمینان بیشتری فعالیت کنند.
زنگنه همچنین بر ضرورت توسعه فناوری در صنعت زعفران تأکید کرد و گفت: فعالان این حوزه باید از مرحله تولید و بسته‌بندی فراتر بروند و با بهره‌گیری از دانش، فناوری‌های نوین و هوش مصنوعی، محصولات فرآوری‌شده و با ارزش افزوده بالاتر تولید کنند.
وی پیشنهاد تشکیل دبیرخانه‌ای دائمی در نمایشگاه بین المللی مشهد در حوزه فعالیت‌های تخصصی زعفران ایجاد شود و اظهار کرد: با ایجاد این دبیرخانه و حمایت از پژوهشگران، نویسندگان، مخترعان و تولیدکنندگان، می‌توان زمینه تبدیل مشهد به مرجع بین‌المللی فعالیت‌های علمی، صنعتی و تجاری مرتبط با زعفران را فراهم کرد.
هویت ایرانی زعفران باید در بازارهای جهانی حفظ شود
محمدرضا توکلی‌زاده، رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی خراسان رضوی، نیز در ادامه این مراسم با اشاره به جایگاه زعفران به‌عنوان میراث ارزشمند ایران، اظهار کرد: زعفران حاصل دانش و سخت‌کوشی نسل‌های متوالی کشاورزان ایرانی است و نام آن بخشی از اعتبار ایران در جهان به شمار می‌رود. حفظ این سرمایه و انتقال آن به نسل‌های آینده، مسئولیتی مشترک بر عهده تمام فعالان زنجیره تولید تا صادرات است.
وی با بیان اینکه زعفران ایرانی باید با هویت مشخص و بالاترین سطح کیفیت در بازارهای جهانی عرضه شود، افزود: مصرف‌کنندگان باید علاوه بر عطر و رنگ زعفران، خاستگاه ایرانی آن را نیز بشناسند و به نام ایران اعتماد داشته باشند. عرضه محصول بدون نام و نشان، فرصت ایجاد اعتبار و ارتباط مستقیم با مشتریان را در اختیار رقبا قرار می‌دهد و ممکن است ارزش و اعتبار محصول ایرانی به نام دیگران ثبت شود.
توکلی‌زاده با تأکید بر ضرورت درج هویت ایرانی در قراردادهای تجاری و سازوکارهای صادراتی تصریح کرد: زعفران ایرانی باید شناسنامه‌ای قابل اعتماد داشته باشد، به‌گونه‌ای که مبدا تولید آن مشخص، کیفیتش قابل سنجش و مسیر عرضه آن قابل رهگیری باشد. در غیر این صورت، طی پنج سال آینده ممکن است زعفران هویت ایرانی خود را از دست بدهد و رقبا جایگاه ایران را در بازارهای جهانی تصاحب کنند.
وی با اشاره به اهمیت جایگاه کشاورزان در زنجیره ارزش زعفران بیان کرد: سهم کشاورز از ارزش نهایی محصول و تاثیر درآمد حاصل از تولید بر معیشت او، از موضوعات اساسی این بخش است. تامین مالی متناسب با فصل تولید، قراردادهای شفاف و خرید و قیمت‌گذاری بر مبنای کیفیت می‌تواند قدرت انتخاب کشاورزان را افزایش دهد.
رئیس اتاق بازرگانی خراسان رضوی با انتقاد از غلبه کمیت بر کیفیت در سازوکار قیمت‌گذاری زعفران گفت: قیمت‌گذاری باید از وضعیت فعلی فاصله بگیرد و کیفیت محصول به معیار اصلی تعیین قیمت تبدیل شود. ارتقای کیفیت زعفران و ایجاد امکان عرضه آن بر اساس شاخص‌های کیفی، برای پایداری این زنجیره ضروری است.
توکلی‌زاده توسعه پایدار کشت زعفران را وابسته به سازگاری تولید با ظرفیت منابع آب و خاک دانست و اظهار کرد: مدیریت مصرف آب و نهاده‌ها، کاهش ضایعات، بهبود فرآوری، بسته‌بندی مناسب و توسعه فرآورده‌های کاربردمحور، از عوامل موثر در افزایش ارزش افزوده زعفران و تقویت جایگاه آن در بازار است.
وی با تأکید بر اینکه موفقیت در صادرات تنها به افزایش حجم فروش محدود نمی‌شود، افزود: افزایش درآمد حاصل از هر واحد محصول و تقویت نام تجاری ایران در بازارهای جهانی باید در کنار توسعه صادرات مورد توجه قرار گیرد. ساخت و حفظ اعتبار تجاری به سرمایه‌گذاری، ثبات مقررات و امکان برنامه‌ریزی بلندمدت نیاز دارد.
رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی خراسان رضوی با اشاره به چالش‌های پیش روی صادرکنندگان و انتظارات تولیدکنندگان از سیاست‌گذاران بیان کرد: بخش خصوصی به ثبات مقررات، تسهیل تجارت رسمی و مشارکت تشکل‌های تخصصی در تصمیم‌گیری‌های مرتبط با آینده زعفران نیاز دارد. با وجود تمرکز بخش عمده تولید این محصول در استان‌های خراسان، بخش مهمی از تصمیم‌گیری‌ها در سطح ملی و خارج از استان‌های اصلی تولیدکننده انجام می‌شود.
توکلی‌زاده خاطرنشان کرد: انتظار می‌رود تشکل‌های تخصصی و فعالان زنجیره زعفران در استان‌های اصلی تولیدکننده در فرآیند تصمیم‌گیری مشارکت موثرتری داشته باشند تا سیاست‌ها بر پایه شناخت مستقیم از مسائل تولید و تجارت تدوین شوند و پاسخگوی نیازهای واقعی این بخش باشند.
وی تأکید کرد: زعفرانی که از خاک ایران به دست می‌آید، باید با نام ایران در جهان شناخته شود و منافع حاصل از آن به زندگی مردم این سرزمین بازگردد؛ موضوعی که تحقق آن مستلزم تقویت اعتبار این محصول و فراهم کردن آینده‌ای مطمئن‌تر برای نسل‌های بعدی است.
معرفی برگزیدگان جشنواره عکس و عکس‌نوشت همایش روز ملی زعفران
در بخش پایانی این همایش، برگزیدگان جشنواره عکس و عکس‌نوشت معرفی شدند. در بخش عکس، محسن کابلی از گرگان رتبه نخست، مجید حجتی از تهران رتبه دوم و احمدرضا مختاری‌فر از تربت‌حیدریه رتبه سوم را کسب کردند. همچنین پیمان حمیدپور از بجنورد، انیس رئوفی از تربت‌حیدریه و مهناز نوریان از نیشابور شایسته تقدیر هیات داوران شناخته شدند.
در بخش عکس‌نوشت نیز آزاده چشمه‌سنگی از مشهد رتبه نخست، پیام ثابت از اهواز رتبه دوم و متانت محبی از مشهد رتبه سوم را به دست آوردند. همچنین آثار حسین زوارزاده، سید محمدرضا هاشمی، علی ناصری، نیما رهنما و مریم سلطانی از مشهد در میان آثار معرفی‌شده این بخش قرار داشت.
انتهای پیام
