احمدرضا محمودی، ۱۹ شهریور در حاشیه همایش سلامت و ایمنی در محیطهای کشاورزی که در خلیل آباد برگزار شد، در گفت و گو با ایسنا با تأکید بر اینکه سلامت کشاورز تنها در مزرعه به خطر نمیافتد، اظهار کرد: بخش کشاورزی نه تنها تأمین کننده بخش مهمی از امنیت غذایی است، بلکه معیشت هزاران خانوار را نیز به خود گره زده است.
وی بیان کرد: در کنار تمامی دستاوردهای بخش کشاورزی و افزایش بهرهوری، مسائل ناشی از مصرف نهادههای شیمیایی و سموم کشاورزی به دلیل بیتوجهی به پروتکلهای ایمنی به یک چالش جدی تبدیل شده است.
این پژوهشگر بخش کشاورزی، هشدار داد: سلامت کشاورز، مهمترین سرمایه در فرآیند تولید است. اگر این سرمایه انسانی دچار آسیب شود، تمام برنامههای توسعهای و اقتصادی در بخش کشاورزی زیر سؤال میرود.
وی با تشریح فیزیولوژی جذب سموم در بدن انسان، بر ماهیت خطرناک این مواد تأکید کرد و توضیح داد: سموم کشاورزی برای از بین بردن آفات طراحی شدهاند، اما ساختار شیمیایی آنها به گونهای است که به راحتی میتواند با سیستم عصبی، تنفسی و پوستی انسان نیز واکنش نشان دهد. تماس پوستی و تنفسی، دو درگاه اصلی ورود این مواد به بدن هستند.
تجهیزات حفاظتی نباید یک امر تشریفاتی تلقی شود
محمودی ادامه داد: برخی از سموم، ماهیت چربیدوست دارند و به سرعت از طریق پوست جذب میشوند. کشاورزانی که بدون تجهیزات حفاظت فردی اقدام به محلولسازی یا پاشش سم میکنند، در واقع بدن خود را در معرض دوز بالایی از مواد شیمیایی قرار میدهند. این تماس، در کوتاه مدت میتواند علائمی نظیر سرگیجه، حالت تهوع، سوزش پوست و تنگی نفس ایجاد کند و در بلند مدت، زمینه را برای بیماریهای مزمن و سرطانها فراهم سازد.
وی با تأکید بر اینکه استفاده از تجهیزات حفاظتی نباید یک امر تشریفاتی تلقی شود، افزود: کشاورزان و باغداران باید در هنگام آمادهسازی، انتقال و مصرف سموم، از وسایل حفاظت فردی متناسب با نوع سم استفاده کنند. دستکشهای لاستیکی مقاوم نه دستکشهای معمولی خانگی، لباس کار نخی با آستینهای بلند و پوشش کامل، چکمههای ضد نفوذ، عینک محافظ صورت و استفاده از ماسکهای فیلتردار مخصوص، کمترین لایه حفاظتی است که هر کشاورز باید در اختیار داشته باشد.
این پژوهشگر بخش کشاورزی با اشاره به یک عادت غلط و بسیار پرخطر تصریح کرد: متأسفانه در بسیاری از مزارع مشاهده میشود که کشاورزان دستهای آلوده به سم را با صورت یا چشمهای خود تماس میدهند. کوچکترین تماس مستقیم دست آلوده با مخاط چشم یا دهان میتواند منجر به جذب سریع سم و بروز مسمومیتهای حاد شود که در موارد شدید، حتی نیاز به مداخلات فوری اورژانسی و بستری در بخش مراقبتهای ویژه را ایجاد میکند.
وی با تأکید بر ممنوعیت خوردن، آشامیدن و استعمال دخانیات در حین کار، افزود: غذا خوردن در مزرعه و در حین سمپاشی، مساوی است با انتقال مستقیم سم به دستگاه گوارش؛ همچنین، استعمال دخانیات نه تنها دود را به ریههای حساس شده به سم وارد میکند، بلکه خود سیگار یا پیپ نیز به منبعی برای آلودگی شیمیایی تبدیل میشود.
وی در مورد حضور افراد غیرمسئول در محیط نیز هشدار داد: حضور کودکان در محدوده سمپاشی، به دلیل سیستم ایمنی تکامل نیافته و حساسیتهای بیشتر، خط قرمز ماست. کودکان به دلیل بازیگوشی و کنجکاوی، ممکن است با سطوح یا گیاهان آلوده تماس پیدا کنند که پیامدهای آن میتواند جبرانناپذیر باشد. همچنین افراد سالخورده یا دارای بیماریهای زمینهای نیز در برابر اثرات سموم بسیار آسیبپذیرتر هستند و باید از محیط عملیات دور نگه داشته شوند.
باد، دشمن اصلی سلامت در هنگام سمپاشی
محمودی بر اهمیت شرایط جوی نیز تأکید و خاطرنشان کرد: باد، دشمن اصلی سلامت در هنگام سمپاشی است. سمپاشی در روزهای بادی نه تنها اثرگذاری سم را کاهش میدهد، بلکه باعث پراکندگی غیرضروری ذرات سمی به مناطق مسکونی، مزارع همجوار یا منابع آبی میشود که این امر میتواند تبعات حقوقی و اجتماعی سنگینی برای کشاورز به همراه داشته باشد.
وی با اشاره به اینکه عملیات سمپاشی با خروج از مزرعه به پایان نمیرسد، گفت: شستوشوی کامل بدن پس از اتمام کار، الزامی است. کشاورزان باید از دوش گرفتن با آب ولرم و صابون اطمینان حاصل کنند. همچنین، شستوشوی لباسهای کار باید به صورت کاملاً جداگانه از لباسهای سایر اعضای خانواده انجام شود. متأسفانه مواردی داشتهایم که آلودگی با لباس کار به داخل منازل منتقل شده و منجر به مسمومیت سایر اعضای خانواده شده است. تجهیزات سمپاشی نیز باید پس از اتمام کار، شسته و در محل امن انبار شوند.
این پژوهشگر بخش کشاورزی با ابراز تأسف از برخی رفتارهای سنتی خطرناک، اظهار کرد: سموم کشاورزی باید در محلهای دارای تهویه، قفل شده و دور از دسترس کودکان و مواد غذایی نگهداری شوند؛ اما آنچه بیش از همه مایه نگرانی است، نگهداری باقی مانده سموم در بطریهای نوشابه، ظروف آب معدنی یا سایر ظرفهای مشابه است.
وی تأکید کرد: این کار یک خطای بسیار خطرناک است. بارها شاهد حوادثی بودهایم که در آن کودک یا حتی بزرگسالی به اشتباه، نوشیدنی را به تصور اینکه آب یا نوشابه است، نوشیده و جان خود را از دست داده است.
محمودی افزود: سموم باید همیشه در ظروف اصلی خود و با برچسب مشخص باقی بمانند. اگر ظرفی آسیب دیده، باید سم را به ظرف ایمن و استاندارد منتقل کرد و برچسب هشدار واضحی روی آن چسباند. انبار سموم باید فضایی خشک، خنک و دور از تابش مستقیم خورشید باشد تا از واکنشهای شیمیایی ناخواسته جلوگیری شود.
وی با تأکید بر اینکه ایمنی نباید به حاشیه رانده شود، اظهار کرد: باید از نگاه سنتی به کشاورزی فاصله بگیریم و به سمت کشاورزی علمی و ایمن حرکت کنیم. استفاده از تجهیزات حفاظتی، رعایت زمان کارنس (فاصله زمانی بین سمپاشی و برداشت محصول) و انبارداری صحیح، باید به عنوان اصول اساسی و جداییناپذیر در تمامی فعالیتهای کشاورزی مورد توجه قرار گیرد.
این پژوهشگر بخش کشاورزی در پایان خاطرنشان کرد: کشاورز سالم، ضامن پایداری تولید است. امیدواریم با رعایت این نکات ساده اما حیاتی، شاهد کاهش چشمگیر حوادث و مسمومیتهای ناشی از سموم در سطح مزارع شهرستان باشیم.
انتهای پیام
