غلامحسین حقدادی امروز پنجشنبه ۱۹ شهریورماه در نخستین همایش علمی روز جهانی پیشگیری از خودکشی که در مجتمع دکتر علی شریعتی جهاددانشگاهی خراسانرضوی برگزار شد، با اشاره به اینکه اورژانس اجتماعی بهزیستی با خط تلفن ۱۲۳ در ۲۶ یا ۲۷ شهرستان خراسان رضوی فعال است و ۳۰۰ نفر در اورژانس اجتماعی استان فعالیت میکنند، اظهار کرد: مأموریتهای اورژانس اجتماعی در چند حوزه تعریف شده است که اولین مورد، کودکآزاری و دومین مورد خودکشی است. این مجموعه یکی از مهمترین و مؤثرترین نهادهای کنترل آسیبهای اجتماعی در کشور قلمداد شده است.
وی با تأکید بر شاهکلیدهای اورژانس اجتماعی، ادامه داد: ما مأموریتهای زیادی در اورژانس اجتماعی داریم و شعار ما این است که کار تخصصی و فوری انجام دهیم و در دسترس باشیم؛ اینها شاهکلید مأموریتهای ما هستند. بر اساس بررسیهای که تاکنون انجام شده است، تنها ۲۵ درصد مردم کشور از فعالیتهای اورژانس اجتماعی اطلاع دارند و سایر جامعه از آن بیاطلاع هستند که باید برای آنان ماموریتهای این اورژانس تعریف شود.
رئیس اداره فوریتهای اجتماعی بهزیستی خراسان رضوی با اشاره به اقدامات اورژانس اجتماعی در موضوع خودکشی، گفت: روانشناسان، مددکاران و مسئولان ممکن است با فردی که اقدام به خودکشی کرده است، روبهرو شوند، اما هیچکس به اندازه پرسنل اورژانس اجتماعی با این افراد روبهرو نشده است. اقداماتی که این افراد برای مداخله در اقدام به خودکشی انجام میدهند گاهی تعجب نیروهای انتظامی را نیز جلب میکند. در اورژانس اجتماعی برنامه خودمراقبتی نیز داریم. اقدامات کارکنان اورژانس اجتماعی نباید بهگونهای باشد که به خود آنها آسیب برساند و بر این اساس آموزشهای مربوطه را فرا میگیرند. ما افرادی که اقدام به خودکشی میکنند را جمعآوری و برای درمان ارجاع میدهیم.
حقدادی درباره عوامل اقدام به خودکشی، خاطرنشان کرد: علت اصلی اقدام به خودکشی در مرحله اول اختلافات خانوادگی است، اما سایر اختلافات نیز به یکدیگر مربوط هستند و نمیتوان آنها را از هم جدا کرد. آمار افرادی که پس از افکار خودکشی، اقدام به آن میکنند بسیار زیاد است و آن را نباید نادیده گرفت. تقریباً نیمی از افرادی را که با ۱۲۳ تماس میگیرند را از اقدام به خودکشی منصرف میکنیم. فرآیند اقدامات اورژانس اجتماعی بهزیستی مشخص است و پرسنل تشخیص میدهد که مداخله انجام دهد یا خیر و تماسها ضبط میشوند و کسی نمیتواند بهصورت غیرتخصصی عمل کند.
وی با اشاره به اینکه اکنون اورژانس اجتماعی کفاف مراجعین را نمیدهد، تاکید کرد: افزایش مشکلات اجتماعی و اقتصادی، افزایش مسائل خانوادگی و افسردگی، طبیعتاً تعداد مراجعان ما را افزایش داده است و اورژانس اجتماعی بهزیستی دیگر کفاف این حجم از مراجعات را نمیدهند.
۱۳۰۰ مورد مأموریت در سال گذشته در زمینه اقدام به خودکشی
سپس مهدی برجی در ادامه همایش با اشاره به اینکه یکی از مهمترین آسیبهای اجتماعی، خودکشی است، اظهار کرد: یکی از سختترین و پیچیدهترین مداخلات ما در حوزه اقدام به خودکشی یا افرادی که افکار خودکشی دارند، است. این موضوع بار روانی بسیار زیادی را به همکاران روانشناس و مشاور ما تحمیل میکند.
وی درباره آمار فعالیتهای اورژانس اجتماعی بهزیستی خراسان رضوی ادامه داد: سال گذشته، ۲۷ هزار تماس با اورژانس اجتماعی ۱۲۳ برقرار شد که منجر به ۱۴ هزار مأموریت شد. در حوزه خودکشی، در زمینه افکار خودکشی ۱۰۵۰ مأموریت و در زمینه اقدام به خودکشی نیز ۱۳۰۰ مورد مأموریت داشتیم. اورژانس اجتماعی، ۱۳۰۰ مداخله در حوزه خودکشی انجام دادند و ۸۰۰ نفر از این افراد نیز پیگیری شدند. حالا با توجه به مداخلات روانشناختی و مداخلات انجامشده، قطعاً در این حوزه که از آسیبهای اجتماعی بسیار مهم و حائز اهمیت برای ماست، نیازمند همراهی همه دستگاهها هستیم.
مدیرکل بهزیستی خراسان رضوی با اشاره به در دسترس نبودن خدمات روانشناسی، گفت: کسانی که یک بار اقدام به خودکشی انجام میدهند، احتمال اینکه دوباره اقدام به خودکشی داشته باشند، ۵۰ درصد بیشتر است. متأسفانه در کشور ما، خدمات روانشناسی و بهویژه مداخلات روانشناختی معمولاً گرانقیمت هستند و در دسترس عموم قرار ندارند. دادههای مربوط به افرادی که افکار خودکشی داشتهاند و همچنین افرادی که اقدام به خودکشی کردهاند، در سامانههای ما بهصورت محرمانه ثبت شده است.
برجی افزود: میتوانیم این دادهها را با کمک سایر دستگاهها، حتی با سازمان نظام روانشناسی و دستگاههای متولی در حوزه آماری به اشتراک بگذاریم و بر اساس آماری که داریم، مداخلات لازم را انجام دهیم. قطعاً در این صورت، نرخ بروز و شیوع خودکشی بهشدت کاهش مییابد. امیدوارم با کمک این دورهها بتوانیم دردی از جامعهای که اکنون حال همه در آن خوب نیست، کم کنیم. با توجه به شرایطی که مردم، شرایط جنگ نابرابر را متحمل شدهاند، قطعاً اثرات اجتماعی و اقتصادی ناشی از این شرایط نیز اثرگذار است. امیدوارم باز هم با کمک روانشناسان و مشاوران بتوانیم دردی از این مردم کم کنیم.
انعطافپذیری روانشناختی میتواند در پیشگیری از افکار خودکشی مؤثر باشد
در ادامه این همایش عطا طهرانچی- عضو هیئت علمی دانشگاه امام رضا(ع) مشهد با اشاره به این مسئله که چگونه میتوان از خودکشی پیشگیری کرد، عنوان کرد: در این زمینه، انعطافپذیری روانشناختی و ارتباط آن با خودکشی اهمیت دارد. از منظر روانشناختی، فردی که اقدام به خودکشی میکند، درد و مشکلی را تجربه کرده و به نقطهای از زندگی رسیده است که قصد پایان دادن به زندگی خود را دارد. در این شرایط، ابتدا باید به درد روانشناختی و نحوه واکنش فرد نسبت به این درد توجه کرد در ذهن فرد ممکن است این تصور شکل بگیرد که توانایی تحمل درد و تجربه ناخوشایند را ندارد و در نتیجه تلاش میکند این تجربه را حذف یا کنترل کند. اگر راهبردهای کنترل و حذف موفق نباشند، فرد با تجربه شکست مواجه میشود و این شکست میتواند به ناامیدی و همجوشی شناختی منجر شود؛ در چنین شرایطی گزینههای رفتاری فرد محدود و افکار او به سمت احساس بنبست و در نهایت اقدام به خودکشی سوق پیدا میکند.
وی با بیان اینکه مسئله اصلی صرفاً وجود درد نیست بلکه رابطه فرد با درد است، ادامه داد: درد روانشناختی بخشی از زندگی انسان است، اما زمانی که فرد به این نتیجه برسد که این تجربه نباید وجود داشته باشد و باید به هر شکل ممکن از آن خلاص شود، ممکن است در صورت ناتوانی در حذف این تجربه، به این نتیجه برسد که باید خودش را از میان بردارد. انعطافپذیری روانشناختی هم میتواند ابزار پیشگیری و هم ابزاری برای درمان و بهبود باشد. این مفهوم به توانایی تماس با تجربه فعلی، حتی زمانی که دشوار است و در عین حال پیدا کردن رفتاری هماهنگ با ارزشهای فرد اشاره دارد. گشودگی نسبت به تجربههای درونی و بیرونی، تمرکز و حضور در لحظه اکنون و در نهایت توانایی انتخاب رفتار درست و همسو با ارزشهای فرد، مجموعاً میتواند به عنوان ارکان اصلی انعطافپذیری روانشناختی تعریف شود.
این روانشناس در تشریح ارکان انعطافپذیری روانشناختی، عنوان کرد: یکی از مفاهیم مهم در این زمینه، ناهمجوشی یا فاصلهگیری شناختی است. زمانی که یک فکر به واقعیت تبدیل میشود، فرد به جای اینکه بگوید «این فکر در ذهن من وجود دارد که شکست خوردهام»، آن را به عنوان واقعیتی مطلق میپذیرد و میگوید «من یک انسان شکستخورده هستم» و حتی این برداشت را به آینده تعمیم میدهد. آنچه دنبال میشود این است که فرد بتواند از آنچه در ذهنش میگذرد، یک قدم عقبتر بایستد و میان خود و افکارش فاصله ایجاد کند. این فاصله میتواند به فرد کمک کند تفاوت میان توصیف یک موضوع و ارزیابی آن را ببیند.
طهرانچی با بیان اینکه پذیرفتن وجود افکاری مانند بدبختی و بیچارگی با پذیرش واقعی بودن این افکار متفاوت است، گفت: نباید به این افکار چسبید، بلکه باید امکان مشاهده و فاصله گرفتن از آنها را برای فرد فراهم کرد. اجتناب بیشتر در حوزه هیجانات مطرح است. افراد هیجاناتی مانند غم و اضطراب را نامطلوب میدانند و به همین دلیل تلاش میکنند آنها را پس بزنند یا از آنها اجتناب کنند. اما افکار لزوماً بیانگر یک امر عینی نیستند، بلکه در بسیاری از موارد ارزیابی فرد از یک موضوع را نشان میدهند. از این رو ذهن باید به زمان حال متصل باشد تا بتواند خود را با شرایط جدید بهروزرسانی کند.
وی با اشاره به اهمیت حضور در زمان حال، بیان کرد: وقتی ذهن افراد در گذشته باقی میماند، ممکن است در آن گرفتار شوند. حضور در زمان حال میتواند انعطافپذیری را افزایش دهد، زیرا ذهن در حال بهروزرسانی است و فرد نباید به یک داستان ثابت درباره خودش بچسبد. هر یک از ما داستانی درباره خودمان داریم، اما چسبیدن به این داستان میتواند امکان تجربه کردن را از فرد بگیرد. حضور در زمان حال، نچسبیدن به داستانهای شخصی و توانایی بهروزرسانی ذهن از مؤلفههای مهم انعطافپذیری روانشناختی است.
عضو هیئت علمی دانشگاه امام رضا(ع) درخصوص نقش فرآیندهای انعطافناپذیری روانشناختی در شکلگیری افکار خودکشی، تصریح کرد: یکی از این حالتها میتواند رسیدن به این باور باشد که هیچ چیز در زندگی ارزشمند نیست و هیچ کاری در زندگی اهمیت ندارد. انعطافپذیری روانشناختی میتواند در پیشگیری و کمک به افرادی که با افکار خودکشی مواجه هستند، مورد استفاده قرار گیرد. همچنین پژوهشهای متعددی درباره استفاده از روش «اکت» و روشهای مبتنی بر انعطافپذیری روانشناختی برای کاهش افکار خودکشی انجام شده است.
انتهای پیام
