مجید خلخالی در گفتوگو با ایسنا با اشاره به اینکه در عصر هوش مصنوعی، ارزش اقتصادی نوشتن از بین نمیرود، بلکه محل ایجاد ارزش در فرآیند نوشتن تغییر میکند، اظهار کرد: هوش مصنوعی میتواند در چند ثانیه یک متن منسجم، ساختاریافته و حتی از نظر زبانی بسیار حرفهای تولید کند؛ بنابراین توانایی تولید متن بهتنهایی دیگر یک مزیت رقابتی پایدار نخواهد بود.اما این به معنای بیارزش شدن نویسنده انسانی نیست. برعکس، هرچه تولید متن ارزانتر و فراوانتر شود، چیزهایی مانند انتخاب مسئله، زاویه نگاه، تشخیص اهمیت یک موضوع، شناخت مخاطب، تجربه زیسته، قضاوت و مسئولیتپذیری ارزش بیشتری پیدا میکنند.
وی افزود: در حرفه روزنامهنگاری، هوش مصنوعی میتواند یک گزارش را سریع تنظیم کند، اما اینکه چه چیزی ارزش گزارش شدن دارد، کدام واقعیت باید برجسته شود، یک رویداد از چه زاویهای روایت شود و چه پیامد اجتماعی یا انسانی دارد، صرفاً مسئله تولید کلمات نیست. اینجا نقش انسان همچنان تعیینکننده است.بنابراین آینده نه انسان در برابر ماشین، بلکه انسان مجهز به هوش مصنوعی در برابر انسان بدون هوش مصنوعی است. نویسنده آینده احتمالاً کسی نیست که صرفاً سریعتر بنویسد؛ کسی است که بهتر فکر کند، بهتر سؤال بپرسد، خروجی هوش مصنوعی را بهتر ارزیابی کند و بتواند از میان انبوه متنهای تولیدشده، روایت ارزشمند و معتبر را استخراج کند.
این کارشناس هوش مصنوعی با تاکید بر اینکه این گزاره که مدلهای زبانی صرفاً بازترکیبگر هستند، بخشی از واقعیت را بیان میکند اما اگر آن را یک حکم قطعی بدانیم، بیش از حد سادهسازی کردهایم، تصریح کرد: مدلهای زبانی از دادههای گذشته یاد میگیرند و برخلاف انسان، تجربه زیسته، بدن، حافظه شخصی و ارتباط مستقیم با جهان فیزیکی ندارند. بنابراین نوع خلاقیت آنها با خلاقیت انسانی یکسان نیست. با این حال، بازترکیب عناصر موجود میتواند به خروجیهایی منجر شود که برای انسان تازه و حتی خلاقانه به نظر برسند. اساساً بخش مهمی از خلاقیت انسانی نیز بر ترکیب ایدهها و مفاهیمی استوار است که پیشتر وجود داشتهاند.
خلخالی خاطرنشان کرد: تولید یک ترکیب جدید با خلق یک اثر تحولآفرین یکی نیست. یک اثر هنری بزرگ فقط به تازگی ترکیب کلمات یا تصاویر وابسته نیست؛ ممکن است حاصل یک تجربه تاریخی، اجتماعی، شخصی یا زیسته باشد و در یک دوره مشخص، نوع نگاه جامعه به یک مسئله را تغییر دهد. به همین دلیل معیار اصالت نویسندگی در عصر هوش مصنوعی باید دقیقتر شود، نه اینکه کنار گذاشته شود. دیگر نمیتوان صرفاً با این معیار که این متن قبلاً شبیه چیزی نبوده است درباره اصالت آن قضاوت کرد. باید پرسید ایده از کجا آمده؟ چه مسئلهای را مطرح میکند؟ چه تجربه یا جهانبینیای پشت آن است؟ آیا اثر صرفاً خوشساخت است یا توانسته معنای جدیدی ایجاد کند؟
وی با بیان اینکه در این میان، نویسنده انسانی همچنان میتواند نقش مهمی داشته باشد؛ عنوان کرد: ارزش نویسنده فقط در تولید جملات جدید نیست، بلکه در داشتن جهانبینی، تجربه، مسئله و موضع است. هوش مصنوعی میتواند در بازترکیب بسیار قدرتمند باشد، اما اینکه یک اثر چرا باید وجود داشته باشد و چه چیزی را در جهان تغییر دهد، همچنان پرسشی عمیقتر از تولید متن است. این گزاره که مهارت نویسنده از نوشتن به ویرایش و مهندسی پرامپت منتقل میشود، تا حدی درست است اما مهندسی پرامپت هدف نهایی نیست. پرامپتنویسی احتمالاً مانند بسیاری از مهارتهای فنی، بهتدریج به یک مهارت عمومی و حتی بخشی از رابط کاربر تبدیل خواهد شد.
این کارشناس هوش مصنوعی ادامه داد: مهارت اصلی نویسنده آینده، مجموعهای گستردهتر شامل تفکر انتقادی، تحقیق، راستیآزمایی، طراحی روایت، ویرایش، شناخت مخاطب، تشخیص خطاهای مدل و توانایی تصمیمگیری درباره اینکه چه چیزی را باید به ماشین سپرد و چه چیزی را نباید به آن واگذار کرد، است. در موضوع شفافیت نیز باید میان انواع استفاده از هوش مصنوعی تفاوت قائل شویم. اگر نویسنده صرفاً برای اصلاح دستور زبان، پیشنهاد تیتر یا بازنویسی یک جمله از هوش مصنوعی استفاده کرده باشد، الزاماً نمیتوان آن را با حالتی برابر دانست که تمام محتوای یک گزارش، تحلیل یا مقاله توسط هوش مصنوعی تولید شده و انسان صرفاً آن را منتشر کرده است.
خلخالی با اشاره به اینکه در رسانه، مسئله فقط مالکیت متن نیست، عنوان کرد: آنچه مهم است مسئولیت و اعتماد است. اگر محتوایی با نام یک خبرنگار یا نویسنده منتشر میشود، مخاطب باید بداند چه کسی مسئول صحت ادعاها، منابع و نتیجهگیریهای آن است. هوش مصنوعی نباید به ابزاری برای انتقال مسئولیت از انسان به ماشین تبدیل شود.راهحل نیز الزاماً این نیست که روی تمام متنها برچسب تولیدشده با هوش مصنوعی بزنیم. بهتر است رسانهها و نهادهای حرفهای، استانداردهای شفاف و متناسب با میزان استفاده از هوش مصنوعی تعریف کنند؛ برای نمونه، میان کمک ویرایشی، همکاری در تولید و تولید عمده محتوا تفاوت قائل شوند.
وی گفت: شاید مهمترین تغییر این باشد که در گذشته سؤال اصلی این بود که چه کسی این متن را نوشته است؟ اما در عصر هوش مصنوعی باید علاوه بر آن بپرسیم چه کسی ایده را انتخاب کرده، چه کسی ادعاها را بررسی کرده، چه کسی درباره انتشار آن تصمیم گرفته و چه کسی مسئول پیامدهای آن است؟ این تغییر نگاه، برای آینده روزنامهنگاری و صنعت نشر بسیار مهمتر از خود فناوری تولید متن است.
انتهای پیام
