پس از مطرح شدن مباحثی درباره جایگاه مدیریتی پارک ملی گلستان و تأکید برخی مسئولان بر ضرورت حفظ مدیریت این ذخیرهگاه ارزشمند در استان گلستان، موضوع نحوه اداره یکی از مهمترین زیستبومهای کشور بار دیگر مورد توجه قرار گرفت.
پارک ملی گلستان به عنوان نخستین پارک ملی ایران و یکی از ارزشمندترین ذخیرهگاههای طبیعی کشور و منطقهای منحصربهفرد است که با وسعت نزدیک به ۹۲ هزار هکتار در گستره سه استان گلستان، خراسان شمالی و سمنان قرار دارد و به دلیل برخورداری از تنوع زیستی کمنظیر، جایگاهی فراتر از مرزهای استانی پیدا کرده است.
این ذخیرهگاه جهانی که از سال ۱۹۷۶ در فهرست ذخیرهگاههای زیستکره یونسکو ثبت شده، تنها یک عرصه طبیعی متعلق به یک محدوده جغرافیایی نیست، بلکه بخشی از میراث طبیعی ایران و سرمایهای با اهمیت بینالمللی محسوب میشود از همین رو، حفاظت از آن نیازمند هماهنگی میان استانهای درگیر، دستگاههای اجرایی، جوامع محلی و نهادهای تخصصی است. با این حال در روزهای اخیر، موضوع نحوه مدیریت و سازوکارهای هماهنگی میان استانهای پیرامونی پارک ملی گلستان مورد توجه قرار گرفته است مساله ای که مسئولان محیط زیست تأکید دارند به معنای تغییر مدیریت این منطقه نیست و اداره آن همچنان بر اساس روال گذشته با استان گلستان خواهد بود، اما در عین حال حفاظت از چنین زیستبوم ارزشمندی نیازمند نگاهی یکپارچه و فرامنطقهای است. موضوعی که مدیرکل حفاظت محیط زیست گلستان نیز بر آن صحه می گذارد.
پارک ملی گلستان ذخیرهگاهی جهانی
قدیر حسنزاده، مدیرکل حفاظت محیط زیست گلستان در این باره می گوید: پارک ملی گلستان ذخیرهگاهی جهانی و فراتر از مرزبندیهای استانی است که حفاظت از آن با مشارکت سه استان دنبال میشود.
وی با اشاره به سابقه و اهمیت پارک ملی گلستان می افزاید: نخستین منطقه تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست در کشور در سال ۱۳۳۶ ثبت شد و پارک ملی گلستان نیز به عنوان نخستین پارک ملی ایران، یکی از مهمترین مناطق طبیعی کشور محسوب میشود.
حسن زاده در ادامه به شکلگیری شورای راهبری پارک ملی گلستان در سال ۱۳۹۷ اشاره می کند و ادامه می دهد: این شورا به طور متوسط سالانه یک تا دو جلسه برگزار میکند و در آن دیدگاههای استانداران و مدیران حفاظت محیط زیست سه استان مورد بررسی قرار میگیرد.
مدیرکل حفاظت محیط زیست گلستان با بیان اینکه نمایندگانی از تشکلهای محیط زیستی سه استان، جوامع محلی، دانشگاهیان و فعالان حوزه محیط زیست نیز در شورای راهبری حضور دارند، میافزاید: تلاش شده است در این شورا سهم استانها براساس میزان مساحت آنها تعیین نشود، بلکه از هر سه استان به صورت متوازن نماینده حضور داشته باشد تا همه ظرفیتها در امر حفاظت از پارک ملی گلستان به کار گرفته شود.
وی با تاکید بر اینکه وقتی درباره ذخیرهگاه زیستکره صحبت به میان میآید، نباید به آن نگاه استانی داشت، اضافه می کند: مدیریت و حفاظت از چنین منطقهای نیازمند رویکرد یکپارچه و مشارکت همه دستگاهها و جوامع محلی است.
با وجود اظهارات مدیرکل محیط زیست استان، فعالان محیط زیست و طبیعت دوستان گلستانی نگران از حذف استان از مدیریت یکپارچه این زیستگاه ارزشمند را داشتند از این رو برای پیگیری مطالبه مردمی به سراغ نماینده مردم علیآبادکتول در مجلس رفتیم تا این ابهام برای مردم استان برطرف شود.
مدیریت پارک ملی متعلق به گلستان است
رحمتالله نوروزی، نماینده مردم علیآبادکتول در مجلس شورای اسلامی با تأکید بر اینکه مدیریت پارک ملی گلستان متعلق به استان گلستان است می گوید: از اصالت، هویت و حق جغرافیایی استان گلستان درباره این پارک ملی دفاع میکنیم و اجازه نمیدهیم مباحث مدیریتی و اختلافات استانی به جایگاه و هویت این ذخیرهگاه ارزشمند آسیب بزند.
وی با اشاره به مباحث مطرحشده درباره وضعیت جغرافیایی پارک ملی گلستان می گوید: پارک ملی گلستان قدیمیترین پارک ملی کشور و یکی از مهمترین مناطق حفاظتشده ایران است که در شرق گلستان و غرب استان خراسان شمالی قرار دارد و به دلیل ارزشهای طبیعی و زیستمحیطی، جایگاهی فراملی و حتی بینالمللی دارد.
وی با بیان اینکه پارک ملی گلستان به عنوان ذخیرهگاه زیستکره و میراث طبیعی ارزشمند، نیازمند نگاه ملی و فرامنطقهای است، اضافه می کنئ: نباید موضوع حفاظت از این گنجینه طبیعی به اختلاف میان استانها یا دغدغههای مدیریتی استانی تبدیل شود.
نوروزی با اشاره به پیگیری موضوع از سوی سازمان حفاظت محیط زیست کشور گفت: این سازمان به این نکته اذعان داشت که پارک ملی گلستان متعلق به گلستان است بنابراین انتظار داریم این مباحث در چارچوبهای اداری، حقوقی و تخصصی به صورت شفاف تبیین شود تا زمینهای برای برداشتهای متفاوت و اختلافات استانی ایجاد نشود.
به رغم حواشی که از سوی برخی رسانهها و مدیران استان خراسان شمالی برای اخذ مدیریت یکپارچه پارک ملی مطرح شده بود، اما سرپرست دفتر زیستگاهها و امور مناطق حفاظت محیط زیست کشور با رد این دعا میگوید: مدیریت پارک ملی گلستان همچنان با استان گلستان است.
وحید خیرآبادی با تأکید بر اینکه تشکیل شورای راهبری برای ذخیرهگاههای زیستکره به معنای تغییر مدیریت این مناطق نیست، میگوید: طبق روال قبلی، مدیریت ذخیرهگاه زیستکره با استانی است که بیشترین مساحت ذخیرهگاه در آن قرار دارد و در مورد پارک ملی گلستان، بیشترین مساحت متعلق به استان گلستان است.
وی درباره نگرانیهای مطرحشده پیرامون تشکیل شورای راهبری پارک ملی گلستان می افزاید: در روزهای گذشته موضوع ۱۴ ذخیرهگاه در جلسات فرعی دولت به سرانجام رسیده و قرار است این موضوع در کمیسیون اصلی نیز مطرح شود و پس از تصویب هیئت وزیران، سازوکارهای مربوط به مدیریت این ذخیرهگاهها دنبال شود.
خیرآبادی معتقد است: برای ذخیرهگاههایی که بین دو یا چند استان قرار گرفتهاند، شورای راهبری تشکیل شده تا بتوان هماهنگی لازم را میان استانها و شهرستانهای مختلف ایجاد کرد.
وی ادامه می دهد: طبق روال قبلی که سازمان حفاظت محیط زیست داشته است، مدیریت ذخیرهگاههای زیستکره با استانی خواهد بود که بیشترین مساحت ذخیرهگاه در آن قرار دارد و از آنجایی که بیشترین مساحت این ذخیرهگاه در گلستان قرار دارد و مدیریت آن همچنان با این استان خواهد بود.
به گزارش ایسنا، پارک ملی گلستان امروز بیش از آنکه موضوع یک تقسیمبندی جغرافیایی باشد، نمادی از ضرورت مدیریت هماهنگ برای حفاظت از سرمایههای طبیعی کشور است. تداوم مدیریت این منطقه توسط استان گلستان در کنار مشارکت و همراهی استانهای خراسان شمالی و سمنان، میتواند زمینهساز حفاظت مؤثرتر از این ذخیرهگاه ارزشمند باشد. تجربه سالهای اخیر نشان میدهد که صیانت از چنین زیستبوم حساسی تنها با تصمیمهای مدیریتی امکانپذیر نیست و نیازمند همکاری مستمر میان دستگاههای اجرایی، جوامع محلی، متخصصان و نهادهای محیط زیستی است. از سوی دیگر، اقداماتی مانند توسعه طرحهای آبخیزداری و کنترل عوامل تهدیدکننده، نشان میدهد حفاظت از پارک ملی گلستان باید در چارچوبی گستردهتر و با نگاه پیشگیرانه دنبال شود.
در نهایت، آنچه اهمیت دارد حفظ جایگاه پارک ملی گلستان بهعنوان میراث طبیعی ایران و ذخیرهگاهی با ارزش جهانی است، مسیری که تنها با دوری از نگاههای محدود منطقهای و حرکت به سمت مدیریت علمی، یکپارچه و مشارکتی امکانپذیر خواهد بود.
انتهای پیام
