محسن ایاز در گفتوگو با ایسنا در خصوص مفهوم شایستهسالاری و موانع تحقق آن در سازمانها، اظهار کرد: مهمترین شاخص شایستهسالاری، تناسب شایستگی فرد با الزامات شغل است.
وی افزود: در سازمانهای شایستهمحور میتوان شاخصهایی همچون شفافیت معیارهای انتخاب و ارتقا، وجود مدل شایستگی، ارزیابی مبتنی بر شواهد، ارتباط ارتقا با عملکرد و شایستگی، برابری فرصتها برای رشد و ارتقا و همچنین کاهش نقش روابط غیررسمی در تصمیمات را مشاهده کرد.
این کارشناس منابع انسانی با اشاره به چالش موانع تحقق شایستهسالاری در سازمانها، اظهار کرد: ترجیح روابط شخصی، تعارض منافع و سوگیری مدیران، انتصابات سلیقهای و مقاومت مدیران در برابر ارزیابی عینی، نبود نظام شایستگی و معیارهای روشن برای مشاغل، استخدام، ارتقا و پاداش بدون معیارهای استاندارد، عادیشدن رابطهگرایی و «آشنا داشتن» و همچنین نبود دادههای معتبر درباره عملکرد و شایستگی کارکنان از جمله موانع مهم شایستهسالاری هستند.
ایاز ادامه داد: البته میان بخش دولتی و خصوصی تفاوتهایی وجود دارد. در دستگاههای دولتی معمولا عواملی مانند سیاسیکاری، بوروکراسی، امنیت شغلی بالا، ضعف نظام پاسخگویی و گاهی تقدم ملاحظات غیرتخصصی بر شایستگی، موانع مهمتری هستند.
کارشناس منابع انسانی تاکید کرد: به نظر من بزرگترین تهدید شایستهسالاری در دستگاههای دولتی الزاما نبود افراد شایسته نیست، بلکه نبود یک سیستم عادلانه برای شناسایی، انتخاب، ارتقا و حفظ افراد شایسته است.
انتصاب افراد شایسته، سرمایه انسانی را بهینهتر میکند
ایاز در ادامه با اشاره به تاثیر شایسته سالاری بر بهرهوری و انگیزه کارکنان، گفت: وقتی فردی در جایگاهی قرار میگیرد که با توانمندیهای او تناسب دارد، احتمال استفاده موثرتر از سرمایه انسانی افزایش پیدا میکند.
وی افزود: همچنین اگر کارکنان ببینند که تلاش، شایستگی و عملکرد آنها فرصت رشد و دریافت پاداش بیشتری ایجاد میکند، احتمالا انگیزه بیشتری برای سرمایهگذاری روی عملکرد خود خواهند داشت.
این کارشناس منابع انسانی با بیان اینکه در مقابل، اگر تجربه کارکنان این باشد که رابطه و نفوذ منجر به ارتقا و پاداش میشود، سیگنال سازمان به کارکنان این خواهد بود که عملکرد شما تعیینکننده نیست، خاطرنشان کرد: نتیجه چنین شرایطی میتواند کاهش انگیزه، بیتفاوتی، حضور فیزیکی بدون بهرهوری واقعی خروج کارکنان توانمند و شکلگیری فرهنگ رابطهمحور باشد.
شایستهسالاری اعتماد کارکنان به سازمان را افزایش میدهد
ایاز در ادامه با اشاره به اهمیت عدالت سازمانی، تصریح کرد: وقتی کارکنان احساس کنند تصمیمات سازمان براساس شایستگی و معیارهای عادلانه اتخاذ میشود، مشروعیت و اعتماد آنها به سازمان افزایش پیدا میکند.
وی بیان کرد: در مقابل، مشاهده انتصابات رابطهای یا ناعادلانه میتواند این تصور را در کارکنان ایجاد کند که موفقیت در این سازمان به توانمندی وابسته نیست، بلکه به ارتباطات وابسته است. این موضوع تنها انگیزه کارکنان را کاهش نمیدهد، بلکه میتواند اعتماد آنها به سازمان را نیز تضعیف کند.
این کارشناس منابع انسانی با اشاره به اینکه شایستهسالاری برابر است با معیارهای شفاف، ارزیابی معتبر، تصمیمگیری مبتنی بر شواهد، فرصت برابر و پاسخگویی، اظهار کرد: در دستگاههای دولتی، صرفا داشتن آزمون استخدامی یا فرم ارزیابی عملکرد به معنای تحقق شایسته سالاری نیست. موضوع اصلی این است که آیا این ابزارها واقعا در تصمیمات منابع انسانی اثرگذار هستند یا صرفا جنبه تشریفاتی دارند.
انتهای پیام
