شبستر؛ منظومهای از شهرهای تاریخی و روایتهای فرهنگی
صالحیامیری در شبستر از مسجد جامعه شبستر و آرامگاه شیخ محمود شبستری بازدید کرد و با اشاره به ظرفیتهای متنوع تاریخی، فرهنگی و گردشگری این شهرستان، بر ضرورت نگاه منظومهای به این ظرفیتها تاکید کرد و گفت: در این منطقه شهرهای متعددی وجود دارند که هرکدام روایت و هویت خاص خود را دارند و باید در یک منظومه گردشگری دیده شوند.
وی تصریح کرد: این نگاه میتواند از ظرفیتهای پراکنده، یک زنجیره بههمپیوسته از میراث، فرهنگ، صنایعدستی و گردشگری ایجاد کند؛ زنجیرهای که هم به حفاظت از میراث کمک کند و هم زمینه رونق اقتصادی و ماندگاری گردشگر در منطقه را فراهم آورد. همچنین اصالت و بافت تاریخی بناها نباید تغییر غیر اصولی بکند که بنا را از ریشه خود دور کند.
وی با تأکید بر ضرورت رعایت همزمان حقوق مردم و ضوابط قانونی در اجرای طرحهای فرهنگی و گردشگری، اظهار کرد: این موضوع باید در چارچوب قوانین مصوب مجلس و مقررات میراث فرهنگی کشور دنبال شود و لازم است مجوزهای مربوطه نیز در چارچوب قانونی صادر شود. اصل مالکیت میراث فرهنگی پیش از هزینهکردن برای چنین مکانهایی نیز باید رعایت شود.
صالحیامیری با تاکید بر نقش جامعه محلی در حفاظت و احیای میراثفرهنگی گفت: حفاظت از این میراث بدون مشارکت مردم امکانپذیر نیست و همراهی مردم تسوج و شبستر یک سرمایه مهم برای احیای بناها و معرفی ظرفیتهای تاریخی منطقه است.
در ادامه برنامه بازدید، از پارک چنار با دو درخت ۸۵۰ و ۱۷۰۰ ساله، یک مجتمع گردشگری و تفریحی پارک آبی و مسجد میرپنج خامنه بازدید به عمل آمد.
هر ارگان مسئول مرمت بناهای تاریخیِ در اختیار خود است
وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، با تأکید بر اینکه مرمت و نگهداری بناهای تاریخی دارای مالک، بر اساس قانون بر عهده مالک آن بناست، گفت: اگر قرار باشد میراث فرهنگی مسئولیت نگهداری این بناها را بر عهده بگیرد، باید مالکیت آنها به دولت منتقل شود؛ با این حال، برای جلوگیری از تخریب بناهای تاریخی، میراث فرهنگی در مواردی ناچار به تأمین بخشی از هزینههای مرمت شده است.
وی با بیان اینکه میراث فرهنگی در بسیاری از نقاط کشور ناچار به هزینهکرد برای مرمت بناهایی است که از نظر قانونی دستگاه دیگری مسئول آنهاست، ادامه داد: در هر ۳۱ استان و در بسیاری از شهرستانها، یکی از مشکلاتی که با آن مواجه هستیم، بناهای تاریخی در اختیار اوقاف است که مرمت و بازسازی نشدهاند و امکان انجام آن نیز وجود ندارد. ما ناچاریم بخشی از هزینهها را تأمین کنیم، اما از نظر قانونی، سازمانی که بنا در اختیار آن قرار دارد، باید هزینه مرمت و نگهداری را پرداخت کند.
وی با اشاره به وضعیت برخی مساجد تاریخی آذربایجان شرقی، گفت: اکنون در بناب دو مسجد قدیمی داریم و در تسوج نیز مسجدی وجود دارد که بسیار ارزشمند است. دلیل ارزشمندی این بناها این است که در آنها دخالتهای زیادی صورت نگرفته و بنا همچنان زنده و اصیل مانده است.
وی ادامه داد: متأسفانه در بسیاری از مساجد پس از انقلاب، دخالتهایی انجام شده است؛ برای نمونه تیرهای چوبی را برداشته و تیرآهن جایگزین کردهاند یا در سقف بنا تغییراتی ایجاد شده است. در حالی که هر نوع مداخله میتواند ارزش تاریخی بنا را کاهش دهد.
وی تصریح کرد: این مسئله باید بهصورت جدی حلوفصل شود. برای استان و شهرستان نیز میتوان جلسهای تشکیل داد تا همه دستگاهها در کنار یکدیگر قرار بگیرند. ما برای کمک اعلام آمادگی میکنیم و انتظار داریم دستگاههای مسئول نیز در این زمینه مشارکت کنند.
وی در ادامه در زمینه شهر خامنه گفت: خامنه در تبار و تاریخ خود به فرهنگ، ادب، عرفان و فقاهت شناخته شده و امروز نیز شهری زنده با آثار تاریخی ارزشمند است که باید برای حفاظت و معرفی آنها برنامه مستقلی تدوین شود. امروز توفیق داشتیم به خامنه بیاییم و از «قائد شهید» و شهید این شهر یاد کنیم. خامنه در تبار و تاریخ خود به فرهنگ، ادب، عرفان و فقاهت شناخته شده است.
وی افزود: شبستر به شهر خیرین نیز شهرت دارد و سابقه فرهنگی و تمدنی این منطقه تنها به امروز محدود نمیشود. حدود یک قرن پیش نیز در اینجا مدرسه و بنای آموزشی شکل گرفته تا دختران و پسران این شهر امکان تحصیل داشته باشند. این موضوع نشان میدهد شبستر و خامنه دارای ریشههای عمیق فرهنگی و تمدنی هستند و میتوانند الگویی برای بسیاری از شهرهای ایران باشند.
وی با تأکید بر ضرورت معرفی ظرفیتهای شبستر به گردشگران داخلی و خارجی، گفت: تلاش ما این است که این شهر و شهرستان را ابتدا به ایرانیان و سپس به جهانیان معرفی کنیم. در این زمینه تولید محتوا نیز اخیراً انجام شده و با ایجاد ظرفیتهای اقامتی، امکان معرفی این منطقه به عنوان مقصد گردشگری بیش از گذشته فراهم شده است.
وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی ادامه داد: باید مجموعهای از ظرفیتهای گردشگری در شهرستان تعریف شود تا شهرهای مختلف آن، هرکدام بر اساس یک ویژگی خاص معرفی شوند؛ از تسوج و شرفخانه گرفته تا خامنه و دیگر شهرهای شهرستان شبستر. میتوان برنامه جامعی تعریف کرد تا تورهای گردشگری برای اقامت در این جغرافیا وارد شهرستان شوند و با استفاده از راهنمایان، از ظرفیتهای مختلف منطقه بازدید کنند.
وی خاطرنشان کرد: وقتی گردشگری داخلی و خارجی در این منطقه شکل بگیرد، اقتصاد شهر نیز تغییر خواهد کرد و تصویر شبستر نه تنها در سطح ایرانی و ملی، بلکه در سطح جهانی نیز مطرح خواهد شد. شبستر و بهویژه خامنه که مهد مشاهیر است، ظرفیتهای ارزشمندی در حوزه سرمایههای معنوی دارد و باید این سرمایهها را قدر بدانیم.
وی با اشاره به جایگاه تاریخی و فرهنگی خامنه بهعنوان خاستگاه قائد شهید، بر ضرورت توجه ویژه به ظرفیتهای این شهر و شکلگیری یک روایت منسجم موزهای از این میراث تاکید کرد.
صالحیامیری با اشاره به اهمیت خانه و آثار مرتبط با قائد شهید اظهار کرد: خامنه بهعنوان زادگاه و خاستگاه این چهره والا، باید در کنار دیگر نقاط مرتبط با زندگی او در یک روایت منسجم دیده شود.
وی افزود: این مکان باید به فضایی برای روایت زندگی، آثار، اسناد و خاطرات مرتبط با قائد شهید تبدیل شود تا خاستگاه او نیز سهم خود را در روایت این میراث ایفا کند.
وزیر میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی بر ساماندهی خانه تاریخی مرتبط با قائد شهید و بررسی ظرفیت ایجاد موزه در این مکان تاکید کرد و افزود: روایت موزهای میتواند پیوند میان مکان، شخصیت، اسناد، خاطرات و تاریخ معاصر منطقه را برای نسلهای امروز و آینده برقرار کند.
کوزهکنان در مسیر احیای سفالگری؛ از بیمه هنرمندان تا تسهیلات ۴۰۰ میلیونی
وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی با تأکید بر ضرورت حمایت از سفالگران شهر ملی کوزهکنان، ایجاد بازارچه دائمی صنایع دستی، راهاندازی مدرسه سفالگری، افزایش دسترسی هنرمندان به تسهیلات و پیگیری مشکلات بیمه آنان را از برنامههای حمایتی این وزارتخانه عنوان کرد.
در جریان بازدید سیدرضا صالحیامیری، وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی از شهر کوزهکنان، مشکلات و مطالبات سفالگران این شهر مطرح و بر ضرورت تقویت زیرساختهای صنعت سفالگری در این شهر تأکید شد.
وی با تأکید بر اینکه کوزهکنان به عنوان شهر ملی سفالگری سنتی نیازمند اقدامات ویژه است، اظهار کرد: نخستین موضوعی که باید در این شهر دنبال شود، ایجاد یک بازارچه دائمی صنایع دستی است تا سفالگران بتوانند محصولات خود را در آن عرضه کنند و زمینه فروش و حتی فروش آنلاین محصولات نیز فراهم شود.
صالحیامیری، راهاندازی مدرسه سفالگری را دومین موضوع مهم عنوان کرد و افزود: آموزش مستمر و تربیت نسل جدید در این حوزه اهمیت زیادی دارد و برای راهاندازی این مدرسه نیز حمایتهای لازم انجام خواهد شد.
وی درباره تسهیلات فعالان صنایع دستی نیز گفت: تسهیلات ۴۰۰ میلیون تومانی برای هر فرد پیشبینی شده که با نرخ چهار درصد و بازپرداخت پنجساله پرداخت میشود.
وزیر میراث فرهنگی ادامه داد: اگر فعالیتها در قالب کارگاه انجام شود، امکان استفاده از تسهیلات بیشتر نیز وجود دارد و به ازای اشتغال ایجادشده، ظرفیت دریافت تسهیلات افزایش پیدا میکند.
صالحیامیری با اشاره به افزایش اعتبارات تسهیلاتی صنایع دستی کشور، اظهار کرد: سال گذشته حدود ۶ هزار میلیارد تومان تسهیلات در کشور پرداخت شد و امسال این رقم به حدود ۱۲ هزار میلیارد تومان افزایش یافته است و تلاش میشود بخش قابل توجهی از تقاضاها پاسخ داده شود.
وی همچنین درباره مشکل بیمه سفالگران گفت: بیمه هنرمندان شرایط و ضوابطی دارد و موضوع بیمه فعالان این حوزه نیز در حال پیگیری است. در شرایط جنگ نیز دولت برای حمایت از کارگاهها و بیمه تأمین اجتماعی تصمیماتی اتخاذ کرده که باید از این ظرفیت برای حمایت از هنرمندان استفاده شود.
وزیر میراث فرهنگی با تأکید بر اینکه سه موضوع بازارچه دائمی، مدرسه سفالگری و تسهیلات باید در کوزهکنان به صورت جدی دنبال شود، خاطرنشان کرد: با توجه به ظرفیت این شهر، باید زمینهای فراهم شود تا سفالگری سنتی کوزهکنان حفظ شده و با آموزش و حمایت مالی، نسل جدید نیز وارد این عرصه شود.
کوزهکنان در شهرستان شبستر آذربایجان شرقی، در سال ۱۴۰۳ به عنوان «شهر ملی سفالگری سنتی» ثبت شد.
تسوج باید از معبر به مقصد گردشگری تبدیل شود
وزیر میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی با اشاره به ظرفیتهای تاریخی و تمدنی تسوج، بر انجام کاوشهای باستانشناسی در مسجد جامع، تکمیل مرمت بناهای تاریخی، ایجاد موزه و توسعه زیرساختهای گردشگری این شهر تأکید کرد و گفت: تسوج باید از یک «معبر گردشگری» به «مقصد گردشگری» تبدیل شود.
وی در ادامه جریان سفر به شهرستان شبستر، از مسجد جامع و حمام تاریخی تسوج بازدید کرد و در جریان وضعیت حفاظت، مرمت و ظرفیتهای گردشگری این بناها قرار گرفت.
وی با اشاره به پیشینه بیش از هزار و ۱۶۰ ساله مسجد جامع تسوج، این بنا را اثری واجد اهمیت تاریخی و معماری دانست و بر انجام کاوشهای باستانشناسی و بررسی لایههای تاریخی آن تأکید کرد.
وزیر میراثفرهنگی، مسجد جامع، بازار، حمام تاریخی و آتشکده تسوج را اجزای یک منظومه تاریخی عنوان کرد و گفت: این عناصر در کنار یکدیگر روایتگر تاریخ، تجارت، زندگی اجتماعی و پیشینه تمدنی شهر هستند و باید به صورت یک مجموعه معرفی و روایت شوند.
صالحیامیری همچنین بر احیای حمام تاریخی تسوج و تبدیل آن به موزهای با محوریت باستانشناسی و مردمشناسی تأکید کرد و افزود: شهری با بیش از هزار سال تاریخ و تمدن باید موزهای داشته باشد که تاریخ، فرهنگ، هنر، پوشش و چهرههای شاخص آن را معرفی کند.
وی با تأکید بر ضرورت شناسایی اشیای تاریخی مرتبط با تسوج که در نقاط مختلف نگهداری میشوند، اظهار کرد: در صورت ایجاد موزه، باید زمینه بازگرداندن این آثار برای تکمیل روایت تاریخی شهر فراهم شود.
وزیر میراثفرهنگی در ادامه با بیان اینکه تسوج نباید صرفاً محل عبور گردشگران باشد، گفت: برای تبدیل این شهر به مقصد گردشگری باید زیرساختهایی مانند اقامتگاههای بومگردی، رستورانها، مراکز عرضه سوغات و صنایعدستی توسعه یابد.
وی همچنین ثبت جهانی مسجد جامع تسوج را فرصتی برای معرفی این شهر در سطح ملی و بینالمللی دانست و بر تقویت همزمان زیرساختهای گردشگری و ظرفیتهای اقامتی تأکید کرد.
در ادامه برنامه اسکله بندر شرفخانه و حمام تاریخی شندآباد نیز بازدید به عمل آمد.
انتهای پیام
