صباح زنگنه در گفتوگو با ایسنا درباره روایتهای موجود در عراق از جنگ هشت ساله با ایران، اظهار کرد: جنگ در هر جا که رخ دهد یا مایه افتخار و تعزیز و تکریم مردم نسبت به رزمندگان آن دوران میشود یا بهتدریج زمینه بازاندیشی درباره جنگ فراهم میگردد و مردم به بازنگری در علل و نتایج آن میپردازند. جنگ تحمیلی صدام علیه جمهوری اسلامی ایران نیز مشمول همین وضعیت است؛ عدهای در عراق به آن جنگ افتخار میکنند که چه پیروزیهایی کسب کردند و چه آثاری بر جای گذاشت و عده بیشتری نیز از این جنگ اظهار تأسف، ناراحتی و نارضایتی میکنند.
وی با اشاره به اینکه هر چه افراد اندیشمندتر و تحصیلکردهتر باشند، بیشتر نسبت به جنگ ابراز تنفر میکنند، افزود: در عراق عدهای که در جنگ تلفات دادند و خانوادههایشان به فروپاشی مبتلا شد، قطعاً نسبت به آن نگاه مثبتی ندارند. در میان اکثریت مردم عراق، جنگ بهعنوان حادثهای ناخواسته و خلاف اراده مردم تلقی میشود که بر آنان تحمیل شد و رژیمی قلدرمآبانه مردم را به سوی جنگ سوق داد. از نظر آنان، جنگ با ایران هم تلفات زیادی گرفت و هم کشورشان را به عقب انداخت و تا حدود زیادی میان دو ملت نوعی کینه درازمدت ایجاد کرد.
این تحلیلگر مسائل خاورمیانه با بیان اینکه اغلب مردم عراق از جنگ هشت ساله به عنوان جنگی خاص یاد میکنند، اظهار کرد: در نظر این افراد جنگ بر هر دو ملت ایران و عراق تحمیل شد. لذا در صدد جبران آسیبهایی برآمدند که هم بر خودشان و هم بر مردم ایران وارد شده بود و برقراری مجدد دوستی و همکاری را در پیش گرفتند. هماکنون در فیلمها و تولیدات فرهنگی و رسانهای هر دو وضعیت علاقه و انزجار دیده میشود، اما جریانی که عملاً غلبه پیدا کرده، جریان احیای این روابط دوستانه و برادرانه میان دو ملت است که در آمدوشد طرفین ایرانی- عراقی در حوزههای زیارت، گردشگری و مسائل درمانی بروز یافته است.
زنگنه در پاسخ به اینکه چه عواملی باعث شد طرفین از این جنگ خونین عبور کرده و به سمت رابطه برادرانه حرکت کنند، گفت: مردم عراق پس از مدتها به واقعیت و اصالت رابطه با ایران بازگشتند، چراکه ایرانیان مقیم عراق، به کشور و مردم عراق خدمت و با احترام و عزت در این کشور زندگی میکردند. با اینکه صدام بیش از یک میلیون ایرانی را از عراق اخراج کرد، اما مردم همچنان خاطراتشان، رفتار و خدمات ایرانیها را در یاد دارند.
وی سقوط صدام را عنصری تعیینکننده در این تغییر نگرش دانست و اظهار کرد: وقتی نظام حاکم و تروریستی که با زور، ترس و فشار بر جامعه عراق حاکم بود، سقوط کرد، مردم با فضای آزادی روبهرو شدند و به راحتی توانستند رابطه خود با مردم ایران را بازسازی و به بهترین وجه رفتار کنند. بنابراین نوع حکومت، سیاستها و جهتگیریهای حکومت میتواند مردم را به اجبار از بیان علایق بازدارد.
این تحلیلگر مسائل خاورمیانه با اشاره به تاکید جمهوری اسلامی ایران بر رفتار مثبت با اسرای عراقی حاضر در خاک ایران، اظهار کرد: رفتار مثبت ایرانیان در اذهان اسرای آزادشده نقش بست. لذا وقتی به عراق بازگشتند، به گروههای مبارز ضد صدام پیوستند. این نیروهای مبارز عراقی پس از پیروزی پایه تشکیلات نظامی و شبهنظامی را بنا کردند و پس از دست یافتن به سریر قدرت، در ایجاد زمینه مثبت روابط میان دو کشور گامهای بلندی برداشتند.
زنگنه همچنین در پاسخ به سوال با صرف نظر از مرزهای مشترک و منافع حاصل از آن، آیا اشتراکات مذهبی بهتنهایی میتوانست چنین سطحی از ارتباط و تعامل را ایجاد کند؟ گفت: اشتراکات فرهنگی، مذهبی و حتی اجتماعی از نظر تاریخی میان دو ملت بسیار ریشهدار است. بهویژه در همین مرز طولانی میان دو کشور از مناطق شمالغرب ایران تا مناطق میانی مرز و جنوب کشور، اشتراکات اجتماعی و فرهنگی به شدت قوی است و مردم احساس خویشاوندی میکنند و با توجه به تراکم جمعیتی در دو طرف مرز، این احساسات قویتر و جدیتر است.
وی اضافه کرد: اشتراک تاریخی و اجتماعی میان دو طرف مرز در جهت بهبود و بازگشت روابط دو کشور بسیار موثر است. بارها در دوران جنگ دیده شده وقتی یک سرباز عراقی به سربازی ایرانی میرسید، احساسات دینی و مذهبی او را وادار میکرد رفتار درستی با یکدیگر داشته باشد. از سوی دیگر برخی سربازان عراقی با شنیدن اذان، غالباً احساس میکردند درگیری با ایرانیان مسلمان بهزور دولت صدام بر آنان تحمیل شده، لذا ناگهان مانند کسی که از خواب بیدار شده، متوجه میشدند مسیر اشتباهی در پیش گرفتهاند.
نماینده اسبق ایران در سازمان همکاری اسلامی افزود: آمدوشد مردم عراق و ایران و سفر به مکانهای معنوی مانند حرم امام رضا در مشهد، حرم حضرت معصومه در قم، حرم امام حسین در کربلا و حرم امام علی در نجف، روحیه خانوادهها را بهکلی دگرگون کرده و باعث شده با دیدگاهی متفاوت، روابط دوستانه را احیا کنند.
زنگنه همچنین ترکیب تغییر نگرش طرفها با تغییر موازنه قدرت در منطقه را جزء عوامل ارتباط برادرانه ایران و عراق دانست و اظهار کرد: عراق احساس میکند در منطقه از جایگاه بالاتری برخوردار شده و ایران نیز با تغییرات سیاسی در عراق، گشایش بیشتری در روابط و ابعاد امنیت منطقهای احساس میکند و میکوشد این جایگاه را حفظ کرده و توسعه دهد. البته همچنان عوامل ایجاد اخلال در روابط وجود دارد. بنابراین هر دو طرف باید مراقب این دخالتها و تفرقهافکنیها باشند و نگذارند قدرت مشترکشان تضییع و تضعیف شود.
وی با بیان اینکه روابط دوستانه با ایران باعث شد عراق در معادلات خاورمیانه قویتر از گذشته ظاهر شود، ادامه داد: کسانی که به صدام کمک میکردند، همچنان از اینکه حاکمیت در عراق تغییر پیدا کرد و به دست اکثریت جامعه عراق افتاد، ناراضیاند و همواره میکوشند میان ایران و عراق اختلاف ایجاد کنند، چراکه به شدت نگران قدرت گرفتن نیروهایی هستند که از نظر فکری، مذهبی، تاریخی و اجتماعی مشترکاند و میتوانند قدرت بزرگتری در منطقه ایجاد کنند.
این تحلیلگر مسائل خاورمیانه تاکید کرد: ما باید این واقعیت را در نظر داشته باشیم که عدهای همچنان میکوشند میان ایران و عراق فاصله بیندازند و با برجستهسازی احساسات ناسیونالیستی، دو ملت را رو در روی یکدیگر قرار دهند. لذا به طور جدی باید به آنها توجه کرد و مراقب بود که احساسات ناسیونالیستی و تفرقهافکنانه بر جامعه غلبه نکند.
انتهای پیام
