خدیجه کابلی در گفتوگو با ایسنا، با بیان اینکه مهمترین محورهای آمادگی روانی دانشآموزان در آغاز سالتحصیلی شامل مدیریت اضطراب، تنظیم هیجان، اصلاح الگوی خواب، مدیریت استفاده از صفحه نمایش و نقش حمایتی والدین و معلمان است، اظهار کرد: بازگشایی مدارس، حتی پس از تعطیلات تابستان، تغییری جدی در سبک زندگی کودکان و نوجوانان ایجاد میکند. دانشآموزان باید دوباره به نظم صبحگاهی، مسئولیتپذیری، ارتباط با معلمان و همکلاسیها و قوانین مدرسه بازگردند و همین تغییر میتواند زمینهساز بروز اضطراب شود.
وی افزود: هر چه والدین بتوانند نیازهای عاطفی، امنیت روانی و نظم را در خانه فراهم کنند، احتمال بروز اضطراب در فرزندان کاهش مییابد، اما در غیر این صورت ممکن است این اضطراب به شکل علائم جسمی و رفتاری بروز پیدا کند.
کابلی با اشاره به اینکه اضطراب به خودی خود پدیدهای غیرطبیعی نیست، تصریح کرد: همه کودکان و نوجوانان درجاتی از اضطراب را تجربه میکنند، اما زمانی که شدت آن به حدی برسد که عملکرد روزانه، تحصیل یا روابط اجتماعی را مختل کند، نیازمند بررسی تخصصی خواهد بود.
او درباره نشانههای اضطراب در دانشآموزان مقطع ابتدایی، گفت: اضطراب جدایی یکی از شایعترین مشکلات این گروه سنی است. کودک ممکن است با بهانههایی مانند دلدرد، سردرد یا بیمیلی به مدرسه رفتن، اضطراب خود را نشان دهد. در چنین شرایطی والدین باید احساسات کودک را بپذیرند و با جملاتی مانند میدانم که نگران هستی او را درک کنند، اما از طولانی کردن خداحافظی خودداری کرده و زمان بازگشت را نیز بهطور مشخص برای کودک توضیح دهند.
این مشاور خانواده ادامه داد: استفاده از نشانههای ساده و اطمینانبخش مانند سپردن یک دستمال یا وسیله کوچک به کودک نیز میتواند در کاهش اضطراب جدایی مؤثر باشد.
وی با اشاره به اضطراب اجتماعی در نوجوانان، اضافه کرد: تغییر مدرسه، ورود به مقطع جدید یا نگرانی از پذیرفته نشدن در جمع همسالان، از مهمترین عوامل اضطراب نوجوانان است. والدین نباید فرزند خود را با برچسبهایی مانند خجالتی بودن قضاوت کنند، بلکه باید او را به تعاملهای اجتماعی کوچک تشویق کرده و از مقایسه با دیگران پرهیز کنند.
کابلی درباره کمالگرایی نیز گفت: بخشی از اضطراب دانشآموزان ناشی از انتظارات غیرواقعبینانه والدین است. مقایسه فرزند با دیگران، تأکید بیش از حد بر نمرات و سرزنش به دلیل اشتباهات، میتواند اضطراب عملکرد را افزایش دهد.
او افزود: والدین باید تلاش فرزند را مورد توجه قرار دهند، نه صرفاً نتیجه را. تشویق، تقویت مثبت و تمرکز بر پیشرفت فردی، بسیار مؤثرتر از سرزنش و مقایسه است.
این مشاور خانواده با اشاره به نشانههای رفتاری اضطراب، اظهار کرد: پرخاشگری، زودرنجی، بیخوابی یا پرخوابی، کماشتهایی یا پرخوری، لجبازی، انزواطلبی و شکایتهای مکرر جسمی مانند دلدرد و سردرد بدون علت پزشکی، از جمله علائم اضطراب در کودکان و نوجوانان است.
وی مدیریت هیجان را یکی از مهمترین مهارتهای مورد نیاز دانشآموزان دانست و ابراز کرد: آموزش نامگذاری احساسات، تمرین تنفس عمیق، آرامسازی بدن، تصویرسازی ذهنی مثبت و گفتوگوی درونی مثبت، از راهکارهای مؤثر در کاهش اضطراب هستند.
کابلی با اشاره به استفاده گسترده دانشآموزان از تلفن همراه و شبکههای اجتماعی در تعطیلات تابستان، گفت: یکی از مهمترین اقدامات پیش از آغاز مدارس، اصلاح تدریجی ساعت خواب و بیداری است. این تغییر نباید ناگهانی باشد، بلکه باید چند روز پیش از بازگشایی مدارس بهصورت مرحلهای انجام شود.
او افزود: استفاده از نور طبیعی در ساعات ابتدایی روز، تاریک بودن اتاق هنگام خواب و کاهش استفاده از تلفن همراه پیش از خواب، به تنظیم ساعت زیستی بدن کمک میکند.
این مشاور خانواده تأکید کرد: برای استفاده از تلفن همراه باید قوانین مشخصی در خانواده وجود داشته باشد و این قوانین ابتدا توسط والدین رعایت شود، زیرا الگوی رفتاری والدین تأثیر مستقیمی بر فرزندان دارد.
وی تصریح کرد: برای کودکان دبستانی، استفاده روزانه از صفحهنمایش نباید بیش از یک ساعت باشد و برای نوجوانان نیز این زمان باید محدود، مدیریتشده و همراه با استراحتهای کوتاه باشد.
کابلی با بیان اینکه مالکیت تلفن همراه برای افراد زیر ۱۸ سال نباید به معنای اختیار مطلق باشد، تصریح کرد: والدین باید بر نحوه استفاده فرزند از گوشی نظارت داشته باشند و این نظارت را حق طبیعی خود بدانند، نه دخالت در حریم شخصی.
وی درباره میزان استقلال دانشآموزان، بیان کرد: استقلال باید متناسب با سن و توانمندی فرزند افزایش پیدا کند. در ماههای ابتدایی کلاس اول، حضور و حمایت والدین ضروری است، اما این حمایت باید بهتدریج کاهش یابد تا کودک احساس توانمندی پیدا کند.
این مشاور خانواده افزود: والدین نباید تمام تکالیف را در کنار فرزند انجام دهند یا دائماً بر روند درس خواندن او نظارت مستقیم داشته باشند، بلکه لازم است به مرور مسئولیت را به خود کودک واگذار کنند و تنها نقش هدایتکننده داشته باشند.
او ادامه داد: تشویق فرزند پس از انجام موفقیتآمیز مسئولیتها، باعث افزایش اعتماد به نفس، انگیزه و ترشح احساس لذت از موفقیت میشود و این موضوع نقش مهمی در رشد روانی کودک دارد.
کابلی با تأکید بر اینکه والدین نباید تصور کنند با آغاز سال تحصیلی تمام مسئولیت آموزش بر عهده مدرسه است، بیان کرد: خانواده، معلم، مدیر و مشاور مدرسه باید در کنار یکدیگر برای ایجاد محیطی امن، آرام و منظم تلاش کنند تا دانشآموز بتواند سال تحصیلی موفقی را آغاز کند.
وی خاطرنشان کرد: امیدوارم دانشآموزان سال تحصیلی جدید را با نشاط، آرامش، اعتماد به نفس و سلامت روان آغاز کنند و والدین نیز با محبت، حمایت و ایجاد فضای امن خانوادگی، نقش مؤثری در موفقیت فرزندان خود ایفا کنند.
انتهای پیام
