رضا کوهکن، امروز (سهشنبه هفتم مهر)، در نشست خبری نفوس و مسکن و سرشماری، با اشاره به اجرای سرشماری عمومی نفوس و مسکن ۱۴۰۵ بر پایه دادههای ثبتی اظهار کرد: سرشماری در سال جاری در ادامه گذار از سرشماری سنتی به سرشماری نوین و حرکت به سمت حکمرانی دادهمحور، به روش ترکیبی با پایه ثبتی اجرا خواهد شد.
وی با بیان اینکه سرشماریهای گذشته کشور عمدتا به شیوه سنتی انجام شده است، افزود: از نخستین سرشماری کشور در سال ۱۳۳۵ تا سرشماریهای سالهای ۱۳۴۵، ۱۳۵۵، ۱۳۶۵، ۱۳۷۵، ۱۳۸۵، ۱۳۹۰ و ۱۳۹۵، عملیات سرشماری با حضور ماموران آمارگیر و مراجعه به خانوارها انجام شده است؛ هرچند ابزار گردآوری اطلاعات در دورههای مختلف از پرسشنامه کاغذی تا ابزارهای الکترونیکی و تبلت تغییر کرده است. در سرشماری سنتی، اطلاعات بهصورت مستقیم از خانوارها و با مراجعه ماموران به بلوکها، روستاها و واحدهای مسکونی گردآوری میشد و اجرای این شیوه در استانی مانند خراسان رضوی بهکارگیری حدود دو تا سه هزار نیروی انسانی را در پی داشت که زمان و هزینه قابلتوجهی به همراه داشت.
معاون آمار، نقشه و اطلاعات مکانی سازمان مدیریت و برنامهریزی خراسان رضوی با اشاره به انواع روشهای سرشماری بیان کرد: سرشماری میتواند بهصورت سنتی، ترکیبی با پایه عملیات میدانی، ترکیبی با پایه ثبتی و در نهایت ثبت مبنای کامل انجام شود. در روش ثبت مبنای کامل، حتی نیازی به حضور مامور آمارگیر نیست و دادههای مورد نیاز از پایگاههای ثبتی مختلف دریافت و با یکدیگر تطبیق داده میشوند.
کوهکن بیان کرد: کشورهای مختلف جهان نیز در سالهای اخیر به سمت استفاده از نظامهای آماری ثبتی حرکت کردهاند و این روند تنها مختص ایران نیست. در سال ۲۰۲۱، تعداد کشورهای اتحادیه اروپا که از روشهای سنتی سرشماری استفاده میکردند نسبت به سال ۲۰۰۱ کاهش قابلتوجهی داشته است.
وی با بیان اینکه سرشماری ۱۴۰۵ به روش ترکیبی با پایه ثبتی انجام میشود، اظهار کرد: در این روش، کد ملی، کد پستی و اطلاعات مربوط به فعالیت و شغل افراد از جمله دادههای مورد استفاده است و اطلاعات دستگاههای مختلف در کنار یکدیگر قرار میگیرد تا دادههای دقیقتری درباره جمعیت، خانوار، محل اقامت و وضعیت شغلی افراد به دست آید. استفاده از روش ترکیبی مبتنی بر دادههای ثبتی میتواند حدود ۴۰ درصد از هزینههای اجرای سرشماری را کاهش دهد و در صورت استقرار کامل نظام ثبت مبنا، میزان کاهش هزینهها به حدود ۶۰ درصد و در برخی برآوردها تا ۹۰ درصد خواهد رسید.
معاون آمار، نقشه و اطلاعات مکانی سازمان مدیریت و برنامهریزی خراسان رضوی، ادامه داد: افزایش کیفیت و دقت اطلاعات، بههنگام بودن دادهها، یکپارچگی سامانهها، هوشمندسازی نظام اداری و کاهش بار پاسخگویی خانوارها را از مهمترین اهداف این تغییر رویکرد است.
کوهکن گفت: در سرشماری سنتی، اطلاعات جمعیتی در یک مقطع زمانی ثبت و ممکن است تا سالها بهروزرسانی نشود، اما در نظام ثبتی، اطلاعات بهصورت مستمر بهروزرسانی میشود و به جای یک تصویر مقطعی، امکان دستیابی به تصویری پویا از وضعیت جمعیت و خانوارها فراهم خواهد شد.
وی با اشاره به فرآیند گردآوری اطلاعات در سرشماری ۱۴۰۵ اظهار کرد: دستگاههایی از جمله وزارت راه و شهرسازی، سازمان ثبت احوال، شرکت پست، وزارت علوم، سازمان تأمین اجتماعی، فراجا و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، اطلاعات ثبتی خود را در اختیار مرکز آمار ایران قرار میدهند تا این دادهها با یکدیگر تطبیق و پردازش شوند.
معاون آمار، نقشه و اطلاعات مکانی سازمان مدیریت و برنامهریزی خراسان رضوی تاکید کرد: اطلاعات فردی در پایگاههای آماری محرمانه است و اطلاعات قابل انتشار پس از پردازش و کدگذاری، بهصورت تجمیعی منتشر خواهد شد و اطلاعات هویتی افراد در خروجیهای آماری منتشر نمیشود. در فرآیند سرشماری، پس از دریافت دادههای ثبتی، این اطلاعات در مرکز آمار ایران پردازش میشود و با پایگاههای جمعیت، مکان، ساختمان و سایر پایگاههای مرتبط تطبیق داده خواهد شد. در ادامه، بخشی از اطلاعات از طریق خوداظهاری اینترنتی دریافت و پس از صحتسنجی، نواقص احتمالی تکمیل و پایگاه نهایی آماده انتشار میشود.
کوهکن درباره زمان اجرای سرشماری ۱۴۰۵ گفت: بخش اینترنتی سرشماری از اواسط مهر آغاز خواهد شد و عملیات میدانی نیز در آبانماه انجام میشود. در بخش اینترنتی، برای افراد حاضر در بلوکهای نمونهای تعیینشده، پیامک حاوی لینک مربوط به مرکز آمار ارسال میشود تا اطلاعات مورد نیاز را ثبت کنند. مراجعه ماموران آمارگیر در عملیات میدانی عمدتا با دو هدف انجام میشود؛ نخست، تکمیل اطلاعات ناقص و رفع خلاءهای موجود در دادههای ثبتی و دوم، صحتسنجی اطلاعات ثبتشده، از جمله بررسی صحت کد پستی و مشخصات خانوارهای ساکن در یک واحد.
وی با اشاره به اطلاعات مورد بررسی در سرشماری اظهار کرد: مشخصات فردی از جمله نام و نام خانوادگی، تاریخ تولد، کد ملی، اعضای خانوار، سواد و تحصیلات، اطلاعات تماس، شغل و فعالیت، مشخصات محل اقامت و امکانات آن و همچنین وضعیت مهاجرت از جمله اطلاعاتی است که در این فرآیند مورد بررسی قرار میگیرد.
معاون آمار، نقشه و اطلاعات مکانی سازمان مدیریت و برنامهریزی خراسان رضوی با اشاره به اهمیت کد پستی در سرشماری ۱۴۰۵، اظهار کرد: پایه اصلی این سرشماری بر ارتباط کد ملی با کد پستی استوار است و از این رو صحت و بهروز بودن اطلاعات کد پستی اهمیت زیادی دارد. در همین راستا، اطلاعات کد پستی استان دریافت و به بلوکهای آماری متصل شده است. یکی از مشکلات موجود این است که ممکن است کد پستی درجشده در برخی مدارک افراد مربوط به محل سکونت قبلی آنها باشد، بنابراین در جریان اجرای سرشماری، اطلاعات مربوط به محل اقامت و کد پستی مورد بررسی و تطبیق قرار خواهد گرفت.
کوهکن با بیان اینکه استانها در اجرای این طرح نقش مهمی در فرهنگسازی و آمادهسازی زیرساختها دارند، گفت: در خراسان رضوی در سال ۱۴۰۴ یک سرشماری آزمایشی در شهرستان سبزوار انجام شد و اقدامات متعددی از جمله بههنگامسازی و اصلاح نقشههای ۹۷ شهر استان، تهیه نقشه بلوکی شهرها و روستاهای دارای بیش از ۳۰۰ خانوار و جانمایی و کنترل اطلاعات حدود ۱۹ هزار نقطه انجام شده است.
معاون آمار، نقشه و اطلاعات مکانی سازمان مدیریت و برنامهریزی خراسان رضوی ادامه داد: اطلاعات مربوط به نقاط مختلف استان از جمله روستاها، آبادیها، مرغداریها، چاههای عمیق و سایر مکانها در نقشهها بههنگامسازی شده و تقسیمات سیاسی و حوزهبندی سرشماری نیز انجام شده است.
کوهکن با اشاره به حوزهبندی سرشماری در استان اظهار کرد: خراسان رضوی با ۵۷۱۰ حوزه سرشماری، پس از استان تهران بیشترین تعداد حوزه را در کشور دارد. اطلاعات کد پستی استان از شرکت پست دریافت و روی بلوکهای آماری اعمال شده و مغایرتهای مربوط به آبادیها نیز با مرکز آمار ایران مورد بررسی و اصلاح قرار گرفته است. همچنین اطلاعات خانوارهای موسسهای از جمله خوابگاههای دانشجویی در حال جمعآوری است تا این خانوارها نیز بهصورت تجمیعی در دادههای سرشماری لحاظ شوند.
معاون آمار، نقشه و اطلاعات مکانی سازمان مدیریت و برنامهریزی خراسان رضوی درباره اتباع نیز گفت: موضوع اتباع در سطح ملی و با برنامهریزی وزارت کشور دنبال خواهد شد و اطلاعات مربوط به این بخش بهصورت متمرکز دریافت و بررسی میشود.
کوهکن با اشاره به فرآیند جذب نیرو برای اجرای عملیات میدانی خاطرنشان کرد: برخلاف سرشماریهای گذشته که تعداد زیادی مأمور آمارگیر به کار گرفته میشد، در سرشماری ۱۴۰۵ تعداد نیروی مورد نیاز خراسان رضوی به حدود ۲۰۰ نفر خواهد رسید. در حال حاضر برای ۳۴ شهرستان استان، ۸۸ مامور شهری و ۷۸ مامور روستایی پیشبینی شده است و تعداد نهایی نیروها پس از تکمیل فرآیند ثبتنام مشخص خواهد شد. اولویت جذب با افراد دارای تحصیلات مرتبط و نیروهایی است که سابقه فعالیت در سرشماریها و طرحهای آماری را دارند.
وی ادامه داد: سامانه جذب نیرو از سوی مرکز آمار ایران فعال شده و اطلاعرسانی درباره آن نیز آغاز شده است. با توجه به تفاوت نیاز شهرستانها، وضعیت ثبتنام بهصورت روزانه رصد خواهد شد تا در صورت تکمیل نشدن ظرفیت برخی شهرستانها، اقدامات لازم برای تامین نیرو انجام شود.
وی با اشاره به پیشبینی نیروهای پشتیبانی اظهار کرد: برای اجرای این طرح، نیروهای ستادی از جمله کارشناسان فناوری اطلاعات، پشتیبانی و حراست و همچنین تمهیدات مربوط به خودرو و امکانات مورد نیاز نیز پیشبینی شده است.
معاون آمار، نقشه و اطلاعات مکانی سازمان مدیریت و برنامهریزی خراسان رضوی در ادامه با اشاره به ساختار اجرایی سرشماری تصریح کرد: استاندار بهعنوان رئیس ستاد سرشماری استان، رئیس سازمان مدیریت و برنامهریزی استان بهعنوان مدیر اجرایی و معاون آمار و اطلاعات بهعنوان قائممقام مدیر اجرایی فعالیت خواهند کرد. در شهرستانها نیز فرمانداران مسئولیت اجرای سرشماری را برعهده دارند. ستاد استانی سرشماری متشکل از نمایندگان دستگاههای مرتبط است و وظایفی از جمله فرهنگسازی، ایجاد زمینه همکاری دستگاهها، نظارت بر فرایند سرشماری، پیگیری اجرای استانداردها، تسهیل تولید و افزایش کیفیت دادههای ثبتی، مدیریت مخاطرات احتمالی و تامین امکانات و نیروی انسانی مورد نیاز را برعهده دارد.
وی با اشاره به مبانی قانونی اجرای سرشماری ۱۴۰۵ اظهار کرد: ماده ۴ قانون مرکز آمار ایران، بند «ب» ماده ۱۰ قانون احکام دائمی برنامههای توسعه کشور، ماده ۱۰۷ و ماده ۸۶ برنامه هفتم توسعه، بند «پ» تبصره ۱۷ قانون بودجه و همچنین فرمان رئیسجمهور، مبانی قانونی و اجرایی این سرشماری را تشکیل میدهند و دستگاههای اجرایی مکلف به همکاری با مرکز آمار ایران هستند.
معاون آمار، نقشه و اطلاعات مکانی سازمان مدیریت و برنامهریزی خراسان رضوی با تاکید بر ضرورت اطلاعرسانی صحیح به مردم تاکید کرد: فراخوان تامین نیروی سرشماری از طریق درگاه ملی آمار و سامانه رسمی سرشماری اعلام خواهد شد و مردم باید نسبت به لینکهای جعلی و منابع غیررسمی هوشیار باشند تا از هرگونه سوءاستفاده احتمالی جلوگیری شود.
انتهای پیام
