مهدی فیضی در گفت‌وگو با ایسنا، با اشاره به برنامه‌ها و اقدامات بنیاد ملی نخبگان خراسان رضوی طی یک سال گذشته اظهار کرد: بخشی از برنامه‌های بنیاد از جمله برنامه‌های سالانه و طرح‌هایی مانند «طرح شتاب» و برنامه‌های مرتبط با حمایت از نخبگان در دستور کار قرار داشته است، اما برخی اتفاقات سال گذشته، از جمله جنگ و حوادث دی‌ماه، موجب ایجاد اختلال در مجموعه علمی کشور شد و به همین دلیل بخشی از برنامه‌های پیش‌بینی‌شده برگزار نشد.
یک سال فعالیت بنیاد؛ از جذب ۵۰ پژوهشگر تا پیگیری مسکن نخبگان
وی ادامه داد: با این حال، چند اتفاق بسیار خوب طی این مدت رخ داد که یکی از آنها جذب تعداد قابل توجهی پژوهشگر پسادکتری بود. مقدمات این کار از مدت‌ها قبل انجام شده بود و اکنون حدود ۵۰ نفر در حال جذب در دانشگاه فردوسی مشهد هستند که با توجه به سابقه دانشگاه، جذب این تعداد در یک سال تا حد زیادی بی‌سابقه است.
رئیس بنیاد ملی نخبگان خراسان رضوی افزود: اتفاق خوب دیگر، جذب نخبگان در هیئت علمی بود که با هماهنگی مناسبی میان دانشگاه فردوسی مشهد و دانشگاه علوم پزشکی مشهد انجام شد. در این زمینه، روند جذب نسبت به گذشته تسریع شد و توانستیم تعداد خوبی از نخبگان را جذب کنیم.
عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی با اشاره به دیگر برنامه‌های این بنیاد بیان کرد: برنامه‌های دیگری مانند جشنواره‌ها و رویدادهای مرتبط با نخبگان نیز پیش‌بینی شده بود که متأسفانه به دلیل اتفاقات سال گذشته امکان برگزاری آنها فراهم نشد و امیدواریم امسال بتوانیم آنها را برگزار کنیم.
وی با اشاره به آغاز برخی اقدامات ماندگارتر اظهار کرد: یکی از این اقدامات، حرکت در مسیر جذب خیرین در حوزه دانایی، فناوری و نوآوری است که به دلیل اتفاقات سال گذشته، انجام آن دشوارتر شد، اما امیدواریم امسال بتوانیم این مسیر را به شکل جدی‌تری دنبال کنیم.
فیضی همچنین از پیگیری موضوع مسکن نخبگان خبر داد و گفت: سال گذشته در این زمینه قول‌های خوبی از آستان قدس رضوی، دانشگاه فردوسی مشهد، دانشگاه علوم پزشکی مشهد و دیگر دانشگاه‌ها گرفتیم و اکنون به دنبال نهایی کردن و اجرای این موضوع هستیم. اینها کلیات و مهم‌ترین اقداماتی بود که طی سال گذشته دنبال شد و در سال جاری نیز تلاش می‌کنیم بخش‌های اجرایی آنها را به نتیجه برسانیم.
رئیس بنیاد ملی نخبگان خراسان رضوی درباره همکاری با بنیاد حامیان دانشگاه فردوسی در مسیر جذب خیرین اظهار کرد: دوستان ما در بنیاد حامیان دانشگاه فردوسی تجربه بسیار خوبی دارند؛ هم در سال‌های گذشته در زمینه جذب منابع مالی و کمک خیرین و هم از نظر گستره فعالیت‌ها. فعالیت این بنیاد در ابتدا بیشتر به سمت خوابگاه بود، اما اکنون در حوزه نوآوری و موضوعات دیگر نیز ورود کرده است که این بخش بسیار نزدیک به چیزی است که ما دنبال می‌کنیم. حتماً از تجربه آنها در این مسیر استفاده خواهیم کرد تا بتوانیم با هدف مشخص، از نخبگان حمایت کنیم.
نخبگان در مسیر حل مسائل واقعی استان قرار می‌گیرند
فیضی درباره برنامه بنیاد ملی نخبگان برای هدایت ظرفیت نخبگان به سمت حل مسائل اولویت‌دار استان تصریح کرد: رویکرد معاونت علمی ریاست جمهوری در حال تغییر است و به نظر می‌رسد حرکت بیشتری به این سمت در حال شکل‌گیری است. پیش از این، هدف بنیاد بیشتر حمایت از فرد بود و بنیاد علم نیز که زیرمجموعه معاونت علمی است، از پروژه‌ها حمایت می‌کرد، اما چالشی که هر دو مجموعه داشتند این بود که نمی‌توانستند آن چتر نخبگی را ایجاد کنند تا افراد و پروژه‌ها را به یکدیگر متصل کرده و هم‌افزایی لازم برای حل مسئله در میدان اتفاق بیفتد.
وی افزود: در رویکرد اخیر معاونت علمی، قرار نیست حمایت از فرد یا پروژه کنار گذاشته شود؛ همچنان از افراد و پروژه‌ها حمایت خواهیم کرد، اما نگاه کلی‌تر این است که کل اکوسیستم نوآوری و فناوری کشور به یکدیگر متصل شود و این اتصال با رویکرد حل مسئله صورت گیرد.
عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد گفت: در گذشته، مجموعه‌هایی مانند بنیاد علم و بنیاد ملی نخبگان تا حدی به صورت جزیره‌ای فعالیت می‌کردند و اگرچه همپوشانی‌هایی میان آنها وجود داشت، اما میزان هم‌افزایی به اندازه‌ای که باید نبود. اکنون جهت‌گیری به این سمت است که برای یک مسئله، پروژه تعریف شود، هر مجموعه در حوزه تخصصی خود نقش داشته باشد و در نهایت مجموعه‌ها به یکدیگر متصل شوند؛ برای مثال، بنیاد علم می‌تواند حوزه تأمین مالی خود را انجام دهد و مجموعه‌های دیگر نیز در بخش‌های مرتبط وارد شوند.
فیضی با اشاره به تغییر نگاه نسبت به فعالیت‌های دانش‌بنیان خاطرنشان کرد: نکته مهم‌تر این است که برخلاف گذشته، هدف صرفاً دانش‌بنیان شدن نیست. مفهوم دانش‌بنیان، مانند موضوع مقاله و پژوهش، تا حدی دچار سایش‌های نهادی و بازی‌های بروکراتیک و فعالیت‌های اداری شده و از هدف اصلی خود که حل مسئله کشور است فاصله گرفته است.
وی ادامه داد: در رویکرد جدید، هدف این نیست که صرفاً یک مجموعه دانش‌بنیان داشته باشیم یا یک محصول را تجاری کنیم؛ هدف اصلی ایجاد قابلیت است. نوآوری ممکن است به تولید یک محصول نوآورانه منجر شود و حتی تجاری شود، اما الزاماً در بازار ماندگار نباشد و نتواند تقاضا را پوشش دهد و دوام داشته باشد.
رئیس بنیاد ملی نخبگان خراسان رضوی بیان کرد: بسیاری از محصولات دانش‌بنیان یا اصلاً تجاری نشده‌اند یا اگر تجاری شده‌اند، اقتصاد آنها به گونه‌ای نبوده که یک شرکت بتواند با اتکا به آن تداوم داشته باشد و برای چند سال زنده بماند. بنابراین هدف معاونت علمی در معنای کلی که بنیاد ملی نخبگان نیز بخشی از آن است، حرکت به سمت ایجاد قابلیت است؛ به این معنا که از افراد، محصولات، پروژه‌ها و ایده‌های نوآورانه حمایت شود تا در نهایت آن نوآوری نه فقط دانش‌بنیان و نه فقط تجاری‌شده باشد، بلکه به تولید قابلیت در معنای حل مسئله کشور، از نظر اقتصادی و با قابلیت ماندگاری، منجر شود.
این استاد دانشگاه با بیان اینکه این جهت‌گیری جدیدی است که شکل گرفته و ما نیز به طور مستمر در همین مسیر حرکت می‌کنیم، اضافه کرد: در استان نیز طرحی در قالب نخبگان با عنوان «طرح شتاب» داریم که هدف آن، حمایت مالی از پروژه‌های مسئله‌محور است؛ پروژه‌هایی که مشخصاً به مسائل کشور یا منطقه می‌پردازند و ترجیحاً در مرز دانش و به صورت بین‌رشته‌ای تعریف شده و معطوف به تولید محصول یا حل یک مسئله هستند.
وی خاطرنشان کرد: یکی از چالش‌هایی که پیش از این در معاونت داشتیم، این بود که بسیاری از پروژه‌ها به سمت تهران می‌رفتند؛ زیرا دانشگاه‌ها، پژوهشگران و داوران بیشتری در تهران حضور داشتند و به صورت خودآگاه یا ناخودآگاه، نوعی عدم توازن در تخصیص بودجه شکل می‌گرفت. اتفاق خوبی که امسال در بنیاد ملی نخبگان رخ داده، تعیین سهمیه استانی برای طرح شتاب است؛ بنابراین ما قطعاً حداقل سهم مشخصی خواهیم داشت و امیدواریم حتی بتوانیم بیشتر از آن نیز جذب کنیم.
فیضی تاکید کرد: در این طرح از پروژه‌هایی حمایت می‌شود که مسئله‌محور هستند و در عین حال که ماهیت دانشگاهی و پژوهشی دارند، هدف صرفاً چاپ مقاله نیست، بلکه حل یک مسئله است. برای این طرح‌ها تا سقف ۳ میلیارد تومان حمایت مالی بلاعوض در نظر گرفته شده و این سقف نیز در صورت واجد شرایط بودن طرح می‌تواند افزایش پیدا کند. تلاش می‌کنیم حداقل یک طرح و حتی شاید چهار طرح را در استان اجرا کنیم. این طرح‌ها با هماهنگی سازمان‌های محلی استان و استانداری انجام می‌شود تا اطمینان داشته باشیم طرحی که انتخاب می‌شود، واقعاً مسئله استان را هدف قرار داده و به شکل منطقی به دنبال حل آن است.
تلاش بنیاد ملی نخبگان برای حفظ استعدادهای برتر؛ از جذب در دانشگاه تا مسکن و مشوق‌های شغلی
رئیس بنیاد ملی نخبگان خراسان رضوی درباره اقدامات این بنیاد برای حفظ نخبگانی که به هر دلیل قصد مهاجرت دارند، اظهار کرد: ما به این موضوع اصطلاحاً «نگهداشت» می‌گوییم و نگهداشت مفهومی بسیار کلی‌تر از مهاجرت است. معنای کلی آن برای ما این است که نخبگان در اکوسیستم نوآوری کشور باقی بمانند؛ چه در دانشگاه، چه در شرکت‌های دانش‌بنیان و ترجیحاً در داخل کشور بمانند تا بتوانیم از توانمندی آنها بهره‌برداری کنیم.
وی بیان کرد: این کار در شرایط اقتصادی و اجتماعی کشور دشوار است و مجموعه‌ای از اقدامات متفاوت را دنبال کرده‌ایم. یکی از آنها این بوده که تلاش کنیم جذب نخبگان در دستگاه‌های اجرایی، بخش خصوصی و دانشگاه‌ها تسریع و تصحیح شود. برای مثال، سهمیه‌های جداگانه‌ای برای نخبگان در نظر گرفته‌ایم تا شانس و فرآیند جذب آنها افزایش پیدا کند.
فیضی با بیان اینکه اخیراً نیز با تاکید استاندار و هماهنگی سازمان امور مالیاتی استان، توانستیم مصوبه مربوط به جذب نخبگان از محل اعتبار مالیاتی شرکت‌ها را اجرایی کنیم، تصریح کرد: مزیت این موضوع برای شرکت‌ها این است که بار مالی آنها کاهش پیدا می‌کند و برای نخبگان نیز این مزیت را دارد که روند جذب آنها تسریع می‌شود. این فرصت می‌تواند شانس بیشتری برای نخبگان ایجاد کند تا بدانند می‌توانند در کشور بمانند، اثرگذار باشند و فعالیت خود را ادامه دهند.
عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی یادآور شد: در دانشگاه نیز به همین شکل،برای جذب هیئت علمی و پژوهشگران پسادکتری در دانشگاه علوم پزشکی مشهد و دانشگاه فردوسی مشهد اقداماتی در حال انجام است. موضوع مسکن نخبگان نیز با همین هدف دنبال می‌شود. یکی از مهم‌ترین چالش‌های نخبگان، مسکن است و تلاش‌هایی که در این حوزه انجام می‌دهیم، دقیقاً به دلیل نگهداشت نخبگان است. هدف این است که بخشی از مشکلاتی را که در این زمینه وجود دارد، کاهش دهیم.
وی خاطرنشان کرد: در مجموع تلاش‌هایی در این زمینه انجام می‌دهیم، اما احتمالاً این اقدامات کافی نیست؛ زیرا تصمیم فرد برای مهاجرت یا بازنگشتن به کشور تحت تاثیر مجموعه‌ای از مسائل قرار دارد و ما تنها می‌توانیم بخشی از این مسائل را پوشش دهیم.
استعدادهای پنهان در حاشیه شهر؛ بنیاد ملی نخبگان چگونه آنها را پیدا می‌کند؟
فیضی درباره شناسایی استعدادهای برتر در مناطق کم‌برخوردار و حاشیه شهر گفت: دانشجویان برای استفاده از برنامه‌های بنیاد الزاماً به دسترسی خاصی نیاز ندارند و در وهله نخست کافی است از برنامه‌های ما مطلع شوند. اطلاعات و برنامه‌هایی که در حال حاضر در سایت بنیاد وجود دارد و ثبت‌نام‌ها از طریق آن انجام می‌شود، در دسترس دانشجویان است.
وی ادامه داد: از زمانی که سال گذشته مسئولیت را بر عهده گرفتم، تلاش کرده‌ام با دانشگاه‌ها به شکل ارگانیک ارتباط بگیریم تا خود دانشگاه‌ها از طریق پیامک، پرتال‌های دانشجویی و روش‌های مختلف، دانشجویان را از برنامه‌های بنیاد مطلع کنند. خودم نیز از سال گذشته در دانشکده‌های زیادی، به طور حضوری برنامه‌های بنیاد را معرفی کرده‌ام تا دانشجویان از این ظرفیت‌ها مطلع شوند.
رئیس بنیاد ملی نخبگان خراسان رضوی با بیان اینکه همچنان قبول دارم که بخشی از این موضوع ضعف ما در اطلاع رسانی است و نتوانسته‌ایم به اندازه کافی در زمینه معرفی برنامه‌ها اقدام کنیم، اظهار کرد: بخش دیگری نیز به ساختار شناسایی نخبگان در کشور بازمی‌گردد که در آن، خود فرد باید اعلام کند که آمادگی دارد یا خود را نخبه یا استعداد برتر می‌داند و ما معمولاً به صورت فعال به سراغ افراد نمی‌رویم.
وی تصریح کرد: افرادی که ممکن است درون‌گرا باشند، از برنامه‌ها مطلع نشوند یا حوصله استفاده از سامانه‌ها را نداشته باشند، عملاً ممکن است از این فرصت‌ها محروم شوند. همچنین ممکن است شرایطی که در آن قرار دارند، اجازه ندهد این مسیر را دنبال کنند. من این مسئله را می‌پذیرم و شاید به این معنا، مسئولیت مجموعه‌هایی مانند ماست که بتوانیم فعالانه‌تر به دنبال این افراد باشیم.
فیضی با بیان اینکه تا امروز تلاش کرده‌ایم حداقل بستر لازم را فراهم کنیم، یادآور شد: برای استفاده از این برنامه‌ها کافی است فرد اینترنت و یک دسترسی ساده داشته باشد تا وارد سایت شود، درخواست خود را ثبت کند و مراحل ثبت‌نام را انجام دهد. امروز عموم دانشجویان به این امکانات دسترسی دارند و حتی اگر فرد گوشی شخصی نداشته باشد یا از مناطق کم‌برخوردار باشد، دانشگاه معمولاً امکاناتی مانند سایت و رایانه را در اختیار دارد که می‌تواند از آنها استفاده کند.
این استاد دانشگاه تاکید کرد: بنابراین، مهم‌ترین مسئله این است که دانشجویان و استعدادهای برتر از وجود این ظرفیت‌ها مطلع شوند و به اندازه‌ای پیگیری کنند که ثبت‌نام خود را انجام دهند. پس از آن، بنیاد می‌تواند حمایت‌های لازم را انجام دهد. ما نیز تلاش کرده‌ایم از طریق روش‌های مختلف از جمله بنر، تبلیغات، سایت و کانال‌ها این اطلاع‌رسانی را پوشش دهیم، اما اگر فرد از وجود برنامه‌ها مطلع نشود، متأسفانه امکان حمایت از او بسیار محدود خواهد بود.
بنیاد از دستگاه‌ها چه می‌خواهد؟ ارتباط نظام‌مند با نخبگان
رئیس بنیاد ملی نخبگان خراسان رضوی درباره مهم‌ترین مطالبه این بنیاد از دستگاه‌های اجرایی و دانشگاه‌ها اظهار کرد: از نظر ساختاری، بنیاد ملی نخبگان زیرمجموعه معاونت علمی ریاست جمهوری است و بسیاری از سازمان‌های دیگر مستقیماً زیرمجموعه این معاونت نیستند. به همین دلیل، ما در زمینه ارتباط‌گیری، شفافیت و پاسخگویی با چالش مواجه هستیم.
وی ادامه داد: قواعد و قوانین زیادی برای جذب نخبگان و همراهی و مساعدت با آنها وجود دارد، اما سازمان‌ها الزام مستقیمی برای پاسخگویی به بنیاد ندارند، زیرا زیرمجموعه ما نیستند. ممکن است اگر ارتباط غیررسمی وجود داشته باشد، همراهی بیشتری اتفاق بیفتد.
فیضی تاکید کرد: مطالبه من این است که دستگاه‌ها ارتباط خود را با بنیاد جدی‌تر بگیرند. سازمان‌های دولتی یا خصوصی که تاکنون نخبگان را جذب کرده‌اند، بر اساس بازخوردهایی که دریافت کرده‌ایم، رضایت بالایی داشته‌اند. با این حال، نسبت به پتانسیلی که در استان وجود دارد، تقاضای جذب نخبگان در بخش دولتی و خصوصی بسیار کم است.
این استاد دانشگاه اظهار کرد: بخشی از این مسئله ممکن است به اطلاع نداشتن سازمان‌ها از این امکان بازگردد؛ زیرا کدهای استخدامی و مسیر تحصیلات نخبگان از مسیر بنیاد جداست. اگر سازمان‌های دولتی و خصوصی رابطه خود را با بنیاد به شکل نظام‌مندتری دنبال کنند، ما می‌توانیم نخبگان بیشتری را برای استخدام معرفی کنیم و اگر این سازمان‌ها مسئله‌ای داشته باشند، چه در بخش خصوصی و چه دولتی، می‌توانیم از مسیرهایی که تعریف شده است، بیشتر به آنها کمک کنیم تا مسئله‌شان حل شود.
رئیس بنیاد ملی نخبگان خراسان رضوی افزود: در این صورت یک بازی برد ـ برد شکل می‌گیرد؛ به این معنا که هم نخبه درگیر حل مسئله استان و منطقه شود، هم مسئله آن سازمان حل شود و در نهایت، با درگیر شدن نخبه در مسائل واقعی، شانس اثرگذاری او نیز بیشتر شود.
فیضی در ادامه با اشاره به برنامه‌های بنیاد ملی نخبگان خراسان رضوی به مناسبت روز نخبگان گفت: در هفته‌های آینده مجموعه‌ای از برنامه‌ها را خواهیم داشت. یکی از این برنامه‌ها دیدار با استاندار است که در آن، نخبگان مسائل خود را مطرح خواهند کرد.
وی ادامه داد: همچنین دیداری در داخل دانشگاه خواهیم داشت و روسای دانشگاه‌ها و اساتید جوانی که در سال‌های اخیر از مسیر بنیاد جذب شده‌اند یا از حمایت‌های بنیاد استفاده کرده‌اند، حضور خواهند داشت و درباره مسائل مربوط به این حوزه صحبت خواهد شد. یک بازدید علمی و فرهنگی نیز برای نخبگان پیش‌بینی شده است.
عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی افزود: گفت‌وگوی ویژه خبری با حضور تعدادی از نخبگان در صداوسیمای مرکز استان نیز از دیگر برنامه‌هاست. همچنین درباره تعدادی از چهره‌های برجسته دانشگاهی که در این سال‌ها در استان فعالیت داشته‌اند، مستندهایی تهیه شده که در شبکه استانی پخش خواهد شد.
رئیس بنیاد ملی نخبگان خراسان رضوی گفت: دیدار با یکی از خانواده‌های شهدای جنگ اخیر نیز در برنامه‌ها پیش‌بینی شده است و برای نخبگان درباره این برنامه‌ها اطلاع‌رسانی و پیامک ارسال خواهد شد. همچنین تجلیل از رتبه‌های برتر و المپیادی‌های کنکور را خواهیم داشت که بخشی از آن در تابستان برگزار شده و بخش دیگر در این مرحله انجام خواهد شد.
فیضی ادامه داد: احتمالاً سفری نیز برای نخبگان خواهیم داشت که در آن هم بازدید علمی انجام می‌شود و هم برای تفاهم‌نامه‌هایی که در حوزه خیرین و مسئولیت اجتماعی به دنبال انعقاد آنها هستیم، اقدام خواهد شد. اینها مجموعه برنامه‌هایی است که در حال حاضر در دستور کار بنیاد ملی نخبگان خراسان رضوی قرار دارد.
انتهای پیام
