دکتر جلال فیض‌الهی در گفت‌وگو با ایسنا، با اشاره به افسردگی فصلی و تفاوت آن با سایر اختلالات روان از جمله افسردگی ماژور، اظهار کرد: افسردگی فصلی با افسردگی ماژور یا اساسی متفاوت است. در افسردگی فصلی فرد نشانه‌های افسردگی ماژور را دارد، اما برای تفکیک این نوع افسردگی از نوع ماژور، زمان وقوع افسردگی مهم است. افسردگی ماژور در هر فصلی ممکن است اتفاق بیفتد، اما افسردگی فصلی با علائم مشابه ماژور فقط در فصل‌های پاییز و زمستان رخ می‌دهد.

وی افزود: افسردگی فصلی معمولا در فصول کم‌نور بیشتر رخ می‌دهد و اغلب از پاییز به‌تدریج آغاز شده و در زمستان شدت پیدا می‌کند.

کارشناس مسئول سلامت روان معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه ادامه داد: زمانی می‌توان عنوان افسردگی فصلی را برای فرد به کار برد که علائم حداقل دو سال متوالی وجود داشته باشد. برای مثال اگر فردی یک سال در فصل پاییز و زمستان دچار علائم افسردگی شود، اما سال بعد این علائم را نداشته باشد، نمی‌توان آن را افسردگی فصلی دانست.

وی به تفاوت افسردگی فصلی و زمستان گرفتگی نیز اشاره کرد و با بیان اینکه افسردگی فصلی با «زمستان گرفتگی » متفاوت است، گفت: زمستان گرفتگی تا حدودی طبیعی است و در افراد بیشتری دیده می‌شود. در این حالت فرد معمولا با افت انرژی، کاهش انگیزه و خلق‌وخوی گرفته مواجه می‌شود، اما در افسردگی فصلی علائم شدیدتر است و حالت فرد گذرا نیست.

علائم افسردگی فصلی

کارشناس مسئول سلامت روان معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، بی‌انگیزگی و کاهش شدید انرژی را از علائم افسردگی فصلی برشمرد و گفت: فرد مبتلا معمولا حال و حوصله انجام کارها را ندارد و کارهایی که پیش از این برایش لذت‌بخش بوده را انجام نمی‌دهد.

وی کاهش تعاملات اجتماعی را از دیگر علائم این اختلال دانست و افزود: فرد ممکن است کمتر با دوستان خود تماس بگیرد و در جمع آنها حاضر شود. افت تحصیلی، کاهش عملکرد در کارها و به‌هم‌ریختگی ریتم خواب نیز از دیگر علائم افسردگی فصلی است.

فیض‌الهی خاطرنشان کرد: فرد ممکن است به‌طور مدام احساس کسالت و خواب‌آلودگی داشته باشد و دچار پرخوابی شود. پرخوری، به‌ویژه افزایش مصرف شیرینی‌ها نیز ممکن است رخ دهد که افزایش قند خون هم می‌تواند به خواب‌آلودگی بیشتر دامن بزند.

وی کناره‌گیری اجتماعی و احساس گناه و ناامیدی را از دیگر علائم افسردگی فصلی عنوان کرد و گفت: این علائم ماندگار هستند و گذرا نیستند. علاوه بر این شدت آنها به اندازه‌ای است که فرد را از کار و زندگی می‌اندازند و عملکرد او را تحت تاثیر قرار می‌دهند.

به گفته فیض‌الهی، سایر علایم افسردگی فصلی شامل کاهش تمرکز و یادگیری بوده و ممکن است فرد احساس بی ارزشی و گناه و یا پوچی و بی هدفی هم داشته باشد. 

کمبود نور؛ مهم‌ترین ریسک فاکتور  افسردگی فصلی

این کارشناس سلامت روان به ریسک فاکتورهایی که افسردگی فصلی را تشدید می کند نیز اشاره کرد و کمبود نور را مهم‌ترین عامل خطر افسردگی فصلی عنوان کرد و توضیح داد: با کاهش نور، ریتم خواب و بیداری شبانه‌روزی فرد دچار اختلال می‌شود و مغز تصور می‌کند به دلیل کمبود نور، شب فرا رسیده و باید بخوابد؛ از همین رو فرد دچار خواب‌آلودگی می‌شود.

وی افزود: برخی تحقیقات به احتمال تاثیر کمبود ویتامین D در افسردگی فصلی نیز اشاره کرده‌اند، اما این موضوع هنوز قطعی نیست.

فیض‌الهی، سابقه ابتلا به افسردگی در خانواده یا خود فرد، سابقه اختلال دوقطبی و سابقه اختلالات خواب را از دیگر عوامل خطر برشمرد.

وی با بیان اینکه افسردگی فصلی معمولا در نوجوانی و اوایل بزرگسالی رخ می‌دهد، گفت: این اختلال در کودکان و افراد در سنین بالاتر نیز دیده می‌شود. همچنین بر اساس مطالعات و منابع مختلف، شیوع انواع افسردگی و به‌ویژه افسردگی فصلی در زنان حدود ۱.۵ تا دو برابر مردان است.

راه‌های پیشگیری و درمان 

کارشناس مسئول سلامت روان معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه با تاکید بر ضرورت درمان افسردگی فصلی، گفت: از آنجا که این اختلال زندگی فرد را تحت تاثیر قرار می‌دهد و موجب کاهش فعالیت‌های اجتماعی می‌شود، باید برای کنترل آن اقدام کرد، چرا که کاهش فعالیت‌ها و ارتباطات اجتماعی می‌تواند وضعیت فرد را بدتر کند.

وی افزایش تعاملات اجتماعی و ارتباط با دوستان و خانواده را یکی از راهکارها دانست و افزود: افراد باید ارتباط خود را با دوستان و خانواده افزایش دهند. این ارتباط می‌تواند به صورت حضوری یا حتی مجازی باشد.

فیض‌الهی ورزش و فعالیت جسمی مستمر، قرار گرفتن بیشتر در معرض نور و رعایت ساعت مشخص خواب و بیداری را از دیگر راهکارهای کمک‌کننده عنوان کرد و گفت: افراد باید بیشتر در معرض نور قرار بگیرند، صبح‌ها در منزل چراغ یا لامپ روشن کنند و در صورت امکان در محیط بیرون در معرض نور طبیعی قرار بگیرند.

۳ درمان برای افسردگی فصلی 

وی درباره روش‌های درمان افسردگی فصلی نیز گفت: سه روش اصلی برای درمان این اختلال وجود دارد که یکی از آنها نوردرمانی است. نوردرمانی حتما باید تحت نظر متخصص و روانپزشک و با توجه به شرایط فرد انجام شود.

این کارشناس سلامت روان تاکید کرد: این تصور که فرد می‌تواند شخصا خود را در معرض یک لامپ پرنور قرار دهد و با این کار افسردگی فصلی را درمان کند، درست نیست و نوردرمانی باید با نظر متخصص انجام شود.

وی ادامه داد: در برخی موارد نیز فرد به درمان دارویی نیاز دارد که این درمان نیز باید تحت نظر روانپزشک انجام شود.

فیض‌الهی، روان درمانی را نیز از دیگر راهکارهای درمانی افسردگی فصل دانست و اضافه کرد: روان درمانی  در شرایطی است که فرد مشکلات زمینه‌ای مانند شرایط اجتماعی یا اقتصادی نامطلوب همچون فقر، بیکاری و یا مشکلات عاطفی یا ارتباطی دارد.

وی تاکید کرد: تمام این اقدامات درمانی باید تحت نظر متخصص و روانپزشک انجام شود.

لزوم تفکیک افسردگی فصلی از اختلال دوقطبی فصلی

فیض‌الهی در ادامه بر ضرورت تفکیک افسردگی فصلی از دوقطبی فصلی تاکید کرد و گفت: گاهی افراد دچار دوقطبی فصلی می‌شوند؛ به این معنا که دوره‌هایی از افسردگی دارند و پس از آن وارد دوره‌هایی می‌شوند که بسیار پرانرژی و پرحرف هستند و ممکن است رفتارهای پرخطر و ولخرجی داشته باشند.

وی خاطرنشان کرد: تشخیص اختلال افسردگی فصلی و اختلال دو قطبی فصلی با روانپزشک بوده و هر دو نیازمند خدمات تخصصی هستند.

انتهای پیام