سیدناصر بهشتی با اشاره به سه سطح نابرابری در حوزه آموزش دیجیتال و ابزارهای هوش مصنوعی، اظهار کرد: سطح نخست به مقوله دسترسی بازمی‌گردد که شامل کیفیت اینترنت، هزینه‌های اتصال و فراهم بودن خدمات برای همگان می‌شود. سطح دوم، مهارت کار با این ابزارها است؛ چراکه بسیاری از افراد هنوز دانش لازم برای بهره‌گیری از هوش مصنوعی را ندارند و سطح سوم نیز به بهره‌مندی اختصاص دارد؛ جایی که باید پرسید آیا امکان بهره‌مندی افراد دارای معلولیت، با سایر افراد جامعه برابر است؟

وی افزود: گاهی اوقات، تصورات ما از محرومیت اغلب با واقعیت‌های میدانی فاصله دارد؛  صرفاً وجود اینترنت در یک مدرسه به معنای برخورداری کامل نیست. باید پرسش اساسی این باشد که چه میزان از این زیرساخت‌ها در عمل کارآمد است و کیفیت بهره‌برداری از این فناوری تا چه حد با نیازهای آموزشی دانش‌آموزان و دانشجویان همخوانی دارد؟

سرمایه‌گذاری بر هوش مصنوعی راه تحقق عدالت آموزشی

این مدرس دوره‌های آموزشی هوش مصنوعی در دانشگاه فردوسی اظهارکرد: هوش مصنوعی می‌تواند با ایجاد فرصت‌های برابر، شکاف‌های عمیقی را که جبران آن‌ سال‌ها زمان می‌برد کاهش دهد. برای نمونه، دانش آموزی که در مناطق محروم معلم ندارد، می‌توانداز راهنمایی‌ها و توصیه‌های هوش مصنوعی بهره‌مند شود؛ چراکه این ابزار با تشخیص نقاط ضعف و توانمندی‌های فرد، آموزش را به صورت تعاملی و شخصی‌سازی‌شده ارائه می‌دهد. از این رو برای تحقق عدالت آموزشی، ضرورت دارد سرمایه‌گذاری بر زیرساخت‌های فناوری برای اقشار محروم در اولویت قرار گیرد.

بهشتی با اشاره به پیامدهای آسیب‌زای عدم دسترسی به فناوری‌های نوین، بیان کرد: اگر دانشجویی به دلیل ناپایداری اینترنت از این ابزارها محروم بماند، آثار این نابرابری‌ها در پایان ترم نمایان خواهد شد. تداوم این وضعیت طی سال‌های آتی، تبعات جبران‌ناپذیری به دنبال دارد. زیرا نه تنها فرصت‌های شغلی آینده آنان را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد، بلکه با تزلزل در اعتماد به‌نفس دانشجو، این باور نادرست را در او ایجاد می‌کند که عامل این عقب‌ماندگی، ضعف توانمندی‌های خودش است.

وی با انتقاد از شیوه‌های آموزشی در سال‌های اخیر، اضافه کرد: اگرچه فناوری‌هایی نظیر اینترنت و هوش مصنوعی وارد فضای آموزش شده‌اند، اما متأسفانه آموزش‌های لازم برای بهره‌برداری صحیح از این ابزارها ارائه نشده است. همچنین، هزینه‌های تأمین تجهیزات و ناپایداری زیرساخت‌های فنی از دیگر چالش‌های جدی است.

هوش مصنوعی؛ مرز نامرئی میان یادگیری و عقب‌ماندگی

این مدرس دوره‌های آموزشی هوش مصنوعی در دانشگاه فردوسی خاطر نشان کرد: البته، صرف دسترسی به هوش مصنوعی و فضای مجازی لزوماً به معنای ارتقای سطح یادگیری نیست. زیرا بسیاری از دانشجویان به‌دلیل ناآگاهی از شیوه‌های صحیح تعامل با این فناوری، به‌جای «یادگیری همراه با هوش مصنوعی»، تمامی فرآیند آموزشی خود را به آن واگذار می‌کنند. این رویکرد منفعلانه نه تنها مانع از کسب مهارت می‌شود، بلکه شکاف آموزشی عمیقی پدید می‌آورد.

بهشتی با تأکید بر ضرورت شفاف‌سازی معیارهای ارزیابیِ موفقیت در حوزه عدالت آموزشی، یادآور شد: باید با طرح این پرسش‌ها که آیا رویکردهای آموزشی متحول شده‌اند، گروه‌های محروم بیشترین بهره را از این فرصت‌ها برده‌اند و شکاف برخورداری کاهش یافته است یا خیر، عملکردها را به‌دقت سنجید؛ چراکه فناوری به‌خودی‌خود عدالت‌گستر نیست. تحقق عدالت آموزشی در عصر دیجیتال، مستلزم طراحی نظام‌مند، ارزیابی مستمر و تخصیص بودجه هدفمند است.

انتهای پیام