محمدعلی دهقانی دهنوی، چهارشنبه ۱۵ مهرماه در نخستین اجلاس توسعه تجارت ایران و روسیه که با محوریت استان‌های گیلان و آستراخان به میزبانی منطقه آزاد انزلی برگزار شد، با اشاره به ظرفیت بازار روسیه، اظهار کرد: روسیه سالانه حدود ۳۰۰ میلیارد دلار، با مقداری کمتر یا بیشتر، از کشورهای مختلف جهان واردات دارد. این به معنای آن است که یک بازار مصرف بزرگ در همسایگی دریایی خود داریم، اما سهم ایران از تجارت با روسیه، علی‌رغم همه پیشرفت‌ها، همچنان ناچیز است.
وی توسعه همکاری‌های اقتصادی و تجاری با روسیه را یکی از برنامه‌های سال‌های گذشته دانست و گفت: یکی از مهم‌ترین اتفاقات، موافقت‌نامه تجارت آزاد ایران با اتحادیه اقتصادی اوراسیا بود که اکنون یک سال و چند ماه از اجرای آن می‌گذرد. این موافقت‌نامه در اردیبهشت ۱۴۰۴ اجرایی شد و بر اساس آن، ۸۷ درصد تعرفه‌ها در تجارت ایران با پنج کشور عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا که بزرگ‌ترین آنها روسیه است، صفر شد.
رئیس کل سازمان توسعه تجارت ایران با اشاره به سیاست این سازمان برای تمرکززدایی از فعالیت‌های تجاری کشور، گفت: در سازمان توسعه تجارت برنامه‌ای را در راستای اهداف سازمان و همچنین سیاست دولت برای تمرکززدایی از مرکز و واگذاری اختیارات به استان‌ها دنبال کردیم تا استانداران بتوانند چرخ اقتصادی و تجارت استان‌ها را به حرکت درآورند.
وی افزود: در همین راستا، برای هر یک از استان‌های کشور، یک استان در روسیه به‌عنوان استان هدف تعیین کردیم تا توسعه تجارت با آن استان را بر عهده بگیرند.
رئیس کل سازمان توسعه تجارت ایران ادامه داد: این موضوع برای تجار ایرانی در صادرات به این کشورها مزیت و قدرت رقابتی ایجاد کرده است، زیرا با صفر شدن تعرفه کالاها، صادرکنندگان ایرانی می‌توانند نسبت به رقبای خود از مزیت بیشتری برخوردار شوند.
وی با اشاره به ضرورت بهره‌گیری از ظرفیت‌های ایجادشده، تصریح کرد: باید همه فعالان اقتصادی و ظرفیت‌های موجود را پای کار بیاوریم و زمینه افزایش صادرات یک تا دو میلیارد دلاری به روسیه به ۱۰ یا حتی ۲۰ میلیارد دلار را فراهم کنیم.
دهقان‌دهنوی افزود: در مطالعه‌ای، کالاهایی که ایران به کشورهای مختلف صادر می‌کند با کالاهایی که روسیه از جهان وارد می‌کند، تطبیق داده شد و مشخص شد بیش از ۵۰ میلیارد دلار از واردات روسیه با ظرفیت صادراتی ایران هم‌پوشانی دارد؛ بنابراین بیش از ۵۰ میلیارد دلار ظرفیت وارداتی روسیه وجود دارد که امکان تأمین آن از ایران فراهم است و در کنار آن، ظرفیت‌های جدیدی نیز می‌تواند ایجاد شود.
وی با تأکید بر جایگاه ویژه گیلان در توسعه تجارت با روسیه، گفت: استان گیلان نسبت به روسیه و همچنین نسبت به کل تجارت کشور، از موقعیت استثنایی برخوردار است. این استان علاوه بر ظرفیت‌های تولیدی و محصولات صادراتی خود، از نظر لجستیکی نیز می‌تواند نقطه ارتباطی و دروازه تجارت کشور باشد.
رئیس کل سازمان توسعه تجارت ایران افزود: عنوان «دروازه کاسپین» تعبیر مناسبی برای این نقش گیلان است. این استان می‌تواند پلتفرمی باشد که تجارت کشور را به حرکت درآورد؛ چراکه از طریق دریا با روسیه و همچنین قزاقستان، آذربایجان و ترکمنستان ارتباط دارد.
وی ادامه داد: از مسیر زمینی نیز ارتباطات سال‌هاست برقرار است و در حوزه ریلی نیز بخشی از پروژه در حال تکمیل است، هرچند ارتباط ریلی در مرز برقرار است.
دهقان‌دهنوی با اشاره به ظرفیت بندر انزلی در جابه‌جایی کالا، تاکید کرد: اکنون بخشی از کالاهایی که حتی از چین می‌آیند، تا انتهای قزاقستان حمل شده، از اکتائو به بندرانزلی منتقل و از اینجا در کشور توزیع می‌شوند. این موضوع نشان می‌دهد گیلان علاوه بر توسعه تجارت خود، می‌تواند به یک هاب بزرگ تجاری برای کشور تبدیل شود.
وی با تأکید بر ضرورت توسعه زیرساخت‌ها، گفت: ایجاد یک هاب تجاری نیازمند زیرساخت‌های متعددی است و تکمیل این زیرساخت‌ها می‌تواند فرآیند توسعه استان و نقش آن را به‌عنوان یکی از استان‌های پیشرو در حوزه تجارت تقویت کند.
رئیس کل سازمان توسعه تجارت ایران افزود: در کنار این ظرفیت‌ها، فعالیت‌های متعددی نیز برای بخش خصوصی قابل تعریف است و به همین دلیل در سازمان توسعه تجارت، نگاه ویژه‌ای به مأموریت و رسالتی که برای استان گیلان ایجاد شده است، داریم.
وی درباره نحوه توسعه تجارت با روسیه، گفت: نخستین گام در این مسیر، برگزاری همایش‌هایی از این دست و پس از آن اعزام هیئت‌های تجاری است. هیئت‌های تجاری در صورت برنامه‌ریزی مناسب می‌توانند نقش مؤثری در توسعه تجارت ایفا کنند.
وی با اشاره به روابط دیرینه گیلان و آستراخان تاکید کرد: این ارتباط دیرینه باید علاوه بر تجارت، در حوزه سرمایه‌گذاری نیز خود را نشان دهد. دو طرف می‌توانند در ظرفیت‌های یکدیگر سرمایه‌گذاری مشترک داشته باشند و این سرمایه‌گذاری‌های مشترک می‌تواند بستری برای افزایش قابل توجه تجارت باشد.
رئیس کل سازمان توسعه تجارت ایران با اعلام حمایت این سازمان از برنامه‌های تجاری گیلان، گفت: هر اقدامی که از دست سازمان توسعه تجارت برآید، برای حمایت از استانداری، فعالان بخش خصوصی، اتاق بازرگانی، منطقه آزاد و سایر فعالان اقتصادی استان انجام خواهیم داد تا این موضوع در قالب یک الگوی بزرگ‌تر و با هدف تشکیل یک هاب تجاری در گیلان دنبال شود.
وی افزود: در این مسیر، سازمان توسعه تجارت در کنار فعالان اقتصادی استان خواهد بود و تلاش می‌کند زمینه لازم را برای تحقق اهداف تجاری گیلان فراهم کند.
معاون وزیر صمت در ادامه با اشاره به اقدامات انجام‌شده برای رفع موانع داخلی، گفت: تلاش ما این است که تا حد امکان، بخش‌هایی از موانع که در اختیار خودمان است، تسهیل و برطرف شود. اقدامات خوبی تاکنون انجام شده و اقدامات دیگری نیز در حال انجام است.
وی از تدوین بسته حمایت از صادرات در وزارت صمت خبر داد و تاکید کرد: بسته‌ای برای حمایت از صادرات توسط وزارت صمت تدوین و به دولت ارائه شده است و پیش‌بینی می‌شود در هفته آینده مطرح شود. در این بسته، حمایت‌های مفصلی پیش‌بینی شده که می‌تواند ظرفیت و نیروی جدیدی برای حرکت صادرات ایجاد کند.
دهقان‌دهنوی افزود: در کنار این موضوع، در کمیسیون اقتصادی دولت و با همکاری وزارت صمت، بانک مرکزی و وزارت اقتصاد، مقرراتی در حوزه تجارت در حال تدوین است که در صورت تصویب، بخش قابل توجهی از موانع برطرف خواهد شد.
وی با اشاره به اصلاح فرآیند ثبت سفارش گفت: یکی از مواردی که در حال تدوین است و امیدواریم به تصویب برسد، بازگرداندن ثبت سفارش به حالت قبلی آن، یعنی صرفا یک اظهار برای برنامه تجارت است و از سندی که امروز به یک گلوگاه برای تجار تبدیل شده، از ثبت سفارش خارج می‌کنیم.
دهقان‌دهنوی با تأکید بر اینکه موانع موجود نباید مانع توسعه تجارت شود، خاطرنشان کرد: ظرفیت‌ها و پتانسیل‌های موجود بسیار بیشتر از موانع است و بخش خصوصی کشور نیز نشان داده است که با وجود کمبودها و محدودیت‌ها، با ابتکار و تلاش می‌تواند مسیر توسعه تجارت را هموار کند.
وی همچنین برگزاری این اجلاس را اقدامی مثبت ارزیابی کرد و گفت: این اجلاس را به فال نیک می‌گیرم و مطمئن هستم آثار آن در ماه‌ها و سال‌های آینده در افزایش صادرات از استان گیلان به روسیه و سایر کشورها نمایان خواهد شد.
رئیس کل سازمان توسعه تجارت ایران افزود: برای کشورهای دیگر نیز برنامه‌هایی در دستور کار داریم و مأموریت توسعه تجارت با یکی از استان‌های چین نیز به استان گیلان واگذار خواهد شد. انتظار داریم در این زمینه نیز با برنامه‌ریزی مناسب، زمینه توسعه فعالیت‌های تجاری استان فراهم شود.
دهقان‌دهنوی در پایان ضمن قدردانی از حضور حاضران و مهمان‌نوازی استان گیلان، بر تداوم همکاری برای توسعه تجارت و تحقق هدف تبدیل گیلان به یک هاب تجاری تأکید کرد.
انتهای پیام
