شهرستان اسدآباد با برخورداری از حدود چهار هزار و ۵۰۰ هکتار باغ، یکی از مناطق مستعد کشاورزی استان همدان به شمار می‌رود. در این میان، آلو به‌عنوان یکی از محصولات باغی مهم شهرستان، علاوه بر تأمین بخشی از درآمد باغداران، با ظرفیت‌های گردشگری روستای ملحمدره و برگزاری جشنواره سالانه این محصول پیوند خورده است.
با وجود تولید سالانه چند هزار تن آلو در اسدآباد و رواج فرآوری سنتی آن در میان بهره‌برداران، توسعه صنایع تبدیلی، بهبود شیوه‌های بسته‌بندی، ایجاد برندهای تجاری و گسترش بازارهای فروش همچنان از نیازهای این بخش محسوب می‌شود؛ نیازهایی که تحقق آن‌ها می‌تواند زمینه افزایش ارزش افزوده محصولات باغی، کاهش ضایعات و تقویت اقتصاد روستاها را فراهم کند.
از سوی دیگر، تجربه روستای حبشی در فرآوری موسیر و عرضه این محصول به صنایع بزرگ غذایی و لبنی کشور، نمونه‌ای از ظرفیت‌های کشاورزی اسدآباد برای عبور از تولید خام و حرکت به سمت تکمیل زنجیره ارزش است؛ مسیری که در کنار توسعه گردشگری کشاورزی می‌تواند فرصت‌های تازه‌ای برای سرمایه‌گذاری و اشتغال در این شهرستان ایجاد کند.
تولید چهار تا پنج هزار تن آلو در اسدآباد
مدیر جهاد کشاورزی شهرستان اسدآباد در گفت‌وگو با ایسنا، با اشاره به ظرفیت باغداری این شهرستان اظهار کرد: مجموع سطح باغات اسدآباد حدود چهار هزار و ۵۰۰ هکتار است که از این میزان، ۳۵۵ هکتار به باغات آلو اختصاص دارد.
علی سرخوش با بیان اینکه متوسط تولید آلو در باغات شهرستان حدود ۱۲ تن در هکتار است، افزود: پیش‌بینی می‌شود میزان تولید این محصول در سال جاری به چهار تا پنج هزار تن برسد.
وی با اشاره به پراکنش باغات آلو در مناطق مختلف شهرستان تصریح کرد: روستاهای ملحمدره، معروف به ماسوله غرب کشور، ترخین‌آباد، ویرایی، چنارسفلی و چنار علیا از مهم‌ترین مناطق تولید این محصول در اسدآباد هستند.
سرخوش با بیان اینکه برداشت آلو معمولاً از اواخر شهریور آغاز می‌شود و تا اواسط مهرماه ادامه دارد، خاطرنشان کرد: بخشی از محصول برداشت‌شده به‌صورت تازه‌خوری به بازار عرضه می‌شود و بخشی دیگر نیز توسط بهره‌برداران به روش‌های سنتی فرآوری می‌شود.
وی ادامه داد: تولید آلوی تیزابی، آلو خشک، لواشک، مربا و ترشی از جمله شیوه‌های فرآوری این محصول است و فرآورده‌های تولیدشده علاوه بر بازار استان همدان، به سایر استان‌های کشور نیز عرضه می‌شوند.
مدیر جهاد کشاورزی شهرستان اسدآباد با اشاره به وضعیت واحدهای فرآوری آلو در شهرستان گفت: بخش عمده فرآوری این محصول در کارگاه‌های کوچک خانگی و به روش سنتی انجام می‌شود، هرچند یک کارگاه فرآوری آلو نیز در شهرستان فعالیت دارد که محصولات فرآوری‌شده خود را به سایر استان‌ها و کشورهای همسایه صادر می‌کند.
وی توسعه صنایع تبدیلی و تکمیلی را یکی از ظرفیت‌های مهم سرمایه‌گذاری در بخش کشاورزی اسدآباد دانست و افزود: گسترش واحدهای صنعتی و نیمه‌صنعتی می‌تواند به تنوع‌بخشی محصولات، ارتقای کیفیت، بهبود بسته‌بندی و ایجاد برندهای معتبر برای عرضه در بازارهای داخلی و خارجی کمک کند.
سرخوش با تأکید بر ضرورت ورود سرمایه‌گذاران به این حوزه اظهار کرد: ایجاد زیرساخت‌های مناسب برای فرآوری محصولات باغی، علاوه بر افزایش ارزش افزوده تولیدات، می‌تواند زمینه بهبود بازاررسانی و افزایش قدرت رقابت محصولات اسدآباد در بازارهای صادراتی را فراهم کند.
ملحمدره؛ پیوند باغداری، جشنواره آلو و گردشگری روستایی
فرماندار اسدآباد نیز در گفت‌وگو با ایسنا، با اشاره به ظرفیت‌های گردشگری روستای ملحمدره اظهار کرد: این روستا در سال ۱۳۸۸ به‌عنوان روستای هدف گردشگری استان همدان معرفی شد و در شمار ۲۰ روستای هدف گردشگری استان قرار دارد.
سلیمان نظری‌دوست افزود: ملحمدره با برخورداری از بافت پلکانی، معماری با ارزش و طبیعت بکر، سالانه پذیرای گردشگران بسیاری از نقاط مختلف کشور و حتی خارج از کشور است.
وی با اشاره به اقدامات انجام‌شده برای توسعه زیرساخت‌های گردشگری این روستا بیان کرد: از زمان معرفی ملحمدره به‌عنوان روستای هدف گردشگری استان همدان تاکنون، بیش از ۵۰۰ میلیارد تومان برای اجرای طرح‌های مرتبط با بافت باارزش و سایر زیرساخت‌های گردشگری این روستا هزینه شده است.
نظری‌دوست با بیان اینکه باغات وسیع آلو، ملحمدره را به یکی از مناطق مهم تولید این محصول در شهرستان تبدیل کرده است، گفت: جشنواره آلو هر ساله با مشارکت اهالی روستا و به شکرانه برداشت محصول برگزار می‌شود و نقش مؤثری در رونق گردشگری، معرفی توانمندی‌های منطقه و بازاریابی و فروش محصولات باغداران دارد.
وی با تأکید بر ضرورت توسعه صنایع تبدیلی محصولات باغی در اسدآباد خاطرنشان کرد: جذب سرمایه‌گذاران بخش خصوصی برای ایجاد و راه‌اندازی واحدهای فرآوری می‌تواند ارزش افزوده تولیدات باغی را افزایش دهد و از تلفات محصولات باغداران جلوگیری کند.
فرماندار اسدآباد همچنین با اشاره به ظرفیت جشنواره‌های محلی برای معرفی توانمندی‌های اقتصادی و فرهنگی مناطق مختلف اظهار کرد: جشنواره‌ها در گام نخست، داشته‌ها و قابلیت‌های هر منطقه را معرفی می‌کنند و با ایجاد شور و نشاط اجتماعی، زمینه مشارکت و هم‌افزایی مردم برای دستیابی به اهداف توسعه‌ای را فراهم می‌سازند.
وی با اشاره به ظرفیت‌های متنوع شهرستان در حوزه‌های کشاورزی و گردشگری افزود: اسدآباد به دلیل قرار گرفتن در مسیر رفت‌وآمد زائران اربعین حسینی، از ظرفیت مناسبی برای معرفی محصولات، جاذبه‌ها و توانمندی‌های خود برخوردار است.
نظری‌دوست ادامه داد: با توجه به ظرفیت‌های موجود، باید به‌گونه‌ای برنامه‌ریزی شود که غرب کشور به مقصدی جذاب برای گردشگران داخلی و خارجی تبدیل شود و بازدیدکنندگان برای حضور در این منطقه و بهره‌مندی از جاذبه‌های آن ترغیب شوند.
وی در ادامه با اشاره به قابلیت‌های روستای حبشی در تولید موسیر مرغوب گفت: این محصول می‌تواند به‌عنوان یکی از برندهای شاخص روستا مورد توجه قرار گیرد.
فرماندار اسدآباد با بیان اینکه جشنواره آلو در روستای ملحمدره و جشنواره هلو و شلیل در شهر پالیز در فهرست میراث ناملموس کشور ثبت شده‌اند، افزود: روستای حبشی نیز به دلیل برخورداری از ظرفیت قابل توجه تولید موسیر، قابلیت برگزاری جشنواره اختصاصی و پیگیری ثبت ملی این محصول را دارد و این موضوع را دنبال خواهیم کرد.
گردشگری کشاورزی؛ فرصتی برای فروش مستقیم محصولات باغداران
مدیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی شهرستان اسدآباد نیز در گفت‌وگو با ایسنا، با اشاره به ظرفیت‌های این شهرستان برای توسعه گردشگری خلاق اظهار کرد: باغات وسیع آلو در روستای گردشگری ملحمدره و باغات هلو و شلیل در شهر پالیز، قابلیت تبدیل شدن به باغ‌ها و مزارع گردشگری کشاورزی را دارند.
کامران اکبری‌شایگان افزود: باغداران آلو، هلو و شلیل شهرستان در صورت تمایل می‌توانند برای دریافت مجوز ایجاد باغ یا مزرعه گردشگری کشاورزی به اداره میراث فرهنگی مراجعه کنند.
وی با اشاره به ظرفیت این طرح برای ایجاد ارتباط مستقیم میان تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان تصریح کرد: با دریافت مجوز گردشگری کشاورزی، باغداران می‌توانند باغ خود را به‌عنوان یک مقصد گردشگری معرفی کنند و زمینه حضور گردشگران، مسافران و شهروندان را در این فضاها فراهم آورند.
اکبری‌شایگان ادامه داد: بازدیدکنندگان در این باغ‌ها می‌توانند علاوه بر آشنایی با مراحل کاشت، داشت و برداشت محصولات، در صورت فراهم بودن شرایط در فعالیت‌های کشاورزی مشارکت کنند و محصولات را به‌صورت مستقیم از باغدار خریداری کنند.
وی خاطرنشان کرد: این شیوه از گردشگری می‌تواند ضمن ایجاد تجربه‌ای متفاوت برای گردشگران، به افزایش درآمد باغداران، رونق فروش مستقیم محصولات و تقویت اقتصاد محلی کمک کند.
مدیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی اسدآباد همچنین با اشاره به ثبت جشنواره آلو در روستای ملحمدره و جشنواره هلو و شلیل در شهر پالیز در فهرست میراث ناملموس کشور گفت: موسیر روستای حبشی نیز از ظرفیت مناسبی برای ثبت ملی برخوردار است و اداره میراث فرهنگی شهرستان در صورت موافقت مسئولان شهرستان، آمادگی پیگیری این موضوع و ثبت سایر محصولات کشاورزی شاخص منطقه را دارد.
از هفت به ۱۰۰ هکتار؛ گسترش کشت موسیر و تجربه موفق روستای حبشی
در کنار ظرفیت تولید و فرآوری آلو، توسعه زنجیره ارزش موسیر در اسدآباد نیز نمونه‌ای قابل توجه از پیوند کشاورزی با صنایع تبدیلی و بازارهای بزرگ کشور به شمار می‌رود.
مدیر امور باغبانی سازمان جهاد کشاورزی استان همدان در گفت‌وگو با ایسنا، با اشاره به جایگاه استان در تولید گیاهان دارویی اظهار کرد: همدان با ۱۱ هزار و ۵۰۰ هکتار سطح زیر کشت گیاهان دارویی، از ظرفیت قابل توجهی در این حوزه برخوردار است و توسعه زنجیره تولید و فرآوری محصولات می‌تواند به افزایش بهره‌وری اقتصادی بخش کشاورزی کمک کند.
بهروز فروزان‌فر با اشاره به تجربه روستای حبشی در فرآوری موسیر افزود: این روستا با عبور از الگوی صرفاً سنتی کشت، به سمت فرآوری محصول حرکت کرده و توانسته است موسیر تولیدی خود را به صنایع بزرگ غذایی و لبنی کشور برساند.
وی ادامه داد: موسیر تولیدشده در حبشی تنها به محصول کشت‌شده در این روستا محدود نیست، بلکه این مجموعه بخشی از موسیر تولیدی سایر شهرستان‌های استان همدان و استان‌های همجوار از جمله اصفهان، کرمانشاه و لرستان را نیز جذب می‌کند.
فروزان‌فر با بیان اینکه این محصول پس از طی مراحل فرآوری به بازار عرضه می‌شود، تصریح کرد: عملیات اسلایس، پودر کردن و بسته‌بندی موسیر، زمینه عرضه محصول به بازارهای بزرگ‌تر و استفاده از آن در صنایع غذایی و لبنی کشور را فراهم کرده است.
وی خاطرنشان کرد: ورود موسیر فرآوری‌شده حبشی به زنجیره تأمین صنایع بزرگ غذایی و لبنی، نشان‌دهنده ظرفیت این روستا برای ایجاد ارزش افزوده از طریق فرآوری و عرضه محصولی با کیفیت و استاندارد است.
مدیر امور باغبانی سازمان جهاد کشاورزی استان همدان همچنین از پیگیری برای ثبت مکان جغرافیایی و برندسازی موسیر حبشی خبر داد و تأکید کرد: ثبت جغرافیایی و ایجاد برند می‌تواند به تقویت اعتماد بازارهای ملی و بین‌المللی و تثبیت جایگاه این محصول کمک کند.
وی با اشاره به روند افزایش سطح زیر کشت موسیر در اسدآباد گفت: سطح زیر کشت این محصول طی سال‌های گذشته از هفت هکتار به ۷۰ هکتار رسیده است و با توجه به استقبال کشاورزان، پیش‌بینی می‌شود این میزان در سال جاری به ۱۰۰ هکتار افزایش یابد.
فروزان‌فر در ادامه با اشاره به ظرفیت کلی استان در حوزه گیاهان دارویی اظهار کرد: همدان سالانه حدود ۲۳ هزار تن گیاه دارویی تولید می‌کند و توسعه الگوهای موفقی مانند تجربه حبشی می‌تواند مسیر تازه‌ای برای افزایش بهره‌وری، تکمیل زنجیره ارزش و رونق اقتصادی مناطق روستایی ایجاد کند.
یه گزارش ایسنا، ظرفیت‌های کشاورزی اسدآباد نشان می‌دهد که توسعه اقتصادی این بخش تنها به افزایش سطح زیر کشت یا میزان برداشت محصولات محدود نمی‌شود، بلکه تکمیل زنجیره تولید، فرآوری، بسته‌بندی، بازاریابی و فروش نیز باید هم‌زمان مورد توجه قرار گیرد.
تولید سالانه چهار تا پنج هزار تن آلو، برخورداری از باغات گسترده در ملحمدره و دیگر مناطق شهرستان و همچنین امکان پیوند دادن این محصول با گردشگری روستایی، فرصت مناسبی برای جذب سرمایه‌گذاری در صنایع تبدیلی ایجاد کرده است. در چنین شرایطی، گسترش واحدهای فرآوری می‌تواند به افزایش تنوع محصولات، کاهش ضایعات، بهبود کیفیت و افزایش سهم باغداران از ارزش نهایی محصول کمک کند.
از سوی دیگر، تجربه موسیر حبشی نشان می‌دهد که حرکت از تولید سنتی به سمت فرآوری، بسته‌بندی و ورود به زنجیره تأمین صنایع بزرگ، می‌تواند یک محصول کشاورزی محلی را به کالایی با بازار گسترده‌تر تبدیل کند. این تجربه همچنین اهمیت برندسازی، تثبیت کیفیت و ایجاد ارتباط پایدار با خریداران عمده را برجسته می‌کند.
در کنار این اقدامات، توسعه باغ‌های گردشگری کشاورزی و برگزاری جشنواره‌های محصولات بومی می‌تواند مسیر تازه‌ای برای معرفی تولیدات اسدآباد، فروش مستقیم محصولات و افزایش درآمد روستاییان فراهم آورد.
بر این اساس، بهره‌گیری هم‌زمان از ظرفیت‌های کشاورزی، صنایع تبدیلی و گردشگری، نیازمند برنامه‌ریزی هماهنگ، تسهیل سرمایه‌گذاری بخش خصوصی و حمایت از تولیدکنندگان است؛ رویکردی که می‌تواند محصولات شاخص اسدآباد، از آلو و هلو و شلیل تا موسیر، را از سطح تولید محلی فراتر ببرد و به فرصتی پایدار برای اشتغال، رونق اقتصادی روستاها و توسعه بازارهای داخلی و صادراتی تبدیل کند.
انتهای پیام
