طوبی کاظمی در گفت‌وگو با ایسنا، با تأکید بر اینکه پیشگیری از بیماری‌های قلبی و عروقی باید به بخشی از سبک زندگی روزمره تبدیل شود، اظهار کرد: قلب در تمام ساعات شبانه‌روز بدون وقفه فعالیت می‌کند، اما بسیاری از افراد تا زمانی که با درد قفسه سینه یا علائم جدی مواجه نشوند، توجه کافی به سلامت آن ندارند. در حالی که اقداماتی مانند کاهش مصرف نمک، فعالیت بدنی منظم، پرهیز از دخانیات و اندازه‌گیری دوره‌ای فشار خون می‌توانند در حفظ سلامت قلب نقش مؤثری داشته باشند.
کاهش سن ابتلا به بیماری‌های قلبی؛ زنگ خطری برای سبک زندگی جدید
این متخصص قلب و عروق با اشاره به نگرانی‌ها درباره بروز بیماری‌های قلبی در سنین پایین‌تر، بیان کرد: تغییر الگوی زندگی، گسترش مصرف غذاهای پرچرب و پرنمک، کاهش تحرک بدنی، افزایش چاقی، استرس‌های مزمن و مصرف دخانیات از جمله عواملی هستند که خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی و عروقی را افزایش می‌دهند.
کاظمی ادامه داد: اگرچه بیماری‌های قلبی در سنین بالاتر شیوع بیشتری دارند، اما نباید تصور کرد که جوانان از خطر این بیماری‌ها مصون هستند. مشاهده سکته قلبی در افراد جوان نشان می‌دهد که عوامل خطر باید از سال‌های ابتدایی زندگی مورد توجه قرار گیرند. سابقه خانوادگی بیماری‌های قلبی زودرس نیز اهمیت بیشتری به ارزیابی وضعیت سلامت این افراد می‌دهد.
وی تأکید کرد: پیشگیری نباید به زمانی موکول شود که فرد دچار اضافه‌وزن شدید، فشار خون بالا یا درد قفسه سینه شده باشد. اصلاح سبک زندگی در سنین پایین، فرصت مناسبی برای کاهش خطر بیماری‌های مزمن در سال‌های آینده فراهم می‌کند.
فشار خون و چربی خون؛ خطرهایی که ممکن است هیچ علامتی نداشته باشند
استاد تمام و متخصص قلب و عروق با اشاره به اهمیت کنترل فشار خون، قند و چربی خون، گفت: یکی از مشکلات اصلی این عوامل خطر آن است که ممکن است برای مدت طولانی بدون علامت باقی بمانند. فرد می‌تواند فشار خون بالا یا اختلال چربی خون داشته باشد، بدون اینکه درد یا ناراحتی مشخصی احساس کند؛ در حالی که این وضعیت‌ها به‌تدریج خطر آسیب عروقی و بیماری‌های قلبی را افزایش می‌دهند.
وی افزود: بزرگسالان باید فشار خون خود را به‌صورت دوره‌ای اندازه‌گیری کنند و درباره زمان و فاصله مناسب آزمایش‌های قند و چربی خون از پزشک مشورت بگیرند. سن، سابقه خانوادگی، اضافه‌وزن، دیابت، استعمال دخانیات و سایر عوامل خطر در تعیین زمان شروع و تناوب بررسی‌ها مؤثر هستند.
کاظمی خاطرنشان کرد: افرادی که سابقه خانوادگی بیماری قلبی زودرس دارند یا با عواملی مانند چاقی و اختلالات متابولیک مواجه هستند، ممکن است به ارزیابی زودتر و پیگیری منظم‌تری نیاز داشته باشند. تشخیص به‌موقع این مشکلات، امکان مداخله پیش از بروز عوارض جدی را فراهم می‌کند.
چربی شکمی و کم‌تحرکی چگونه به قلب آسیب می‌زنند؟
وی با بیان اینکه اضافه‌وزن، به‌ویژه تجمع چربی در ناحیه شکم، تنها یک مسئله ظاهری نیست، اظهار کرد: چربی احشایی از نظر متابولیک فعال است و می‌تواند با افزایش التهاب، مقاومت به انسولین و اختلال در عملکرد طبیعی بدن، زمینه بروز دیابت نوع دو و بیماری‌های قلبی و عروقی را فراهم کند.
این متخصص قلب و عروق ادامه داد: هنگامی که کم‌تحرکی نیز به این شرایط اضافه می‌شود، احتمال افزایش وزن، اختلال در کنترل قند خون و بروز عوامل خطر قلبی بیشتر خواهد شد. نشستن طولانی‌مدت، به‌ویژه زمانی که با فعالیت بدنی ناکافی همراه باشد، یکی از عادت‌هایی است که باید در زندگی روزمره اصلاح شود.
کاظمی تصریح کرد: لازم نیست همه افراد برای محافظت از قلب خود فعالیت‌های ورزشی سنگین انجام دهند. انتخاب فعالیت متناسب با شرایط جسمانی، کاهش زمان نشستن و ایجاد فرصت‌های کوتاه برای حرکت در طول روز می‌تواند شروع مناسبی برای تغییر سبک زندگی باشد.
وی با اشاره به تأثیر عوامل محیطی و روانی بر سلامت قلب گفت: استرس مداوم می‌تواند از طریق تأثیر بر فشار خون، ضربان قلب، کیفیت خواب و رفتارهای مرتبط با سلامت، خطر بیماری‌های قلبی را افزایش دهد. افرادی که در معرض فشارهای روانی طولانی‌مدت قرار دارند، باید علاوه بر توجه به سلامت روان، به تغذیه، خواب کافی و فعالیت بدنی نیز اهمیت دهند.
کاظمی درباره آلودگی هوا و گردوغبار نیز اظهار کرد: مواجهه با آلاینده‌های هوا با افزایش خطر بیماری‌های قلبی و عروقی ارتباط دارد. ذرات معلق می‌توانند واکنش‌های التهابی و اختلالات عروقی ایجاد کنند و در افراد آسیب‌پذیر، احتمال بروز مشکلات قلبی را افزایش دهند.
وی افزود: در روزهایی که آلودگی هوا یا گردوغبار شدید است، افراد مبتلا به بیماری‌های قلبی و ریوی، سالمندان و سایر گروه‌های آسیب‌پذیر باید توصیه‌های بهداشتی و هشدارهای رسمی را جدی بگیرند و از فعالیت بدنی سنگین در فضای باز خودداری کنند. انتخاب زمان و مکان مناسب برای ورزش در چنین شرایطی اهمیت دارد.
این متخصص قلب و عروق با تأکید بر اهمیت شناخت نشانه‌های سکته قلبی بیان کرد: علامت شناخته‌شده حمله قلبی، احساس فشار، سنگینی یا درد در مرکز قفسه سینه است؛ دردی که ممکن است به بازوها، شانه، گردن، فک، پشت یا قسمت بالایی شکم انتشار پیدا کند. این ناراحتی ممکن است چند دقیقه ادامه داشته باشد یا برطرف شود و دوباره بازگردد.
وی ادامه داد: تنگی نفس، تعریق سرد، تهوع، استفراغ، سرگیجه و ضعف غیرعادی نیز می‌توانند از نشانه‌های حمله قلبی باشند. بنابراین، نبود درد شدید قفسه سینه به معنای منتفی بودن سکته نیست.
کاظمی با اشاره به تفاوت احتمالی علائم در زنان، سالمندان و مبتلایان به دیابت گفت: برخی بیماران ممکن است علائم غیرمعمول‌تری داشته باشند و به‌جای درد واضح، با تنگی نفس، خستگی شدید، تهوع یا احساس ناخوشی مراجعه کنند. این تفاوت‌ها ممکن است باعث شود بیمار یا اطرافیان او خطر وضعیت را دست‌کم بگیرند و مراجعه به مراکز درمانی را به تأخیر بیندازند.
وی تأکید کرد: در صورت بروز علائم مشکوک به حمله قلبی، نباید منتظر ماند تا درد شدیدتر شود یا خودبه‌خود از بین برود. اقدام سریع و دریافت مراقبت پزشکی می‌تواند در کاهش آسیب به عضله قلب و نجات جان بیمار تعیین‌کننده باشد.
در مواجهه با علائم سکته قلبی چه باید کرد؟
کاظمی با اشاره به اهمیت دقایق اولیه در مواجهه با حمله قلبی اظهار کرد: نخستین اقدام، تماس فوری با اورژانس ۱۱۵ است. خانواده‌ها نباید برای اطمینان از شدت بیماری یا مشاهده بهبود علائم، مراجعه را به تأخیر بیندازند.
وی افزود: انتقال بیمار با آمبولانس این امکان را فراهم می‌کند که ارزیابی اولیه و مراقبت‌های ضروری در مسیر انجام شود و بیمار برای دریافت درمان مناسب به مرکز درمانی منتقل شود. به همین دلیل، در شرایط مشکوک به سکته قلبی، تماس با اورژانس بر جابه‌جایی خودسرانه بیمار اولویت دارد.
این متخصص قلب و عروق ادامه داد: تا رسیدن نیروهای امدادی، بیمار باید از فعالیت بدنی بازبماند و در وضعیت راحت و ایمن قرار گیرد. اطرافیان باید از دادن غذا و نوشیدنی یا استفاده از روش‌های خانگی به‌عنوان جایگزین مراقبت پزشکی خودداری کنند و دستورهای اپراتور اورژانس را دنبال کنند.
وی خاطرنشان کرد: مصرف داروهایی مانند آسپیرین در این شرایط باید با توجه به وضعیت بیمار، موارد منع مصرف و راهنمایی اورژانس یا کادر درمان انجام شود؛ زیرا این دارو برای همه افراد و در تمام شرایط مناسب نیست. در صورت بیهوشی و تنفس غیرطبیعی بیمار، باید دستورهای اپراتور اورژانس درباره احیای قلبی ریوی اجرا شود.
قطع خودسرانه دارو؛ اشتباهی که می‌تواند پیامدهای جدی داشته باشد
وی درباره یکی از مشکلات رایج در روند درمان بیماری‌های مزمن گفت: برخی بیماران زمانی که فشار خونشان به محدوده طبیعی می‌رسد یا نتیجه آزمایش چربی خونشان بهتر می‌شود، تصور می‌کنند بیماری برطرف شده و می‌توانند داروهای خود را قطع کنند؛ در حالی که طبیعی شدن این شاخص‌ها ممکن است نتیجه مصرف منظم دارو و رعایت توصیه‌های درمانی باشد.
کاظمی افزود: قطع خودسرانه یا تغییر دوز داروهای فشار خون می‌تواند باعث از دست رفتن کنترل بیماری شود و در برخی موارد پیامدهای خطرناکی به همراه داشته باشد. داروهای کاهنده چربی خون نیز در افراد واجد شرایط، علاوه بر کنترل چربی‌ها، در کاهش خطر حوادث قلبی و عروقی نقش دارند.
وی تأکید کرد: هرگونه تغییر در دارو یا مقدار مصرف آن باید با نظر پزشک معالج انجام شود. بیماران باید در صورت بروز عارضه، نگرانی درباره مصرف طولانی‌مدت دارو یا مشاهده نتایج آزمایش طبیعی، موضوع را با پزشک در میان بگذارند و از تصمیم‌گیری خودسرانه پرهیز کنند.
این متخصص قلب و عروق با هشدار درباره باورهای غلط مرتبط با مصرف مواد مخدر و دخانیات اظهار کرد: این تصور که تریاک می‌تواند رگ‌ها را پاک‌سازی کند، چربی خون را کاهش دهد یا از بیماری‌های قلبی جلوگیری کند، پشتوانه علمی قابل اتکایی ندارد. مصرف مواد افیونی می‌تواند با عوارض جدی همراه باشد و نباید به‌عنوان روشی برای پیشگیری یا درمان بیماری‌های قلبی مورد استفاده قرار گیرد.
وی افزود: قلیان نیز جایگزین بی‌خطری برای سیگار نیست. دود حاصل از مصرف قلیان حاوی مواد سمی و مونوکسید کربن است و می‌تواند به سلامت قلب و عروق آسیب برساند. طولانی بودن مدت یک نوبت مصرف نیز ممکن است میزان قابل توجهی از دود و آلاینده‌ها را وارد بدن کند.
کاظمی درباره سیگارهای الکترونیکی نیز گفت: این محصولات را نباید بدون خطر تلقی کرد. بسیاری از آن‌ها حاوی نیکوتین هستند و آئروسل حاصل از مصرفشان ممکن است مواد شیمیایی زیان‌آور داشته باشد. بنابراین، استفاده از سیگار الکترونیکی به معنای مصون ماندن از آسیب‌های قلبی و عروقی نیست.
وی خاطرنشان کرد: بهترین رویکرد برای حفاظت از سلامت قلب، پرهیز از دخانیات و مواد مخدر و دریافت کمک تخصصی برای ترک مصرف در افرادی است که به این مواد وابستگی دارند.
سفره سالم؛ از کاهش نمک تا انتخاب غذاهای پرفیبر
کاظمی با تأکید بر نقش تغذیه در پیشگیری از بیماری‌های قلبی بیان کرد: اصلاح رژیم غذایی به معنای محرومیت از غذا یا پیروی از برنامه‌های پیچیده نیست؛ بلکه می‌توان با تغییر تدریجی عادت‌های غذایی، خطر عوامل زمینه‌ساز بیماری‌های قلبی را کاهش داد.
وی افزود: کاهش مصرف نمک یکی از اقدامات مهم برای کنترل فشار خون است. بخشی از نمک دریافتی روزانه افراد ممکن است از نان، غذاهای آماده، فست‌فودها، انواع شور و ترشی و تنقلات تأمین شود؛ بنابراین توجه به نمک پنهان در مواد غذایی اهمیت دارد.
این متخصص قلب و عروق ادامه داد: محدود کردن چربی‌های اشباع و پرهیز از روغن‌های حاوی چربی ترانس، انتخاب روش‌های پخت سالم‌تر و استفاده متعادل از منابع چربی غیراشباع می‌تواند به بهبود کیفیت رژیم غذایی کمک کند. مصرف سبزیجات، میوه‌ها، حبوبات و غلات کامل نیز به دلیل تأمین فیبر و سایر مواد مغذی، در الگوی تغذیه سالم جایگاه مهمی دارد.
وی تأکید کرد: کاهش مصرف نوشیدنی‌های شیرین و قندهای افزوده نیز برای کنترل وزن و کاهش خطر اختلالات متابولیک ضروری است. در مجموع، الگوی غذایی متعادل و پایدار در بلندمدت مؤثرتر از تغییرات کوتاه‌مدت و محدودکننده خواهد بود.
آیا پیاده‌روی روزانه برای سلامت قلب کافی است؟
کاظمی با اشاره به اهمیت فعالیت بدنی منظم اظهار کرد: پیاده‌روی یکی از ساده‌ترین و در دسترس‌ترین فعالیت‌ها برای کمک به سلامت قلب است؛ با این حال، میزان و شدت فعالیت باید با وضعیت جسمانی، سن و شرایط پزشکی فرد متناسب باشد.
وی افزود: برای بیشتر بزرگسالان سالم، دست‌کم ۱۵۰ دقیقه فعالیت هوازی با شدت متوسط در هفته، هدف مناسبی برای شروع برنامه فعالیت بدنی است. برای مثال، می‌توان پنج روز در هفته حدود ۳۰ دقیقه پیاده‌روی نسبتاً تند انجام داد؛ به‌گونه‌ای که تنفس افزایش یابد، اما فرد همچنان بتواند صحبت کند.
این متخصص قلب و عروق ادامه داد: افرادی که فرصت ورزش طولانی ندارند، می‌توانند فعالیت بدنی را در بازه‌های کوتاه‌تر در طول روز تقسیم کنند. کاهش زمان نشستن، پیاده‌روی کوتاه پس از وعده‌های غذایی و انتخاب پله به‌جای آسانسور در شرایط مناسب نیز به افزایش تحرک روزانه کمک می‌کند.
وی خاطرنشان کرد: افرادی که بیماری قلبی شناخته‌شده دارند یا هنگام فعالیت دچار درد قفسه سینه، تنگی نفس غیرعادی یا سرگیجه می‌شوند، باید پیش از افزایش شدت فعالیت، ارزیابی پزشکی دریافت کنند.
سلامت قلب با تصمیم‌های کوچک روزانه حفظ می‌شود
کاظمی در پایان گفت‌وگو با ایسنا، با تأکید بر اینکه مراقبت از قلب نباید به زمان بروز بیماری موکول شود، اظهار کرد: هر فرد می‌تواند از همین امروز با اقداماتی ساده، اما مستمر، در مسیر حفاظت از سلامت قلب خود قدم بردارد. کاهش مصرف نمک، فعالیت بدنی منظم، پرهیز از سیگار و قلیان، کنترل فشار خون و قند و چربی خون و مصرف منظم داروهای تجویزشده، از مهم‌ترین این اقدامات هستند.
وی تأکید کرد: آگاهی از علائم هشداردهنده سکته قلبی و تماس فوری با اورژانس ۱۱۵ در صورت بروز نشانه‌های مشکوک نیز باید به دانسته‌های ضروری همه اعضای خانواده تبدیل شود.
این متخصص قلب و عروق خاطرنشان کرد: سلامت قلب حاصل مجموعه‌ای از انتخاب‌های روزانه است؛ انتخاب‌هایی که اگر با آگاهی، استمرار و توجه به توصیه‌های پزشکی همراه شوند، می‌توانند به حفظ کیفیت زندگی و کاهش خطر بیماری‌های قلبی و عروقی کمک کنند.
انتهای پیام
