مهدی نعیمیان‌راد در گفت‌وگو با ایسنا، با اشاره به رویکرد این سازمان در حمایت از فعالیت‌های دانشجویی اظهار کرد: «کوتاه‌ترین راه برای اجرای ایده‌های دانشجویی» صرفاً یک شعار نیست، بلکه خط‌مشی سازمان است. برای تحقق این رویکرد، باید ابتدا مخاطبان فعالیت‌های فرهنگی را به‌درستی شناخت و مشخص کرد که چه کسانی قرار است از این فعالیت‌ها تأثیر بپذیرند و چه نیازی دارند.
وی افزود: در فضای فعالیت‌های فرهنگی، گاهی ابزارها به هدف تبدیل می‌شوند؛ درحالی‌که برنامه‌ها، نمایشگاه‌ها و رویدادها باید وسیله‌ای برای دستیابی به اهداف فرهنگی باشند. صرف برگزاری یک برنامه به معنای موفقیت آن نیست، بلکه باید بررسی کرد که آن فعالیت تا چه اندازه توانسته است با مخاطبان ارتباط برقرار کند و به نتیجه موردنظر برسد. این مسئله در فعالیت‌های دانشجویی نیز اهمیت دارد و نمی‌توان صرفاً با افزایش تعداد برنامه‌ها، از اثربخشی فعالیت‌های فرهنگی سخن گفت.
اعتمادسازی؛ نخستین گام برای جذب دانشجویان
مدیر اجرایی سازمان دانشجویان جهاد دانشگاهی خراسان رضوی با طرح این سوال که چرا دانشجو باید برای اجرای ایده خود به این مجموعه مراجعه کند؟ گفت: پرسش‌هایی مانند اینکه چرا یک دانشجو باید به فعالیت‌های سازمان توجه کند، به پوسترهای آن واکنش نشان دهد یا برای اجرای ایده خود به این مجموعه مراجعه کند؟ ما را به موضوع اعتماد رساند؛ اینکه دانشجو باید احساس کند حضور و مشارکتش اهمیت دارد و ایده‌اش می‌تواند در این مجموعه به نتیجه برسد.
نعیمیان‌راد ادامه داد: برای اثربخشی فعالیت‌های فرهنگی، ابتدا باید جایگاه مخاطب و نیازهای او را شناخت. نمی‌توان بدون توجه به علایق و دغدغه‌های دانشجویان، برنامه‌ای طراحی کرد و انتظار داشت که جامعه دانشجویی به‌طور گسترده از آن استقبال کند. در واقع، پیش از آنکه بخواهیم دانشجو را به مسیری هدایت کنیم، باید بتوانیم با او ارتباط برقرار کنیم و زمینه همراهی و اعتماد متقابل را به وجود آوریم.
وی با بیان اینکه دغدغه‌های دانشجویان در طول زمان تغییر می‌کند، تصریح کرد: برخی موضوعاتی که در دوره‌های گذشته برای دانشجویان جذابیت بیشتری داشت، ممکن است امروز اولویت بخش محدودی از جامعه دانشجویی باشد. بنابراین، فعالیت‌های فرهنگی باید متناسب با شرایط روز و بر اساس شناخت واقعی از مخاطبان طراحی شود. اگر برنامه‌ها بدون توجه به این تغییرات ادامه پیدا کند، ممکن است ارتباط خود را با بخش قابل‌توجهی از دانشجویان از دست بدهد.
به رسمیت شناختن علایق دانشجویان به‌جای جهت‌دهی از بالا به پایین
وی با تأکید بر ضرورت تغییر نگاه به فعالیت‌های دانشجویی گفت: رویکرد ما این بود که به‌جای تلاش برای جهت‌دهی از بالا به پایین، با اراده و علایقی همراه شویم که در میان دانشجویان وجود دارد. وقتی دانشجو احساس کند که مجموعه‌ای برای شنیدن صدای او و کمک به تحقق ایده‌هایش وجود دارد، زمینه برای شکل‌گیری ارتباط و گفت‌وگو فراهم می‌شود.
مدیر اجرایی سازمان دانشجویان جهاد دانشگاهی خراسان رضوی خاطرنشان کرد: بخش مهمی از کاهش مشارکت در فعالیت‌های فرهنگی می‌تواند ناشی از این باشد که افراد احساس نمی‌کنند بر روند فعالیت‌ها تأثیرگذارند یا صدایشان شنیده می‌شود. اگر دانشجویان در انتخاب موضوع، طراحی و اجرای برنامه‌ها نقش داشته باشند، احتمال مشارکت و مسئولیت‌پذیری آنان نیز افزایش پیدا می‌کند.
نعیمیان‌راد افزود: در این رویکرد، سازمان دانشجویان خود را تسهیلگر می‌داند؛ یعنی قرار نیست همه ایده‌ها را در داخل سازمان طراحی کنیم و دانشجویان صرفاً مجری برنامه‌های آماده باشند. وظیفه سازمان این است که مسیر اجرای ایده‌ها را هموار کند، موانع را کاهش دهد و شرایطی فراهم آورد که دانشجویان بتوانند در فعالیت‌های فرهنگی نقش‌آفرینی کنند.
وی با اشاره به اهمیت فرصت تجربه و یادگیری برای دانشجویان گفت: نباید انتظار داشت که هر طرح دانشجویی از ابتدا بدون نقص اجرا شود. دانشجو باید بتواند ایده خود را مطرح کند، مسئولیت اجرای آن را بپذیرد، با چالش‌ها روبه‌رو شود و از تجربه‌های موفق و ناموفق خود درس بگیرد. اگر قرار باشد تنها برنامه‌هایی امکان اجرا داشته باشند که از ابتدا در بالاترین سطح استاندارد قرار دارند، فرصت یادگیری و رشد از دانشجویان گرفته می‌شود.
حمایت از ایده‌هایی که استمرار و ظرفیت رشد دارند
مدیر اجرایی سازمان دانشجویان جهاد دانشگاهی خراسان رضوی در تشریح معیارهای حمایت از طرح‌های دانشجویی اظهار کرد: محدودیت موضوعی مشخصی برای پذیرش ایده‌ها وجود ندارد، اما از نظر ما استمرار فعالیت و امکان تکمیل چرخه اجرای یک طرح اهمیت زیادی دارد. فعالیت فرهنگی نباید صرفاً به برگزاری یک رویداد بزرگ و مقطعی محدود شود، بلکه لازم است در کنار برنامه‌های شاخص، طرح‌هایی وجود داشته باشد که بتواند در طول زمان ادامه پیدا کند و ظرفیت‌های دانشجویی را فعال نگه دارد.
وی ادامه داد: رویدادهای بزرگ و چشمگیر جایگاه خود را دارند، اما همه منابع و ظرفیت‌ها نباید صرف برگزاری چنین برنامه‌هایی شوند. بخشی از فعالیت‌ها باید به‌گونه‌ای طراحی شود که امکان مشارکت مستمر دانشجویان را فراهم کند و به افزایش توانمندی برگزارکنندگان و شرکت‌کنندگان بینجامد. از این منظر، طرحی که علاوه بر اجرای موفق، زمینه رشد و یادگیری دانشجویان را فراهم کند، در اولویت قرار می‌گیرد.
نعیمیان‌راد با اشاره به رویکرد سازمان در طراحی برنامه‌ها تصریح کرد: یکی از روش‌های مورد استفاده، ایجاد الگوها و بسترهای اجرایی است که بتوان فعالیت‌های متنوعی را در چارچوب آن‌ها پیش برد. در چنین الگویی، ساختار کلی اجرا می‌تواند استمرار داشته باشد، اما موضوعات و محتوای برنامه بر اساس نیازها و علایق دانشجویان تغییر کند. این کار باعث می‌شود برای اجرای هر ایده، فرایند طراحی از ابتدا آغاز نشود و تجربه‌های قبلی نیز قابل استفاده باشند.
مدرسه تابستانی مهارت؛ نمونه‌ای از مشارکت دانشجویان در طراحی برنامه
وی با اشاره به «مدرسه تابستانی مهارت» به‌عنوان یکی از تجربه‌های سازمان دانشجویان خراسان رضوی خاطرنشان کرد: در این طرح، دانشجویان در تعیین موضوعات آموزشی مشارکت می‌کنند و دوره‌ها بر اساس نیازها و علاقه‌مندی‌های آنان شکل می‌گیرد. همچنین دانشجویانی که در یک حوزه توانمندی یا علاقه دارند، می‌توانند در فرآیند برگزاری دوره‌ها نقش داشته باشند و برای تحقق ایده خود اقدام کنند.
مدیر اجرایی سازمان دانشجویان جهاد دانشگاهی خراسان رضوی افزود: مزیت این شیوه آن است که یک چارچوب اجرایی مشخص ایجاد می‌شود، اما محتوای آن به یک موضوع ثابت محدود نمی‌ماند. هر سال می‌توان متناسب با نیازهای جدید دانشجویان، دوره‌های متفاوتی را در این بستر تعریف کرد. این نگاه به ما کمک می‌کند ضمن حفظ تجربه‌های اجرایی، امکان نوآوری و شکل‌گیری ایده‌های تازه را نیز فراهم کنیم.
نعیمیان‌راد همچنین به تجربه برگزاری جشنواره «سفر در معنا» اشاره و اظهار کرد: در این طرح، بستری برای شناسایی و پرورش استعدادهای نویسندگی فراهم شد و برگزیدگان برای حضور در یک دوره آموزشی و آشنایی با ظرفیت‌های فرهنگی و معنوی مشهد دعوت شدند. این تجربه نشان می‌دهد که می‌توان با طراحی یک الگوی اجرایی مناسب، زمینه مشارکت دانشجویان و علاقه‌مندان از شهرهای مختلف را فراهم کرد و از یک رویداد، فرصتی برای آموزش و توانمندسازی ساخت.
وی با تأکید بر ضرورت انعطاف‌پذیری در طراحی برنامه‌ها یادآور شد: موفقیت یک الگو به این معنا نیست که باید همواره با همان محتوا و شکل اجرا شود. بسترهای اجرایی باید امکان تغییر و به‌روزرسانی داشته باشند تا با نیازهای جدید هماهنگ شوند. در طرح‌های هماهنگ ملی نیز بهتر است چارچوب‌ها به‌گونه‌ای طراحی شوند که امکان اجرای متناسب با شرایط و ظرفیت‌های هر منطقه را فراهم کنند، نه اینکه همه مجموعه‌ها ملزم به اجرای یک الگوی ثابت باشند.
فعالیت دانشجویی؛ بستری برای تقویت مهارت‌های فردی و حرفه‌ای
مدیر اجرایی سازمان دانشجویان جهاد دانشگاهی خراسان رضوی با اشاره به آثار مشارکت در فعالیت‌های دانشجویی بر آینده شغلی و اجتماعی افراد اظهار کرد: فعالیت دانشجویی تنها به برگزاری برنامه‌های فرهنگی محدود نمی‌شود، بلکه فرصتی برای یادگیری مهارت‌های اجرایی و مواجهه با موقعیت‌های واقعی است. دانشجو در جریان این فعالیت‌ها برنامه‌ریزی می‌کند، منابع مالی را مدیریت می‌کند، با افراد مختلف ارتباط می‌گیرد، مذاکره می‌کند، مسئولیت می‌پذیرد و برای پیشبرد ایده خود باید بتواند از آن دفاع کند.
وی ادامه داد: این مهارت‌ها در محیط‌های حرفه‌ای نیز کاربرد دارد و می‌تواند آمادگی دانشجویان را برای ورود به بازار کار افزایش دهد. فردی که در دوران دانشجویی تجربه مدیریت یک طرح، هماهنگی یک گروه و حل مسائل پیش‌بینی‌نشده را به دست آورده است، با توانمندی بیشتری وارد موقعیت‌های کاری می‌شود.
نعیمیان‌راد با بیان اینکه فعالیت دانشجویی محیطی برای تمرین و یادگیری است، گفت: در این فضا، دانشجویان می‌توانند در شرایطی نسبتاً کم‌فشارتر از محیط کار، مسئولیت‌های واقعی را تجربه کنند و با نقاط قوت و ضعف خود آشنا شوند. این تجربه‌ها علاوه بر تقویت مهارت‌های فردی، توانایی کار گروهی، تعامل با دیگران و مدیریت چالش‌ها را نیز افزایش می‌دهد.
وی افزود: بخشی از ارزش فعالیت دانشجویی در فرایندی است که فرد طی می‌کند، نه فقط در نتیجه نهایی برنامه. ممکن است یک طرح با دشواری‌هایی روبه‌رو شود، اما تجربه حاصل از آن می‌تواند به رشد دانشجو و بهبود فعالیت‌های بعدی کمک کند. از این رو، باید به دانشجویان فرصت داد که در کنار برخورداری از حمایت و راهنمایی، مسئولیت اجرای ایده‌های خود را نیز بر عهده بگیرند.
چابکی سازمان؛ شرط کاهش فاصله ایده تا اجرا
مدیر اجرایی سازمان دانشجویان جهاد دانشگاهی خراسان رضوی چابکی ساختار مدیریتی را از الزامات فعالیت مؤثر این مجموعه دانست و افزود: سازمان دانشجویان برای ایفای نقش خود به ساختاری نیاز دارد که در کنار رعایت الزامات برنامه‌ریزی و اجرای فعالیت‌ها، انعطاف‌پذیری لازم را نیز حفظ کند. ماهیت فعالیت دانشجویی ایجاب می‌کند که فرایندهای تصمیم‌گیری و اجرا متناسب با نیازها و شرایط دانشجویان باشد.
وی با تأکید بر اینکه افزایش بروکراسی می‌تواند مسیر اجرای ایده‌ها را دشوار کند، اظهار کرد: یکی از ویژگی‌های مهم سازمان دانشجویان باید کاهش فاصله میان شکل‌گیری ایده و اجرای آن باشد. اگر فرایندهای اداری به‌تدریج گسترش پیدا کنند و هر اقدام درگیر مراحل طولانی شود، امکان پاسخ‌گویی سریع به ایده‌های دانشجویان کاهش می‌یابد و بخشی از ظرفیت مشارکت آنان از دست می‌رود.
نعیمیان‌راد خاطرنشان کرد: حفظ چابکی به معنای کنار گذاشتن برنامه‌ریزی و ضوابط نیست، بلکه باید میان نظم ساختاری و انعطاف‌پذیری تعادل برقرار شود. سازمانی که قرار است زمینه جمعیت‌سازی، مشارکت دانشجویی و شکل‌گیری شبکه‌های فعال را فراهم نماید، باید بتواند در عین برخورداری از چارچوب مشخص، متناسب با شرایط تغییر کند.
وی با ابراز امیدواری که در تصمیم‌گیری‌های مرتبط با سازمان دانشجویان جهاد دانشگاهی، از سطح مدیریت این مجموعه تا سطوح بالاتر، ضرورت حفظ چابکی و انعطاف‌پذیری مورد توجه قرار گیرد، افزود: حفظ این ویژگی، زمینه تحقق رویکرد تسهیلگری، حمایت از ایده‌های دانشجویی و تقویت نقش سازمان در فعالیت‌های فرهنگی دانشگاه‌ها را فراهم می‌کند.
انتهای پیام
