علی خادمی در دومین جلسه از سلسله‌ جلسات «سبک زندگی دانشجویی» که دوشنبه ۲۰ مهر در تالار شهید باکری دانشگاه تبریز برگزار شد، با تأکید بر اهمیت مهارت مدیریت خشم، گفت: خشم هیجانی طبیعی است، اما نحوه مواجهه با آن تعیین می‌کند که این احساس به واکنشی سالم منجر شود یا به روابط فردی و اجتماعی آسیب برساند.

وی با تفکیک مفاهیم خشم، پرخاشگری و خشونت اظهار کرد: خشم یک هیجان است که در واکنش به احساس بی‌عدالتی، تهدید، ناکامی یا آسیب شکل می‌گیرد؛ پرخاشگری به رفتارهایی گفته می‌شود که با هدف آسیب رساندن یا تحت فشار قرار دادن دیگران انجام می‌شوند و خشونت، شکل شدید و آسیب‌زای این رفتارهاست که می‌تواند صدمات جسمی، روانی، جنسی یا مالی به همراه داشته باشد.

وی با بیان اینکه خشم را نباید سرکوب کرد، افزود: مدیریت خشم به معنای جلوگیری از تجربه این هیجان نیست، بلکه هدف آن تنظیم و ابراز درست خشم است؛ به‌گونه‌ای که فرد بتواند احساس خود را بشناسد، بدون آنکه تحت تأثیر هیجان دست به رفتارهای آسیب‌زا بزند یا به دیگران صدمه وارد کند.

عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد ارومیه، تفسیرهای ذهنی را از عوامل مهم در شکل‌گیری و تشدید خشم دانست و گفت: میان رویدادهای زندگی و واکنش هیجانی افراد، فرایندهای شناختی قرار دارند. ممکن است یک جمله یا رفتار واحد برای فردی توهین‌آمیز تلقی شود، اما فرد دیگری با آرامش بیشتری با آن مواجه شود؛ زیرا افراد بر اساس باورها، تجربه‌ها و شیوه تفکر خود به اتفاقات معنا می‌دهند.

وی ادامه داد: قضاوت شتاب‌زده، بدبینی، منفی‌نگری و برداشت‌های نادرست می‌توانند یک موقعیت معمولی را به عاملی برای خشم شدید تبدیل کنند. گاهی فرد در لحظه، رفتار دیگری را نشانه تحقیر یا توهین می‌داند، اما پس از فروکش کردن هیجان متوجه می‌شود که برداشت اولیه‌اش دقیق نبوده و واکنشی عجولانه نشان داده است.

وی با تأکید بر ضرورت شناخت الگوهای فکری، اظهار کرد: افراد باید بررسی کنند که هنگام عصبانیت تا چه اندازه بر اساس واقعیت تصمیم می‌گیرند و چه زمانی تحت تأثیر قضاوت‌های سریع، حساسیت بیش از حد یا افکار منفی قرار می‌گیرند. شناخت این الگوها کمک می‌کند فرد پیش از تبدیل خشم به رفتار پرخاشگرانه، در شیوه تفسیر موقعیت تجدیدنظر کند.

این استاد گروه روان‌شناسی با بیان اینکه مدیریت خشم به معنای حفظ آرامش کامل در تمام موقعیت‌ها نیست، گفت: ممکن است فرد همچنان عصبانی باشد، اما بتواند در همان شرایط مکث کند و از واکنش تکانشی بپرهیزد. خودداری از توهین، تهدید، تصمیم‌گیری عجولانه و رفتارهای تند، فرصتی ایجاد می‌کند تا فرد پس از آرام‌تر شدن، مسئله را منطقی‌تر بررسی کند.

وی استفاده از شیوه‌های ارتباطی آرام و قاطعانه را در کنترل تنش مؤثر دانست و افزود: به‌جای سرزنش طرف مقابل و استفاده از جملاتی مانند «تو همیشه مقصری»، بهتر است فرد احساس خود را مستقیم و بدون تحقیر بیان کند؛ برای مثال، به‌جای متهم کردن دیگری بگوید «از این رفتار ناراحت شدم» یا درخواست کند که گفت‌وگو با آرامش بیشتری ادامه پیدا کند. چنین رویکردی می‌تواند از تشدید تنش و شکل‌گیری چرخه واکنش‌های متقابل جلوگیری کند.

وی با اشاره به اهمیت مکث پیش از واکنش، خاطرنشان کرد: در موقعیت‌های تنش‌زا، لازم نیست فرد بلافاصله پاسخ بدهد یا برای هر رفتار ناخوشایندی واکنشی نشان دهد. گاهی به تعویق انداختن پاسخ، سکوت کوتاه یا فاصله گرفتن موقت از موقعیت، مؤثرترین اقدام برای جلوگیری از تشدید خشم است؛ البته در روابطی که رفتار آسیب‌زا تکرار می‌شود، باید متناسب با شرایط از مرزبندی و پاسخ قاطعانه نیز استفاده کرد.

خادمی در پایان، مدیریت خشم را مهارتی ضروری برای حفظ سلامت روان و روابط اجتماعی دانست و گفت: خشم می‌تواند هشداری درباره نیازها، ناکامی‌ها یا برداشت‌های نادرست ما باشد؛ بنابراین باید پیام آن را بشناسیم، نه اینکه اجازه دهیم به‌جای ما تصمیم بگیرد. وی با اشاره به آموزه‌های دینی درباره فروبردن خشم و گذشت از دیگران، بر اهمیت کنترل واکنش‌های هیجانی و انتخاب رفتار سنجیده در تعاملات فردی تأکید کرد.

این دورهمی به همت مرکز مشاوره و سبک زندگی دانشگاه تبریز و با مشارکت کانون همیاران سلامت روان و کانون دخترانه ریحانه دانشگاه تبریز شکل گرفته تا در کنار هم، فرصتی برای یادگیری، گفت‌وگو و تجربه‌ای بهتر از زندگی دانشجویی داشته باشیم. 

به گزارش ایسنا، این برنامه با هدف تقویت مهارت‌های ارتباطی و ارتقای سلامت روان دانشجویان، به همت مرکز مشاوره و سبک زندگی دانشگاه تبریز و با مشارکت کانون همیاران سلامت روان و کانون دخترانه ریحانه دانشگاه تبریز برگزار شد.

انتهای پیام