گاهی با وجود اینکه شب را به‌اندازه کافی خوابیده‌ایم، صبح با احساس خستگی از خواب بیدار می‌شویم یا در طول روز مدام احساس خواب‌آلودگی داریم. در چنین شرایطی، معمولاً عواملی مانند مشغله‌های روزانه، فشارهای کاری و کمبود استراحت به ذهن می‌رسند؛ اما عادت‌های غذایی نیز یکی از جنبه‌هایی است که می‌توان در بررسی کیفیت خواب به آن توجه کرد.
آنچه در طول روز می‌خوریم، تنها بر انرژی موردنیاز بدن اثر نمی‌گذارد؛ ترکیب رژیم غذایی و ویژگی‌های مواد غذایی مصرفی نیز از موضوعاتی است که در بررسی سلامت مورد توجه قرار دارد. در همین راستا، ارتباط میان تغذیه، التهاب در بدن و برخی مشکلات خواب، زمینه بررسی‌های علمی مختلفی بوده است.
عادت‌های غذایی نامناسب می‌توانند خواب را مختل کنند
دکتر ثریا خیروری، متخصص علوم تغذیه دانشگاه علوم پزشکی تبریز در گفت‌وگو با ایسنا درباره نقش تغذیه در کیفیت خواب اظهار کرد: عادت‌های غذایی بخشی از سبک زندگی هستند و توجه به نوع و ترکیب مواد غذایی مصرفی در کنار سایر عوامل مؤثر بر سلامت اهمیت دارد. مصرف غذاهای سنگین در ساعات پایانی شب، نوشیدن مواد کافئین‌دار نزدیک زمان خواب و بی‌نظمی در وعده‌های غذایی، از جمله عادت‌هایی هستند که ممکن است خواب برخی افراد را مختل کنند.
وی افزود: التهاب در بدن یکی از فرایندهایی است که در صورت تداوم و افزایش نامناسب آن می‌تواند بر سلامت اثر بگذارد. ترکیب رژیم غذایی و برخورداری از مواد غذایی دارای خواص ضدالتهابی و آنتی‌اکسیدانی در این زمینه مورد توجه قرار دارد. ازاین‌رو، توجه به کیفیت و تنوع مواد غذایی مصرفی می‌تواند بخشی از رویکرد کلی برای حفظ سلامت باشد.
وی خاطرنشان کرد: کیفیت خواب به عوامل متعددی وابسته است و نمی‌توان مشکلات خواب را تنها به یک گروه غذایی یا یک عامل مشخص نسبت داد. به همین دلیل، در کنار توجه به عادت‌های غذایی، نظم خواب، شرایط زندگی و سایر عوامل مؤثر نیز باید در نظر گرفته شوند تا بتوان ارزیابی دقیق‌تری از وضعیت خواب افراد داشت.
خستگی با وجود خواب کافی را نباید فقط به تغذیه نسبت داد
دکتر محمد علیزاده، متخصص تغذیه و رژیم‌درمانی دانشگاه علوم پزشکی تبریز نیز در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به خستگی و خواب‌آلودگی در طول روز عنوان کرد: افرادی که با وجود خواب کافی همچنان احساس خستگی دارند، بهتر است عادت‌های غذایی و سبک زندگی خود را نیز بررسی کنند. نامنظم‌بودن وعده‌های غذایی، دریافت ناکافی مواد مغذی و برخی عادت‌های نادرست ممکن است در وضعیت عمومی بدن نقش داشته باشند؛ البته تداوم خستگی و خواب‌آلودگی می‌تواند دلایل دیگری نیز داشته باشد و نباید آن را صرفاً به تغذیه نسبت داد.
وی گفت: برای کمک به بهبود کیفیت خواب، رعایت تعادل و تنوع در رژیم غذایی و مصرف متناسب گروه‌های مختلف غذایی اهمیت دارد. تأمین مواد مغذی موردنیاز بدن و توجه به نظم وعده‌های غذایی می‌تواند بخشی از عادت‌های سالم روزانه باشد. همچنین، بهتر است افراد به تأثیر زمان مصرف غذاها و نوشیدنی‌ها بر وضعیت خواب خود توجه داشته باشند.
وی بیان کرد: بهتر است افراد از مصرف نوشیدنی‌های کافئین‌دار در ساعات نزدیک به خواب پرهیز کنند و وعده‌های غذایی خود را به‌گونه‌ای تنظیم کنند که با احساس سنگینی ناشی از خوردن غذای حجیم به رختخواب نروند. در صورت ادامه‌داربودن مشکلات خواب یا خستگی روزانه نیز بررسی علت اصلی این وضعیت ضروری است؛ چراکه این علائم همیشه ناشی از عادت‌های غذایی نیستند و ممکن است به عوامل دیگری مربوط باشند.
یافته پژوهشگران دانشگاه عاوم پزشکی تبریز؛ رژیم غذایی التهاب‌زا با برخی مشکلات خواب ارتباط دارد
در همین زمینه، نتایج یک مرور نظام‌مند که توسط دکتر خیروری و دکتر علیزاده در دانشگاه علوم پزشکی تبریز انجام شده است، ارتباط میان رژیم غذایی با پتانسیل التهابی بالا و وضعیت خواب را بررسی کردند. در این مطالعه، پنج پایگاه اطلاعاتی شامل PubMed، Scopus، ScienceDirect، Cochrane Library و Google Scholar برای شناسایی پژوهش‌های منتشرشده تا دسامبر ۲۰۲۲ جست‌وجو شدند و در مجموع، ۲۲ مقاله از میان ۱۰۱ مطالعه شناسایی‌شده، برای بررسی نهایی انتخاب شدند.
این مقالات شامل پنج مطالعه کوهورت، ۱۶ مطالعه مقطعی و یک مطالعه مداخله‌ای بودند. نتایج بیشتر مطالعات نشان داد که امتیاز شاخص التهابی رژیم غذایی (DII) ارتباط مشخصی با برخی شاخص‌های خواب، از جمله کیفیت و مدت‌زمان خواب، زمان لازم برای به‌خواب‌رفتن، کارایی خواب و استفاده از داروهای خواب‌آور نداشت. بنابراین، یافته‌ها نشان ندادند که رژیم غذایی با پتانسیل التهابی بالا لزوماً همه ابعاد خواب را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
به گزارش ایسنا، این تحقیق که جزئیات کامل آن در مقاله با شناسه https://doi.org/10.1093/nutrit/nuae051 منتشر شده است، نتایج بررسی از وجود ارتباط مثبت میان امتیاز شاخص التهابی رژیم غذایی و برخی مشکلات، از جمله اختلال در عملکرد روزانه، بیداری پس از شروع خواب و آپنه خواب حکایت داشت. پژوهشگران بر همین اساس نتیجه گرفتند که رژیم غذایی با پتانسیل التهابی بالا ممکن است با بدترشدن برخی جنبه‌های خواب ارتباط داشته باشد، اما این ارتباط در همه شاخص‌ها مشاهده نشده است. این یافته‌ها بیانگر ارتباط میان متغیرها هستند و به‌تنهایی ثابت نمی‌کنند که رژیم غذایی با پتانسیل التهابی بالا علت مستقیم اختلالات خواب است.
انتهای پیام
