سعید عبدالهی در گفت‌وگو با ایسنا با بیان اینکه تازه‌ترین اثر ثبت شده این شهرستان مربوط به چنار کهنسال روستای حریم‌آباد است که قدمت آن حدود ۴۰۰ تا ۵۰۰ سال برآورد می‌شود، اظهار کرد: درختان کهنسال از سرمایه‌های ارزشمند طبیعی هر منطقه هستند که اهمیت آنها تنها به عمر طولانی یا ویژگی‌های زیستی محدود نمی‌شود، بلکه حضور چند صد ساله آنها در محیط زندگی مردم، این درختان را به بخشی از هویت محلی و حافظه تاریخی جوامع تبدیل کرده است.
وی افزود: این درختان در طول سالیان متمادی، شرایط متفاوت آب‌وهوایی و تغییرات محیطی را پشت سر گذاشته‌اند و همچنان بخشی از سیمای طبیعی شهرها و روستاها را تشکیل می‌دهند. از این منظر، حفاظت از آنها علاوه بر صیانت از طبیعت، به معنای نگهداری از بخشی از میراثی است که طی نسل‌های مختلف شکل گرفته و امکان جایگزینی سریع آن وجود ندارد.
عبدالهی ادامه داد: در شهرستان زبرخان، چنار کهنسال شهر درود، چنارهای روستاهای برج، اردوغش، چناران و محمدآباد، چنار کهنسال شهر خرو و سرو کهنسال روستای جهان‌آباد از جمله درختانی هستند که پیش از این در فهرست میراث طبیعی ملی به ثبت رسیده‌اند.
درختان کهنسال؛ بخشی از هویت تاریخی مناطق
وی خاطرنشان کرد: حضور طولانی مدت درختان کهنسال در بافت روستاها و شهرها، موجب شده است که در گذر زمان با زندگی روزمره مردم پیوند بخورند و به بخشی از چشم‌انداز آشنای محیط تبدیل شوند. در برخی مناطق، این درختان در کنار مسیرهای قدیمی، فضاهای عمومی و محدوده‌های مسکونی قرار گرفته‌اند و نسل‌های مختلف، خاطرات و تجربه‌های خود را در ارتباط با آنها شکل داده‌اند.
عبدالهی در پاسخ به این سؤال که از منظر میراث فرهنگی این درختان از چه اهمیتی برخوردارند، بیان کرد: از نگاه میراث فرهنگی، اهمیت چنین آثاری در ارتباط میان طبیعت، تاریخ محلی و زندگی اجتماعی مردم نهفته است. درختی که چند صد سال در یک محدوده باقی مانده، می‌تواند نشانه‌ای از تداوم حیات طبیعی در آن منطقه باشد و شناخت بیشتری از رابطه انسان با محیط پیرامون به دست دهد.
مسئول نمایندگی میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی شهرستان زبرخان گفت: درختان کهنسال را باید بخشی از میراث زنده طبیعت دانست؛ حفظ این درختان علاوه بر ارزش‌های زیست‌محیطی، به پاسداشت هویت طبیعی و فرهنگی مناطق کمک می‌کند.
وی خاطرنشان کرد: این درختان به دلیل قدمت، ابعاد و ویژگی‌های زیستی خود، اهمیت ویژه‌ای دارند و می‌توانند در ایجاد سایه، بهبود شرایط محیطی و فراهم کردن زیستگاه برای برخی جانداران نقش داشته باشند. با از بین رفتن چنین درختانی در واقع بخشی از سرمایه‌ای که شکل‌گیری آن به چندین قرن زمان نیاز داشته از دست می‌رود.
ثبت ملی؛ فرصتی برای حفاظت مؤثرتر
مسئول نمایندگی میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی شهرستان زبرخان گفت: ثبت ملی ۱۰ درخت کهنسال این شهرستان، فرصتی برای معرفی ارزش‌های میراث طبیعی منطقه و توجه بیشتر به حفاظت از این سرمایه‌های ارزشمند است.
عبدالهی ثبت درختان کهنسال در فهرست میراث طبیعی ملی را گامی مهم در شناسایی و معرفی ارزش‌های طبیعی مناطق دانست و اظهار کرد: این ثبت می‌تواند زمینه پیگیری وضعیت حفاظتی این آثار و افزایش توجه عمومی به ضرورت نگهداری از آنها را فراهم کند.
وی با تأکید بر اینکه ثبت ملی به تنهایی برای تضمین بقای یک اثر طبیعی کافی نیست، افزود: درختان کهنسال با توجه به سن، وضعیت ریشه‌ها، شرایط خاک، میزان دسترسی به آب و ویژگی‌های محیطی، به مراقبت‌های متفاوتی نیاز دارند؛ بنابراین، حفاظت از آنها باید بر اساس بررسی وضعیت هر درخت و متناسب با شرایط آن انجام شود.
عبدالهی با اشاره به اهمیت حفاظت مستمر از این آثار بیان کرد: شناسایی و ثبت درختان کهنسال، اقدامی برای معرفی بهتر میراث طبیعی و جلب توجه به ضرورت نگهداری از آنهاست، اما برای تداوم حیات این سرمایه‌ها باید مراقبت مستمر و پیشگیری از آسیب‌های احتمالی نیز مورد توجه قرار گیرد.
وی آگاهی‌بخشی عمومی و مشارکت مردم محلی را در حفاظت از درختان کهنسال مؤثر دانست و خاطرنشان کرد: آشنایی مردم با ارزش‌های تاریخی، طبیعی و فرهنگی این آثار می‌تواند زمینه همکاری بیشتر برای نگهداری از آنها را فراهم کند.
وی ادامه داد: جلوگیری از آسیب به ریشه‌ها، حفظ شرایط طبیعی رشد و پرهیز از اقداماتی که به محیط پیرامونی درختان آسیب می‌زند، در حفظ سلامت این آثار اهمیت دارد. همچنین، هرگونه اقدام حفاظتی باید متناسب با شرایط زیستی درخت و با بهره‌گیری از نظر کارشناسان مربوط انجام شود.
ظرفیت درختان کهنسال برای توسعه گردشگری زبرخان
مسئول نمایندگی میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی شهرستان زبرخان با اشاره به ظرفیت گردشگری درختان کهنسال این شهرستان اظهار کرد: ثبت ملی ۱۰ درخت کهنسال، ظرفیت ارزشمندی برای زبرخان به شمار می‌رود و می‌تواند در معرفی بهتر داشته‌های طبیعی منطقه مورد استفاده قرار گیرد.
عبدالهی افزود: میراث طبیعی در کنار آثار تاریخی و فرهنگی، بخشی از هویت هر شهرستان را شکل می‌دهد و معرفی مناسب این آثار می‌تواند شناخت عمومی از ارزش‌ها و ویژگی‌های منطقه را افزایش دهد.
وی با بیان اینکه گردشگری مبتنی بر میراث طبیعی باید با آگاهی‌بخشی درباره ضرورت حفاظت از این آثار همراه باشد، تصریح کرد: معرفی پیشینه درختان کهنسال، توضیح درباره ویژگی‌های زیستی آنها و بیان ارتباطشان با محیط زندگی مردم می‌تواند بازدیدکنندگان را با ارزش‌های میراث طبیعی منطقه بیشتر آشنا کند.
وی تأکید کرد: بهره‌گیری از ظرفیت گردشگری این آثار باید با اولویت حفاظت همراه باشد و افزایش بازدیدها نباید به درختان یا محیط پیرامونی آنها آسیب برساند.
عبدالهی خاطرنشان کرد: معرفی هدفمند درختان کهنسال در مسیرهای گردشگری، تهیه محتوای اطلاع‌رسانی و مشارکت جوامع محلی در معرفی این جاذبه‌ها می‌تواند به شناساندن بهتر میراث طبیعی زبرخان کمک کند. در عین حال، برنامه‌ریزی برای بازدید گردشگران باید با توجه به ظرفیت محیطی محل و شرایط حفاظتی هر درخت انجام شود.
حفاظت از درختان کهنسال؛ مسئولیتی مشترک
مسئول نمایندگی میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی شهرستان زبرخان با تأکید بر ضرورت حفاظت از درختان کهنسال برای نسل‌های آینده گفت: نگهداری از این آثار تنها وظیفه دستگاه‌های متولی نیست و همکاری مردم، جوامع محلی و فعالان گردشگری نیز در این زمینه اهمیت دارد.
وی تصریح کرد: آشنایی مردم با ارزش‌های میراث طبیعی، رعایت اصول صحیح بازدید و پرهیز از رفتارهای آسیب‌زا می‌تواند به حفاظت بهتر از این آثار کمک کند. همچنین، معرفی درختان کهنسال به عنوان بخشی از هویت محلی، زمینه پیوند آموزش عمومی، حفاظت از طبیعت و توسعه گردشگری مسئولانه را فراهم می‌کند.
عبدالهی با اشاره به ثبت ملی چنار کهنسال حریم‌آباد و دیگر درختان کهنسال شهرستان زبرخان اظهار کرد: این درختان بخشی از میراث طبیعی خراسان رضوی هستند و ارزش آنها تنها به قدمت و ویژگی‌های زیستی محدود نمی‌شود، بلکه پیوند دیرینه آنها با محیط زندگی مردم و حضورشان در چشم‌انداز شهرها و روستاها نیز اهمیت دارد.
وی خاطرنشان کرد: حفاظت مستمر از این درختان در کنار معرفی اصولی ظرفیت‌های گردشگری آنها می‌تواند به پاسداشت میراث طبیعی منطقه و انتقال این سرمایه‌های ارزشمند به نسل‌های آینده کمک کند.
به گزارش ایسنا؛ از مجموع ۲۳۱۵ اثر تاریخی - فرهنگی و طبیعی خراسان رضوی که در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده ۱۰۴ مورد در فهرست آثار طبیعی ثبت شده است.
انتهای پیام
