جعفر رحمانی در نشست کارگروه آموزش، پژوهش، فناوری و نوآوری استان (آپفن) که پیرامون «هوش مصنوعی در پژوهش؛ آری و نه‌ها» در محل سالن اندیشه این سازمان برگزار شد، با اشاره به پیشینه طرح این مبحث اظهار کرد: سرعت رشد و تحول ابزارهای هوش مصنوعی به گونه‌ای است که پژوهشگران و جامعه دانشگاهی به طور فراگیر در حال استفاده از آن هستند.
وی در این‌باره تصریح کرد: بنابراین دیگر پرسش این نیست که آیا باید از هوش مصنوعی استفاده کرد یا خیر بلکه مسئله حیاتی، نحوه مواجهه هوشمندانه، کنترل و جهت‌دهی صحیح به آن در فرآیندهای علمی و اجرایی است.
معاون سازمان مدیریت استان با تشریح دغدغه‌های دستگاه‌های سیاست‌گذار در حوزه پژوهش، افزود: یکی از پرسش‌های اساسی برای بدنه مدیریتی استان این است که آیا فرآیند پژوهش در استان با حضور هوش مصنوعی دستخوش تغییر اساسی خواهد شد؟
رحمانی با بیان این که ابزارهایی مانند چت‌بات‌ها و موتورهای زایشی، سرعت تولید ادبیات تحقیق، پیشینه پژوهش، نگارش چارچوب‌های مفهومی و حتی تدوین پیش‌نویس استراتژی‌های توسعه‌ای را تا چندین برابر افزایش داده‌اند، متذکر شد: اما در نقطه مقابل، چالش جدی «اعتبارسنجی»، «اصالت داده‌ها» و «احتمال ایجاد خروجی‌های سطحی» قرار دارد.
وی به تاثیر این تحولات بر مدل‌های مالی و حمایتی دولت در حوزه پژوهش نیز اشاره کرد و گفت: هنگامی که ابزارهای هوش مصنوعی بخش عمده‌ای از فعالیت‌های زمان‌بر پژوهشی را در کوتاه‌ترین زمان ممکن انجام می‌دهند، این مسئله مطرح می‌شود که ساختار هزینه‌کرد و پایش مالی طرح‌های پژوهشی استان چگونه باید متناسب‌سازی شود؟ آیا معیارهای تخصیص اعتبار و مدل‌های سنتی قراردادهای پژوهشی همچنان کارآمد خواهند بود؟
این مسئول با تاکید بر لزوم برخورد واقع‌بینانه و علمی با این پدیده و اشاره به این که هوش مصنوعی فرصتی کم‌نظیر برای تسهیل امور، کوتاه‌کردن مسیر برنامه‌ریزی و تدوین اسناد توسعه‌ای فراهم کرده است، تاکید کرد: البته تحقق بهره‌وری مطلوب از این فناوری، در گرو هم‌اندیشی نهادهای دانشگاهی و اجرایی برای ترسیم خط‌مشی روشن در جهت اعتبارسنجی دقیق داده‌ها و بهره‌برداری ضابطه‌مند از هوش مصنوعی در فرایند تصمیم‌سازی‌های استانی است.
ابوالقاسم یوسفی بهابادی عضو هیئت علمی گروه مهندسی صنایع دانشگاه یزد نیز در این نشست با ارائه گزارشی جامع تحت عنوان «هوش مصنوعی در پژوهش‌های علمی؛ آری‌ها و نه‌ها»، به بررسی ابعاد سیاستی، چالش‌های اخلاقی و الزامات عملیاتی به‌کارگیری این فناوری پرداخت.
وی با دسته‌بندی ابزارهای هوش مصنوعی در مراحل مختلف تحقیق اعم از مرور پیشینه، نگارش، تحلیل داده‌ها و ویراستاری، گفت: هوش مصنوعی توانایی ارتقای سرعت و بهره‌وری پژوهش را دارد اما هرگز نمی‌تواند جایگزین تفکر انتقادی، قضاوت انسانی و مسئولیت علمی پژوهشگر شود.
عضو هیئت علمی دانشگاه یزد خطراتی نظیر توهم مدل‌ها، تولید مراجع و داده‌های جعلی، سوگیری‌های الگوریتمی و تضعیف اصالت علمی را از مهم‌ترین مرزهای هشداری برشمرد و متذکر شد: در این‌باره، ناشران و نهادهای علمی جهان به تدوین دستورالعمل‌های سخت‌گیرانه واداشته شده‌اند.
وی با تاکید بر ضرورت شفافیت و افشای نحوه استفاده از هوش مصنوعی در طرح‌های پژوهشی، افزود: رویکرد عقلانی در زیست‌بوم پژوهش استان، نه انکار این فناوری و نه پذیرش بی‌قیدوشرط آن است، بلکه باید اصل «همکاری انسان و ماشین با اولویت عاملیت انسان» مبنا قرار گیرد.
به گزارش ایسنا و به نقل از روابط عمومی سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی در روز سه‌شنبه ۲۱ مهر، یوسفی بهابادی در پایان تاکید کرد: در فرآیند داوری، ناظران و پژوهشگران باید به راستی‌آزمایی دقیق خروجی‌ها، حفظ محرمانگی داده‌های حاکمیتی و رعایت اخلاق نشر ملزم باشند، تا هوش مصنوعی به‌جای تنزل کیفیت علمی، به‌عنوان ابزاری کمکی در خدمت حل مسائل واقعی و توسعه‌محور استان قرار گیرد.
انتهای پیام
