به گزارش ایسنا، موسی اکرمی، امروز در همایش "مکتب ایرانی صلح؛ مبانی هستی‌شناختی، شناخت‌شناختی و روش‌شناختی در مقایسه با سایر مکتب‌های جهان" که به همت انجمن علمی مطالعات صلح ایران و پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی جهاددانشگاهی برگزار شد، طی سخنانی در مقایسه با سایر مکاتب صلح در جهان، با اشاره به ضرورت تدوین مبانی فلسفی مکتب ایرانی صلح اظهار کرد: طرح مفهوم مکتب ایرانی صلح طی سال‌های گذشته در محافل مختلف مطرح بوده و به‌تدریج با گسترش مطالعات و شکل‌گیری بحث‌های جدی‌تر، این موضوع به یک دغدغه علمی تبدیل شده است. من سال‌ها با مفهوم مکتب ایرانی صلح آشنا بودم و به آن علاقه و دغدغه داشتم و در این زمینه مطالعات و نوشته‌هایی نیز داشتم. آشنایی با انجمن علمی مطالعات صلح، سطح، عمق و گستره مطالعاتم را افزایش داد و به‌تدریج بحث مکتب ایرانی صلح که پیش‌تر در محافل مختلف و میان افراد گوناگون مطرح بود، به صدایی بلندتر و موضوعی جدی‌تر تبدیل شد.
اکرمی با طرح این پرسش که در کنار گفتمان‌ها، نظریه‌ها و مکتب‌های صلحی که در سطح جهان مطرح هستند، آیا ما نیز می‌توانیم از چیزی به نام مکتب ایرانی صلح سخن بگوییم؟ با تاکید بر اینکه این بحث به‌تدریج ما را به سمت طرح موضوع فلسفه صلح سوق داد، اظهار کرد: هنگامی که از فلسفه مضاف یا فلسفه‌های خاص سخن می‌گوییم، همواره علاقه‌مندیم این مباحث را از ابعاد گوناگون بررسی کنیم. در این زمینه، پنج بُعد اهمیت ویژه‌ای دارند که عبارت‌اند از هستی‌شناختی، شناخت‌شناختی، روش‌شناختی، ارزش‌شناختی و دلالت‌شناختی که معمولاً از آن با عنوان معناشناختی نیز یاد می‌شود و معادل مفهوم «سمنتیکس» در زبان انگلیسی است. به نظر رسید اگر قرار است بحث مکتب ایرانی صلح را در سطح کشور، ملی و بین‌المللی به‌صورت جدی پیش ببریم، لازم است به بنیادهای فلسفی آن در این پنج بُعد بپردازیم. بر همین اساس، این پیشنهاد مطرح شد و این افتخار به من داده شد که مسئولیت دبیری علمی همایش را برعهده بگیرم.
اکرمی با اشاره ارائه گزارشی از برگزاری این نشست به روند شکل‌گیری این همایش اشاره کرد و یادآور شد: پس از فراهم شدن مقدمات، فراخوان ارسال چکیده مقاله و سپس مقاله منتشر شد، اما متأسفانه کشور درگیر جنگ ۱۲روزه شد و پس از آن نیز با پیامدهای جنگ مواجه بودیم. با وجود این شرایط، انجمن علمی مطالعات صلح همچنان وظیفه خود می‌دانست که در وضعیت دشوار جنگ تحمیلی نیز برنامه علمی خود را پیش ببرد. چندین بار فراخوان تمدید شد و با وجود التهاب و شرایط خاص حاکم بر کشور، در نهایت ۳۷ چکیده مقاله به دبیرخانه همایش با محوریت بنیادهای فلسفی مکتب ایرانی صلح رسید. در این همایش، سه حوزه هستی‌شناسی، شناخت‌شناسی و روش‌شناسی به‌عنوان محورهای اصلی فراخوان مطرح شده بود.
دبیر علمی نهمین همایش شناختی مکتب ایرانی صلح با اشاره به تعداد مقالات دریافتی توضیح داد: از مجموع ۳۷ چکیده مقاله دریافت‌شده، متن کامل ۱۶ مقاله نیز به دبیرخانه رسید. با وجود تمدید فراخوان، کاملاً مشخص بود که شرایط جنگی حاکم بر کشور اجازه نمی‌دهد برخی پژوهشگران با جدیت و فرصت بیشتری درگیر این موضوع شوند و مقاله‌های خود را ارسال کنند. پس از بررسی‌های جدی مقالات ارائه‌شده، می‌توان آنها را در هفت حوزه دسته‌بندی کرد. یکی از این حوزه‌ها به بنیادهای شناخت‌شناختی و ریشه‌های وجودی صلح در اندیشه ایرانی اختصاص دارد. در این بخش، موضوعاتی از جمله مفهوم ایدئولوژی در کتیبه‌های هخامنشی، انسان شناسی و الهیات صلح بر پایه یافته‌های باستان‌شناختی، آموزه‌های دینی، نسبت صلح با طبیعت و عناصر چهارگانه، هستی‌شناسی صلح در مکتب ایرانی و سنت‌های بومی قفقاز و همچنین واکاوی هستی‌شناسی جنگ و صلح در داستان رستم و اسفندیار در شاهنامه بررسی شده‌اند.
وی با اشاره به دومین حوزه مقالات اظهار کرد: گروه دوم به بنیادهای هستی‌شناختی و شناخت‌شناختی صلح ایرانی و ارزیابی انتقادی این مکتب اختصاص دارد. در این بخش، چکیده‌هایی درباره پژوهش‌های مرتبط با شناخت‌شناسی و نیز این پرسش مطرح شده است که چرا تاکنون نتوانسته‌ایم تاریخ صلح ایرانی را بنویسیم و چه موانعی در این مسیر وجود داشته است. در همین حوزه، موضوعات جدی‌تری نیز مورد توجه قرار گرفته‌اند؛ از جمله تطبیق هرمنوتیک با مفهوم صلح، مقایسه مکتب ایرانی صلح با جماعت‌گرایی و بررسی ذات‌باوری در ارتباط با این مکتب. یکی از پرسش‌های محوری این است که آیا اساساً می‌توان از چیزی به نام ذات در صلح ایرانی سخن گفت یا خیر. بازخوانی متون نیز باید به‌گونه‌ای انجام شود که ما را گرفتار دام باستان‌گرایی، هویت‌طلبی یا هویت‌انگاری ویژه نکند؛ به شکلی که در برابر هویت‌های دیگر قرار بگیریم. بنابراین، بررسی انتقادی متون و مبانی نظری باید با پرهیز از چنین رویکردهایی همراه باشد.
رئیس انجمن علمی مطالعات صلح سومین حوزه مقالات را شامل چکیده‌هایی دانست که به روش‌شناسی، دیپلماسی و راهبرد صلح ایرانی می‌پردازند و ادامه داد: در این بخش، موضوعاتی از حکمت عملی ایرانی، به‌ویژه اندیشه‌های خواجه نصیرالدین طوسی، تا سیاست خارجی جمهوری اسلامی مورد توجه قرار گرفته‌اند و چکیده‌های مختلفی در این زمینه به دبیرخانه همایش رسیده است. در حوزه سوم، علاوه بر روش‌شناسی و راهبرد صلح ایرانی، موضوعاتی مانند بررسی دیپلماسی و سیاست ایرانیان در سطوح ملی، منطقه‌ای و جهانی، روابط عمومی صلح به‌مثابه الگویی نهادگرا، بازآفرینی مفهوم صلح در برنامه‌های درسی و پیشنهادهایی در این زمینه و همچنین نقش زنان در بازتولید اجتماعی صلح مورد توجه قرار گرفته‌اند.
اکرمی گروه چهارم محوری این همایش را موضوعاتی مرتبط با صلح ایرانی در متون ادبی، عرفانی و حکمی عنوان کرد و یادآور شد: چکیده‌های این بخش به بازخوانی مفهوم صلح در آثار ادبی و حکمت ایرانی می‌پرداختند؛ از جمله نقش زنان در شاهنامه، توسعه و صلح در اندیشه سعدی شیرازی، نقش ادبیات توسعه‌گرا در احیای پارادایم صلح ایرانی، بازاندیشی مفهوم جنگ فارسی به‌ویژه در پیوند با عصر هوش مصنوعی و همچنین تحلیل تطبیقی مبانی عرفانی صلح در عرفان‌گرایی خراسان و آناتولی.
دبیر علمی نهمین همایش شناختی مکتب ایرانی صلح ادامه داد: گروه پنجم به هویت، فرهنگ، جامعه و اقلیت‌ها اختصاص داشت و چکیده‌های این بخش ابعاد گوناگون هویتی، فرهنگی و اجتماعی صلح را بررسی می‌کردند. موضوعاتی مانند حقوق بشر در هویت ایرانی ـ اسلامی، تکثر فرهنگی و اقلیت‌ها در ارتباط با مکتب ایرانی صلح، این مکتب به‌مثابه بدیلی برای صلح لیبرالی غرب و همچنین تبیین جامعه‌شناختی صلح مثبت با تأکید بر عدالت توزیعی، در این مجموعه قرار داشتند. گروه ششم به فناوری‌های نوین و صلح اختصاص داشت و چکیده‌های آن به بررسی نسبت صلح با فناوری‌های نوین می‌پرداختند. ارتباط هوش مصنوعی و دیپلماسی با الگویی مبتنی بر مکتب ایرانی صلح برای گفت‌وگوی تمدن‌ها، نسبت صلح و فناوری‌های نوین با تأکید بر اخلاق فناوری و همچنین تهدیدهای ناشی از هوش مصنوعی و تسلیحات مدرن، از جمله موضوعات مطرح‌شده در این بخش بودند. گروه هفتم نیز به صلح و محیط زیست اختصاص داشت و چکیده‌های این بخش، پیوند صلح با طبیعت را بررسی می‌کردند. از جمله موضوعات مطرح‌شده می‌توان به دیپلماسی زیست‌محیطی منطقه‌ای و ارتباط آن با صلح در اندیشه ایرانی و همچنین نسبت انسان و طبیعت اشاره کرد.
رئیس انجمن علمی مطالعات صلح با اشاره به نحوه دسته‌بندی مقالات پذیرفته‌شده اظهار کرد: در نهایت، ۱۶ مقاله پذیرفته‌شده را در چهار گروه، مطابق آنچه در برنامه همایش مشاهده می‌کنید، دسته‌بندی کرده‌ایم. امیدواریم در صورت دریافت متن کامل سایر مقالات و فراهم شدن شرایط مناسب، بتوانیم با انجام ویرایش‌های جدی و حرفه‌ای، مجموعه مقالات را منتشر کنیم.
وی با اشاره به حضور پژوهشگران جوان و چهره‌های کمتر شناخته‌شده در این همایش افزود: نکته جالب برای من این بود که در میان افرادی که مقاله ارسال کرده‌اند، چهره‌های جوان و افرادی حضور دارند که دست‌کم برای من کمتر شناخته‌شده بودند. این موضوع نشان می‌دهد که بحث صلح به مسئله‌ای جدی‌تر تبدیل شده و شور و شوق بیشتری برای پرداختن به آن وجود دارد.
اکرمی ادامه داد: در چکیده‌های ارسال‌شده، هم بازتاب علمی بحث صلح در حوزه دانشگاهی دیده می‌شود و هم دیدگاه‌ها و فعالیت‌های کنشگران گوناگون خارج از دانشگاه که در سطح جامعه فعالیت می‌کنند. این موضوع نشان می‌دهد که توجه به صلح به محیط دانشگاه محدود نمانده و در میان گروه‌های مختلف اجتماعی نیز دنبال می‌شود. از میان چکیده‌های ارسال‌شده، سه مقاله دارای دو نویسنده بودند و به این ترتیب، در مجموع ۴۰ نویسنده در این مجموعه حضور دارند. نکته جالب این است که از مجموع ۴۰ نویسنده، ۲۰ نفر زن و ۲۰ نفر مرد هستند؛ به این ترتیب، سهم زنان و مردان در میان نویسندگان مقالات این همایش کاملاً برابر است. این اتفاق، فارغ از برنامه‌ریزی قبلی، نتیجه‌ای قابل توجه و مبارک در ترکیب مشارکت‌کنندگان این همایش بوده است.
انتهای پیام
