نخستین جشنواره استانی تئاتر کاراولی‌های رویش در تبریز، فرصتی برای حضور و دیده‌شدن هنرمندانی فراهم کرده است که در آغاز مسیر حرفه‌ای خود قرار دارند؛ رویدادی که از نگاه هنرمندان و شرکت‌کنندگان، در کنار ایجاد زمینه تجربه‌اندوزی و همکاری گروهی، ضرورت حمایت مستمر از استعدادهای تازه، بهبود زیرساخت‌های اجرایی و فراهم‌کردن امکان ادامه فعالیت آنان را نیز برجسته می‌کند.
این رویداد با حضور گروه‌های تازه‌کار، امکان اجرای آثار نمایشی، نمایشنامه‌خوانی، نمایشنامه نویسی و نقد تئاتر را برای هنرمندانی فراهم کرد که در ابتدای مسیر فعالیت حرفه‌ای خود قرار دارند. هنرمندان در این جشنواره در فضایی رقابتی، تجربه حضور در جشنواره، همکاری گروهی و مواجهه با دیدگاه‌های هنرمندان باتجربه را به دست آورند.
با این حال، آنچه در گفت‌وگو با داوران، هنرمندان، مخاطبان و شرکت‌کنندگان این رویداد بیش از هر چیز به چشم می‌آید، تنها اهمیت برگزاری یک جشنواره نیست؛ بلکه پرسش از سرنوشت استعدادهایی است که پس از پایان اجراها و خاموش‌شدن چراغ‌های صحنه، برای ادامه فعالیت خود به امکانات، حمایت و فرصت‌های بیشتری نیاز دارند.
امید به جشنواره‌ای در سطح ملی
الیکا عبدالرزاقی، بازیگر شناخته‌شده تئاتر، سینما و تلویزیون، در نخستین جشنواره استانی تئاتر کاراولی‌های رویش با اشاره به ضرورت حمایت از هنرمندان جوان گفت: برای نخستین بار به‌منظور برگزاری کارگاه بازیگری به تبریز آمده‌ام، از اینکه برای حضور در این جشنواره دعوت شدم خوشحالم و امیدوارم در کنار آشنایی بیشتر با فضای تئاتر تبریز، بتوانم تجربه‌های تازه‌ای به دست بیاورم. برای برگزاری چنین رویدادی زحمت زیادی کشیده شده است و امیدوارم این جشنواره در سال‌های آینده گسترش پیدا کند و به یک جشنواره ملی تبدیل شود.
وی توضیح داد: تبریز از نظر پیشینه تاریخی و فرهنگی ظرفیت گسترده‌ای دارد و با توجه به زیرساخت‌های گردشگری، هتل‌ها و امکانات موجود، می‌تواند میزبان جشنواره‌های حرفه‌ای تئاتر در سطح ملی و حتی بین‌المللی باشد. با این حال، به نظر می‌رسد بخش زیادی از فعالیت‌های تئاتری این شهر بر دوش خود هنرمندان قرار دارد و آن‌طور که باید، حمایت و همراهی متولیان فرهنگی را نمی‌بینیم.
وی با اشاره به تغییر شرایط اقتصادی تولید تئاتر در سال‌های گذشته گفت: در دوره‌ای، گروه‌های تئاتری از بودجه مشخص برخوردار بودند و امکاناتی مانند کارگاه‌های دکور در اختیارشان قرار می‌گرفت. در آن شرایط، دغدغه اصلی هنرمندان میزان فروش نبود و حمایت‌ها کمک می‌کرد تا حیات فرهنگی و هنری جامعه ادامه پیدا کند؛ اما به‌تدریج شرایط تغییر کرد و از هنرمندان خواسته شد هزینه‌های فعالیت خود را تأمین کنند.
این بازیگر ادامه داد: در سالن‌های دولتی، با وجود اینکه بلیت‌ها با قیمت پایین عرضه می‌شد، هزینه‌های دکور، لباس و بخش‌های دیگر بر عهده هنرمندان بود. همین مسئله باعث شد گروه‌ها به سمت همکاری با تهیه‌کنندگان بروند. تهیه‌کننده هم طبیعتاً به دنبال بازگشت سرمایه و فروش بیشتر است و همین موضوع به ورود عناصر تجاری به آثار نمایشی منجر شد. این روند از یک طرف به تنوع آثار کمک کرده، اما از طرف دیگر فضای کمتری برای تئاتر تجربی، دانشجویی و مستقل باقی گذاشته است.
وی با اشاره به اهمیت تئاتر تجربه‌گرا تصریح کرد: در سال‌های گذشته، اجراهایی مانند یک اجرای مدرن از نمایشنامه کرگدن که حدود یک سال روی صحنه بود یا آثار زنده‌یاد آتیلا پسیانی، فرصت مناسبی برای یادگیری و تجربه‌اندوزی هنرمندان فراهم می‌کرد. چنین آثاری به نسل بعدی تئاتر کمک می‌کردند تا مسیرهای تازه‌ای برای بیان هنری پیدا کند؛ اما وقتی بازگشت سرمایه به اولویت اصلی تبدیل می‌شود، فضای فعالیت برای این نوع آثار محدودتر خواهد شد.
وی افزود: متولیان فرهنگی باید به حفظ تنوع در تئاتر توجه کنند. اجرای آثار موزیکال، پرتحرک، سرگرم‌کننده و دارای جذابیت‌های بصری لازم است، اما در کنار آن‌ها باید برای نمایش‌هایی که بر اندیشه و مفاهیم تکیه دارند نیز فضا وجود داشته باشد. وقتی تنها مسئله مالی و میزان فروش اهمیت پیدا می‌کند، تئاتر اندیشه‌محور بیش از دیگر گونه‌ها آسیب می‌بیند.
این بازیگر با تأکید بر ضرورت حمایت از نسل تازه تئاتر گفت: اگر هنرمندان جوان حمایت نشوند، به‌تدریج دلسرد می‌شوند، مهاجرت می‌کنند یا به سراغ شغل‌های دیگری می‌روند. در چنین شرایطی، امکان تربیت نسل بعدی بازیگران و هنرمندان نیز از بین می‌رود و ممکن است در آینده، با وجود دانشگاه‌ها و آموزشگاه‌های هنری، برای پیدا کردن بازیگر جوان ناچار شویم به دنبال استعدادها در خیابان بگردیم.
وی با اشاره به ظرفیت بخش خصوصی در حمایت از فعالیت‌های فرهنگی بیان کرد: شرکت‌ها، کارخانه‌ها و صاحبان سرمایه می‌توانند بخشی از هزینه‌های خود را به فعالیت‌های فرهنگی اختصاص دهند. برخی مجموعه‌ها در این زمینه فعالیت می‌کنند، اما به نظر می‌رسد مشوق‌ها و نتایج این حمایت‌ها هنوز کافی نیست. اگر به‌جای نگاه منفی به این موضوع، آن را به‌عنوان اختصاص بخشی از مالیات به فعالیت‌های فرهنگی مطرح کنیم، شاید زمینه برای مشارکت بیشتر فراهم شود؛ زیرا تئاتر به‌تنهایی نمی‌تواند تمام هزینه‌های خود را تأمین کند.
وی برگزاری کارگاه‌های آموزشی در کنار جشنواره را نیز مهم دانست و گفت: کارگاه‌ها فرصتی برای تبادل اطلاعات، آشنایی با فرهنگ‌ها و شیوه‌های متفاوت آموزش و تجربه‌اندوزی هستند. حتی هنرمندانی که سال‌ها در این عرصه فعالیت کرده‌اند، می‌توانند از چنین برنامه‌هایی بیاموزند. وجود این کارگاه‌ها باعث می‌شود جشنواره تنها به تماشای اجراها محدود نباشد و فضای زنده‌تری برای یادگیری و ارتباط میان هنرمندان ایجاد شود.
این هنرمند در توصیه به هنرمندان جوان گفت: تئاتر، تلویزیون و سینما مسیرهایی نیستند که بتوان در آن‌ها به‌سرعت به نتیجه مالی یا شهرت رسید. باید تمرین کرد، ادامه داد و برای پیشرفت زمان گذاشت. نباید تنها هدفمان این باشد که به یک ستاره تبدیل شویم؛ این مسیر دشواری‌های خودش را دارد. زمانی که احساس می‌کنیم دیگر توان ادامه دادن نداریم، باید به این فکر کنیم که از روز ورودمان به این حرفه تا امروز چقدر در مهارت و شناخت خود پیشرفت کرده‌ایم. همین پیشرفت می‌تواند انگیزه‌ای برای ادامه مسیر باشد.
سخنی با داوران جشنواره
حسین اصل‌عبداللهی، دبیر بخش تئاتر صحنه‌ای جشنواره رویش، نیز در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به اهمیت این رویداد گفت: برگزاری جشنواره‌ای ویژه هنرمندان کاراولی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا افرادی که امروز در بخش تئاتر صحنه‌ای، نمایشنامه‌خوانی و نمایشنامه‌نویسی فعالیت خود را آغاز کرده‌اند، می‌توانند بدنه آینده تئاتر استان را تشکیل دهند. این جشنواره فرصتی برای استعدادیابی و شناسایی هنرمندانی است که به‌تازگی وارد این عرصه شده‌اند.
وی تصریح کرد: هرچند جشنواره رویش ساختار یک رویداد حرفه‌ای را دارد، آثار شرکت‌کنندگان باید با توجه به شرایط و تجربه نخستین آن‌ها ارزیابی شود. در چنین فضایی، مقایسه آثار با یکدیگر اهمیت دارد و نباید انتظار داشت هنرمندانی که در ابتدای مسیر هستند، آثاری بدون نقص ارائه کنند. اگر کسی در جشنواره برگزیده نشود، نباید ناامید شود و از طرف دیگر، انتخاب شدن نیز به معنای خلق یک اثر بی‌نقص و شاهکار نیست؛ بلکه می‌تواند انگیزه‌ای برای ادامه فعالیت باشد.
اصل‌عبداللهی در پایان سخنانش خاطرنشان کرد: اگر فرصت دیده‌شدن و استعدادیابی برای جوانان فراهم نشود، آینده تئاتر با مشکل مواجه خواهد شد. هنرمندانی که امروز در این عرصه فعالیت می‌کنند، تا اندازه‌ای می‌توانند مسیر را ادامه دهند، اما آینده تئاتر به نسل جوان وابسته است و باید امکان حضور و تجربه‌اندوزی این نسل فراهم شود.
فرزاد تقی‌لر، داور بخش تئاتر صحنه‌ای جشنواره در گفت‌وگو با ایسنا، با اشاره به تلاش هنرمندان جوان برای حضور در این رویداد گفت: در شرایطی که مسائل اقتصادی و اجتماعی، دغدغه‌های معیشتی بسیاری از مردم را افزایش داده است، ادامه فعالیت هنری کار ساده‌ای نیست. هنرمندان برای تولید و اجرای اثر، زمان و حتی بخشی از درآمد محدود خود را صرف می‌کنند و همین که با وجود این شرایط همچنان برای تئاتر تلاش می‌کنند، ارزشمند است.
وی افزود: فارغ از نتیجه داوری‌ها، برگزاری چنین جشنواره‌ای اهمیت دارد. تا این مرحله پنج اثر را تماشا کرده‌ام و هنوز اجراهای دیگری باقی مانده است؛ بنابراین برای قضاوت کلی درباره سطح آثار زود است، اما انرژی و انگیزه جوانان برای من بسیار امیدبخش بوده است. این شور و اشتیاق حتی می‌تواند به هنرمندان قدیمی‌تری که به دلایل مختلف خسته یا دلسرد شده‌اند، روحیه تازه‌ای بدهد.
وی ادامه داد: پیش از حضور در جشنواره انتظار داشتم با آثاری کاملاً ابتدایی و در حد اجراهای آموزشی روبه‌رو شوم، اما تلاش و کیفیت برخی کارها فراتر از انتظارم بود. احساس می‌کنم هنرمندان جوان با تمام وجود برای اجراهایشان وقت گذاشته‌اند و از دل و جان مایه گذاشته‌اند.
تقی‌لر بیان کرد: حضور این هنرمندان به حفظ جایگاه تبریز در تئاتر کشور کمک می‌کند. تبریز همواره به‌عنوان یکی از شهرهای مهم تئاتری شناخته شده است و فعالیت نسل تازه می‌تواند به استمرار این جایگاه و پررنگ‌تر شدن حضور شهر در جریان تئاتر ملی کمک کند.
رحیمی، داور بخش تئاتر صحنه‌ای جشنواره در گفت‌وگو با ایسنا، با تأکید بر ضرورت تداوم جشنواره رویش گفت: هنرجویانی که در دانشگاه‌ها و آموزشگاه‌های خصوصی بازیگری و کارگردانی را آموزش می‌بینند، پس از پایان دوره‌های آموزشی به حمایت و فرصت اجرا نیاز دارند. بسیاری از این افراد بااستعداد هستند، اما نمی‌توانند وارد بازار حرفه‌ای تئاتر شوند یا در گروه‌های شناخته‌شده جذب شوند. در نتیجه، ادامه فعالیت برایشان دشوار می‌شود و گاهی ناچارند این مسیر را کنار بگذارند.
وی تصریح کرد: جشنواره رویش می‌تواند به هنرمندان جوان کمک کند گروه تشکیل دهند، تمرین کنند، اثر تولید کنند و آن را به صحنه برسانند. کار گروهی تجربه‌ای متفاوت از آموزش فردی ایجاد می‌کند و ارتباط میان اعضای گروه می‌تواند زمینه همکاری‌های بعدی را نیز فراهم کند. این ارتباط‌ها و تجربه‌ها در شکلگیری جریان پایدار تئاتر اهمیت دارند.
وی بیان کرد: در این مرحله نباید تنها کیفیت نهایی آثار را ملاک قرار داد؛ زیرا طبیعی است که کارهای نخستین با ضعف‌هایی همراه باشند. جشنواره فضایی برای آزمون‌وخطا، تجربه و شناخت توانایی‌هاست و هنرمندان باید بتوانند در چنین فضایی کار کنند تا به‌تدریج به سطحی باثبات‌تر برسند. آینده تئاتر به همین تجربه‌های اولیه وابسته است.
رحیمی با اشاره به مسئولیت نهادهای فرهنگی در قبال هنرمندان جوان گفت: تعداد زیادی از افراد در دانشگاه‌ها و آموزشگاه‌ها آموزش می‌بینند، اما باید برای آینده شغلی آن‌ها نیز برنامه‌ریزی شود. در شرایط اقتصادی دشوار، برگزاری این جشنواره مسئولیت بزرگی است که هنرمندان بر عهده می‌گیرند. امیدوارم زحمات برگزارکنندگان و تلاش هنرمندان جوان به نتیجه برسد و این رویداد بتواند در سال‌های آینده نیز ادامه پیدا کند.
قامتی، داور بخش تئاتر صحنه‌ای جشنواره در گفت‌وگو با ایسنا، با اشاره به اهمیت توجه به هنرمندان تازه‌کار گفت: برگزاری جشنواره‌ای ویژه کاراولی‌ها اتفاق مهمی است؛ زیرا این هنرمندان می‌توانند در آینده بدنه تئاتر، سینما و فعالیت‌های فرهنگی استان و کشور را شکل دهند. اگر به آن‌ها توجه نشود و فرصت مناسبی برای فعالیت نداشته باشند، ممکن است در میان مشکلات و کمبودها نادیده گرفته شوند و انگیزه خود را از دست بدهند.
وی افزود: از نظر من، فعالیت‌های فرهنگی و هنری باید از استقلال برخوردار باشند و دولت نباید در شیوه فعالیت هنرمندان دخالت و کنترل مستقیم داشته باشد. تئاتر، سینما و مطبوعات به فضای آزاد نیاز دارند و بهتر است برگزارکنندگان مستقل، شرکت‌ها و مجموعه‌های غیردولتی نیز امکان برگزاری جشنواره‌ها و حمایت از فعالیت‌های هنری را داشته باشند. البته این به معنای کنار کشیدن دولت از مسئولیت حمایتی خود نیست؛ بلکه دولت باید بودجه‌های فرهنگی را به‌گونه‌ای تخصیص دهد که چنین رویدادهایی امکان برگزاری داشته باشند.
وی ادامه داد: در ابتدا نسبت به کیفیت برگزاری جشنواره‌ای ویژه هنرمندان کاراولی تردید داشتم، اما پس از حضور در جشنواره متوجه شدم برنامه‌ریزی و سازمان‌دهی آن بسیار خوب بوده است. این رویداد با مدیریت و تخصص مناسبی برگزار شده و در میان جشنواره‌هایی که در سال‌های اخیر، از جمله رویدادهای مهم سینما و تئاتر، در آن‌ها حضور داشته‌ام، از تجربه‌های خوب من به شمار می‌رود.
قامتی در توصیه به هنرمندان جوان بیان کرد: می‌خواهم به آن‌ها بگویم که در مسیر درستی قرار گرفته‌اند و آموزش‌هایی که دیده‌اند می‌تواند برای ادامه راه مفید باشد، اما هنوز به نقطه پایان و مرحله حرفه‌ای نرسیده‌اند. نباید با تعریف‌های بی‌پشتوانه به آن‌ها القا کرد که همین حالا به سطح نهایی رسیده‌اند. باید به مسیر ادامه دهند، تجربه کسب کنند و برای پیشرفت بیشتر تلاش کنند.
علی پوریان، دبیر بخش نمایشنامه‌خوانی در گفت‌وگو با ایسنا این رویداد را بستری برای آموزه‌های تئاتری هنرجویان عنوان و اظهار کرد: این اقدام می‌تواند محل بسیار مناسبی برای هنرجویان تئاتری به ویژه هنرجویان عرصه کارگردانی باشد تا ضمن محک خود بتوانند آثار خود را ارائه دهند. کاراولی‌ها معمولاً در بدنه‌ی تئاتر حرفه‌ای مغفول می‌مانند و جایی برای ارائه ندارند که جشنواره‌هایی از این دست می‌توانند زمینه برای این امر مهیا کنند.
وی تأکید کرد: اهمیت تجربه علمی در کنار آموزش تئوری و نظری کاملاً مبرهن است و هنرجو برای پیشرفت نیاز دارد که آموخته‌های خود را در عمل به کار گیرد و حضور در یک رویداد هنری، مواجهه با مخاطب تجربه کار گروهی و دریافت بازخورد همه از عواملی هستند که به شکلگیری نگاه حرفه‌ای کمک می‌کنند.
وی گفت: نمایشنامه‌خوانی نیز به عنوان یکی از قالب‌های مهم ارائه متون نمایشی، ظرفیت‌های آموزشی قابل توجهی دارد و در این شیوه هنرجویان فرصت پیدا می‌کنند تا بیش از هر چیز بر متن، شخصیت‌پردازی، تحلیل موقعیت‌های نمایشی، درک روابط میان شخصیت‌ها و چگونگی انتقال مفاهیم از طریق کلام تمرکز کنند.
پوریان خاطرنشان کرد: جشنواره تئاتر رویش با تمرکز بر فراهم کردن زمینه حضور و ارائه آثار هنرمندان کاراولی، فرصتی برای تجره‌اندوزی، تبادل آموخته‌ها و آشنایی بیشتر هنرجویان با فرایندهای تولید و ارائه اثر نمایشی فراهم می‌کند، فرصتی که می‌تواند در کنار آموزش‌های تخصصی نقش مؤثری در تقویت انگیزه و رشد هنری شرکت‌کنندگان داشته باشد.
هادی افتخارزاده، داور بخش نمایشنامه‌خوانی، با اشاره به تأثیر مثبت برگزاری جشنواره‌های ویژه هنرمندان تازه‌کار، اظهار کرد: برگزاری چنین رویدادهایی می‌تواند مشوقی برای جوانانی باشد که به‌تازگی فعالیت خود را در عرصه تئاتر آغاز کرده‌اند و به آنان نشان دهد که امکان حضور و فعالیت در این حوزه برایشان فراهم است.
وی با تأکید بر ضرورت تداوم جشنواره افزود: یکی از مشکلات جشنواره‌های فرهنگی و هنری این است که گاهی پس از برگزاری یک دوره، به دلایل مختلف از جمله تأمین‌نشدن بودجه یا تغییر مدیریت، ادامه پیدا نمی‌کنند. جشنواره زمانی می‌تواند تأثیر واقعی خود را نشان دهد که هر سال برگزار شود و به رویدادی مستمر و شناخته‌شده تبدیل شود.
وی با اشاره به اهمیت مشخص‌بودن وضعیت برگزاری جشنواره‌ها برای شرکت‌کنندگان تصریح کرد: هنرمندان برای حضور در یک جشنواره، زمان و انرژی زیادی صرف می‌کنند و به تمرین و آماده‌سازی آثار می‌پردازند؛ بنابراین، باید بدانند که این فرصت در سال‌های آینده نیز وجود خواهد داشت. استمرار برگزاری، امکان برنامه‌ریزی و مشارکت بیشتر هنرمندان را فراهم می‌کند.
افتخارزاده با انتقاد از میزان استقبال مخاطبان از رویدادهای فرهنگی و هنری در شهری با جمعیت زیاد، گفت: وقتی جشنواره‌ای در شهری با جمعیت حدود دو میلیون نفر برگزار می‌شود، انتظار می‌رود شمار بیشتری از مردم برای تماشای آثار و همراهی با این رویداد حضور داشته باشند. محدودماندن مخاطبان به گروه کوچکی از هنرجویان، نشان می‌دهد که برای معرفی و جذب مردم به چنین برنامه‌هایی باید بیشتر تلاش کرد.
این داور بخش نمایشنامه‌خوانی ادامه داد: اگر زمینه حضور جوانان در فضاهای فرهنگی و هنری فراهم نشود، نمی‌توان انتظار داشت که ارتباط مؤثری با این فضاها برقرار کنند. متولیان فرهنگی باید بتوانند ظرفیت‌های موجود را به‌درستی معرفی کنند و زمینه حضور نسل جوان را در رویدادهای هنری فراهم آورند.
حامد منافی، دیگر داور بخش نمایشنامه‌خوانی، نیز در گفت‌وگو با ایسنا با ارزیابی مثبت روند برگزاری جشنواره تا زمان حضور خود، اظهار کرد: با توجه به اینکه این رویداد نخستین دوره خود را تجربه می‌کند، برای قضاوت نهایی درباره آثار هنوز زود است، اما آنچه تاکنون مشاهده کرده‌ایم، روندی مناسب و مطابق برنامه بوده است.
وی با اشاره به ظرفیت این جشنواره برای آینده تئاتر تبریز افزود: برگزاری جشنواره‌ای اختصاصی برای کاراولی‌ها می‌تواند اتفاقی تأثیرگذار باشد. در میان آثاری که تاکنون دیده‌ایم، استعدادهایی وجود دارند که از نظر خوانش، چیدمان و کلیت اجرا امیدوارکننده هستند و می‌توانند در آینده آثار قابل‌توجهی ارائه دهند.
وی با تأکید بر ضرورت استمرار این رویداد تصریح کرد: اگر جشنواره بتواند در دوره‌های بعد نیز برگزار شود و هر سال پخته‌تر و بهتر پیش برود، قطعاً نتایج مثبت آن در آینده نمایان خواهد شد. نباید چنین فرصتی به یک دوره محدود شود؛ چراکه این جشنواره بستری برای شناسایی ظرفیت‌هایی فراهم کرده است که می‌توانند در آینده تئاتر تبریز و حتی کشور نقش داشته باشند.
این هنرمند با اشاره به تجربه بیش از ۳۰ سال فعالیت خود در عرصه تئاتر، حمایت از هنرمندان را یکی از عوامل مؤثر در رشد این حوزه دانست و گفت: گذر زمان در مسیر فعالیت هنری تأثیرگذار است، اما حمایت و سرمایه‌گذاری درست نیز اهمیت زیادی دارد. اگر از افرادی که با علاقه در این عرصه فعالیت می‌کنند، به‌درستی حمایت شود، می‌توان به شکلگیری چشم‌اندازی مناسب برای آینده تئاتر امیدوار بود.
سجاد راثی، دیگر داور بخش نمایشنامه‌خوانی نیز در گفت‌وگو با ایسنا با مقایسه شرایط فعالیت هنرمندان جوان امروز با سال‌های آغازین فعالیت خود، اظهار کرد: در دوره‌ای که ما فعالیت هنری را آغاز کردیم، کارکردن در این حوزه بسیار دشوار بود و گاهی همراهی لازم با هنرمندان وجود نداشت؛ حتی در برخی مواقع با موانعی روبه‌رو می‌شدیم. اما امروز استادان و هنرمندان باتجربه پیش‌قدم شده‌اند و برای فراهم‌کردن فرصت فعالیت نسل تازه تلاش می‌کنند.
وی با بیان اینکه هنرمندان جوان باید قدر چنین فرصت‌هایی را بدانند، افزود: یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های جشنواره‌های ویژه کاراولی‌ها، شناسایی استعدادهایی است که ممکن است تاکنون مجال دیده‌شدن پیدا نکرده باشند. این رویدادها می‌توانند به جوانان کمک کنند تا مسیر خود را بهتر بشناسند و برای ادامه فعالیت هنری، فرصت آموزش و تجربه به دست آورند.
وی با تأکید بر اینکه در ارزیابی آثار هنرمندان تازه‌کار باید به استعداد و ظرفیت رشد آنان نیز توجه کرد، تصریح کرد: ممکن است یک هنرمند در نخستین تجربه خود اشتباه‌هایی داشته باشد، اما در کنار بررسی نقاط ضعف اثر، باید استعداد او را نیز دید. گاهی با استعدادی روبه‌رو می‌شویم که به آموزش و هدایت نیاز دارد و اگر فرصت رشد پیدا کند، می‌تواند در سال‌های آینده به جایگاه قابل‌توجهی برسد.
این داور بخش نمایشنامه‌خوانی درباره مسیر پیشنهادی خود به جوانان علاقه‌مند به تئاتر گفت: نخستین گام، آموزش است و پس از آن باید تجربه کرد. جوانان نباید از تجربه‌کردن بترسند؛ حتی اگر در برخی تلاش‌ها به نتیجه مطلوب نرسند. آموزش و تلاش مستمر می‌تواند به آنان کمک کند تا توانایی‌های خود را پرورش دهند و مسیر مناسب‌تری برای فعالیت حرفه‌ای پیدا کنند.
راثی همچنین درباره مسئولیت هنرمندان باتجربه در قبال نسل جدید اظهار کرد: کسانی که سال‌ها در این مسیر فعالیت کرده‌اند، باید تجربه‌های خود را با جوانان در میان بگذارند، مسیر را با تمام دشواری‌هایش به آنان نشان دهند، از دلسردشدنشان جلوگیری کنند و پشتوانه‌ای برای ادامه فعالیتشان باشند.
جشنواره برای جوانان بستر تجربه است
فیروز عاقلی، بازیگر پیشکسوت تئاتر که فعالیت خود را از سال ۱۳۵۲ آغاز کرده است، با اشاره به نگاه خود به جشنواره‌ها گفت: به‌طور کلی چندان طرفدار جشنواره‌ها نیستم، اما جشنواره‌های ویژه جوانان می‌توانند مفید باشند؛ به شرط آنکه شرکت‌کنندگان از حضور در آن‌ها چیزی یاد بگیرند و تجربه‌ای به دست آورند.
وی افزود: برگزیده شدن نباید باعث غرور شود و انتخاب نشدن هم نباید هنرمند را دلسرد کند. جشنواره یک فرصت و سکوی تجربه است، نه هدف نهایی فعالیت هنری. نباید به حضور در جشنواره‌ها وابسته شد یا تمام مسیر هنری را بر اساس نتیجه یک رقابت تعریف کرد.
وی ادامه داد: من پیش از انقلاب تنها در یک جشنواره، مربوط به گروه‌های شهرستانی در تهران، شرکت کردم و پس از آن برای خودم این قاعده را گذاشتم که اثری را صرفاً برای حضور در جشنواره تولید نکنم. با این حال، برای دیدن اجراهای جوانان به جشنواره رویش آمده‌ام؛ زیرا آن‌ها نسل بعدی تئاتر هستند و باید جای نسل‌های پیشین را بگیرند تا چراغ تئاتر روشن بماند.
عاقلی با اشاره به تغییر سبک‌های اجرایی گفت: شیوه‌های تئاتری نسبت به گذشته تغییر کرده‌اند و بعضی از اجراهای امروز سبک‌تر از آثار قدیمی هستند، اما در کنار این تغییرات، سبک‌ها و شکل‌های تازه‌ای نیز به وجود آمده است. هنرمندان باتجربه باید در کنار جوانان قرار بگیرند و از آن‌ها حمایت کنند. من هم به همین دلیل در این جشنواره حضور پیدا کردم.
در گفت‌وگو با شرکت‌کنندگان جشنواره
آرمین افخمی، کارگردان نمایش سه‌راه در گفت‌وگو با ایسنا درباره شکلگیری اثر خود گفت: کار ما ابتدا یک تمرین کلاسی دونفره بود که با الهام از متنی نوشته هربرت روزندورفر و ایده‌هایی در زمینه کلونینگ یا لال‌بازی شکل گرفت. این تمرین کوتاه را همراه با همکارم پیش بردیم و به‌تدریج گسترش دادیم تا به اثری تبدیل شد که اکنون در جشنواره اجرا می‌کنیم.
وی بیان کرد: حضور در جشنواره برای من تجربه مهمی در زمینه کار گروهی بود. در این مسیر یاد گرفتم چطور با اختلاف‌نظرها کنار بیایم، به دیدگاه‌های اعضای گروه گوش بدهم و برای رسیدن به نتیجه مشترک تلاش کنم. تئاتر از بیرون شاید ساده به نظر برسد، اما وقتی وارد فرایند تولید می‌شویم، متوجه می‌شویم که دشواری‌ها و پیچیدگی‌های زیادی دارد.
وی با اشاره به مشکلات تئاتر تبریز بیان کرد: از نظر من، یکی از مهم‌ترین مشکلات تئاتر تبریز وضعیت سالن‌ها و همچنین تعصب‌های زبانی است. هنرمندان جوان برای ادامه فعالیت به امکانات مناسب و فضایی نیاز دارند که بتوانند فارغ از این محدودیت‌ها، آثارشان را ارائه دهند. از هنرمندان پیشکسوتی که در این مسیر از ما حمایت می‌کنند، تشکر می‌کنم و امیدوارم از همراهی با نسل جوان خسته نشوند. ما برای ادامه مسیر به تجربه و حمایت آن‌ها نیاز داریم.
پارسا قنبری، بازیگر نمایشنامه‌خوانی چشم بر چشم در نقش حاکم، با اشاره به تجربه حضور خود در جشنواره گفت: جشنواره رویش نخستین تجربه جدی من در یک رویداد از این نوع است. خوشبختانه دبیرخانه جشنواره از گروه‌ها حمایت خوبی داشت و بارها از ما می‌پرسیدند که آیا به امکانات یا کمک خاصی نیاز داریم یا نه. این پیگیری‌ها و اطمینان دادن به گروه‌ها باعث می‌شد با آرامش بیشتری کار کنیم و احساس کنیم برگزارکنندگان برای اجرای ما اهمیت قائل هستند.
وی با اشاره به نقش مراکز آموزشی در پرورش هنرمندان جوان گفت: هنرستان‌ها، دانشگاه‌ها و آموزشگاه‌ها دسترسی به استادان و هنرمندان باتجربه را بیشتر کرده‌اند و این فرصت برای یادگیری و پیشرفت اهمیت دارد. با این حال، یکی از نگرانی‌های اصلی من وضعیت سالن‌های تئاتر، هم از نظر امکانات فنی و هم از نظر ساختار فیزیکی است. در سالن محل اجرای ما، دو ستون در دید تماشاگران اختلال ایجاد می‌کند و بخشی از صحنه به‌خوبی دیده نمی‌شود.
هلیا خان‌حسین‌پور، بازیگر نقش سقط‌فروش در نمایشنامه‌خوانی چشم در برابر چشم، نیز با اشاره به نخستین تجربه حضور خود در جشنواره گفت: پیش از این تجربه اجرا روی صحنه را داشتم، اما این نخستین بار است که در یک جشنواره شرکت می‌کنم. برگزاری جشنواره‌ای ویژه هنرمندان کاراولی فرصت مهمی برای کسانی است که به دلایل مالی یا محدودیت‌های دیگر امکان کمتری برای حضور در صحنه دارند.
وی افزود: در چنین جشنواره‌ای، هنرمندان می‌توانند چه در قالب نمایشنامه‌خوانی و چه در قالب اجرای صحنه‌ای کار کنند، دیده شوند و حتی با کسب جایزه یا جلب توجه مخاطبان و برگزارکنندگان، زمینه اجرای آثارشان در آینده را فراهم کنند. به نظرم چنین فرصت‌هایی می‌تواند به ادامه فعالیت هنرمندان جوان کمک کند. ما نیز باید تلاش کنیم و ناامید نشویم. اگر برای کاری وقت بگذاریم و به مسیرمان ادامه دهیم، بالاخره نتیجه تلاش خود را خواهیم دید.
محمد آهکی‌میلانی، نویسنده و کارگردان نمایش گردکان در پنجه سرخ در گفت‌وگو با ایسنا درباره شکلگیری ایده این اثر گفت: دغدغه‌های تاریخی مربوط به آذربایجان، علاقه‌ام به اسکو و محله میلان و روایت‌هایی که از بزرگ‌ترها و پدربزرگ‌ها شنیده بودم، در شکلگیری ایده این نمایش نقش داشتند. پیش از جشنواره نیز این ایده را در ذهن داشتم، اما برگزاری رویش انگیزه زیادی به من داد تا آن را به نمایشنامه تبدیل کنم و به مرحله اجرا برسانم.
وی افزود: پیش از این تجربه اجرای یک اثر در مقیاس کوچک‌تر و درون‌مجموعه‌ای را داشتم، اما اجرای اثری در چنین ابعادی تجربه متفاوتی برای من بود. دیده شدن و قرار گرفتن در معرض ارزیابی استادان و هنرمندان باتجربه، در فضایی رقابتی، می‌تواند به پیشرفت هنرمند کمک کند و نقاط قوت و ضعف کار را بهتر نشان دهد.
وی با قدردانی از برگزارکنندگان جشنواره بیان کرد: برگزاری چنین رویدادی زحمت زیادی دارد و از برگزارکنندگان تشکر می‌کنم که با وجود دشواری‌ها این جشنواره را برگزار کردند. از نظر امکانات نیز مشکل عمده‌ای نداشتیم و امیدوارم این روند در سال‌های آینده ادامه پیدا کند.
آهکی‌میلانی در توصیه به هنرمندان جوان گفت: باید تمرین کرد، اعتمادبه‌نفس داشت و از اجراهای کوچک شروع کرد. لازم نیست از همان ابتدا انتظار داشته باشیم به نتیجه‌ای بزرگ برسیم؛ می‌توان قدم‌به‌قدم پیش رفت، تجربه به دست آورد و به‌تدریج مسیر هنری را گسترش داد.
مخاطبان چه می‌گویند؟
در کنار دیدگاه هنرمندان و داوران، تجربه مخاطبانی که به تماشای اجراهای جشنواره نشسته‌اند نیز بخشی از تصویر رویش را کامل می‌کند.
یکی از تماشاگرانی که برای نخستین بار به تماشای تئاتر آمده بود، کیفیت اجرای بازیگران را قابل توجه دانست و گفت بازیگران به‌خوبی در نقش‌های خود قرار گرفته بودند و نمایش توانسته بود نظر او را جلب کند. وی ابراز امیدواری کرد بتواند در آینده نیز به تماشای نمایش‌ها برود. این مخاطب در عین حال بر ضرورت جدی‌گرفتن هنر و فراهم‌شدن امکان حضور بیشتر مردم در سالن‌ها تأکید کرد و کاهش قیمت بلیت را یکی از راه‌های دسترس‌پذیرترشدن تئاتر برای اقشار مختلف جامعه دانست.
تماشاگر دیگری که پیش از این نیز تجربه تماشای تئاتر داشته، گفت علاقه شخصی‌اش به این هنر دلیل حضور او در جشنواره بوده است. وی با اشاره به اینکه کیفیت آثار ارائه‌شده فراتر از انتظارش بوده، ابراز امیدواری کرد جشنواره‌های مشابه یک یا دو بار در سال برگزار شوند تا فرصت بیشتری برای حضور و فعالیت هنرمندان فراهم شود. این مخاطب همچنین بر ضرورت توجه به طراحی و انتخاب فضاهای مناسب برای اجرای تئاتر تأکید کرد.
رویش؛ آغاز یک مسیر یا رویدادی مقطعی؟
نخستین جشنواره استانی تئاتر کاراولی‌های رویش، با فراهم کردن فرصت اجرا برای هنرمندان جوان و گردهم آوردن گروه‌های نمایشی، داوران و پیشکسوتان، گامی در جهت معرفی استعدادهای تازه تئاتر آذربایجان‌شرقی به شمار می‌رود. برگزاری کارگاه‌های آموزشی و نشست‌های نقد و بررسی نیز این امکان را فراهم کرده است تا تجربه جشنواره تنها به اجرای اثر و رقابت برای کسب جایزه محدود نماند.
با این حال، آنچه در نهایت میزان اثرگذاری این رویداد را مشخص می‌کند، سرنوشت هنرمندان پس از پایان جشنواره است؛ اینکه آیا گروه‌های شکل‌گرفته به فعالیت خود ادامه خواهند داد، آیا امکان اجرای دوباره آثار فراهم می‌شود و آیا هنرمندان جوان می‌توانند از مرحله آموزش و تجربه‌های نخست عبور کنند و به فعالیت حرفه‌ای برسند.
از نگاه هنرمندان و داوران، استعداد و انگیزه نسل جوان به‌تنهایی برای تضمین آینده تئاتر کافی نیست. استمرار حمایت، دسترسی به سالن‌های مناسب، امکان تأمین هزینه‌های تولید و حفظ استقلال هنری، از جمله عواملی هستند که می‌توانند به ماندگاری این نسل کمک کنند.
به گزارش ایسنا، رویش زمانی می‌تواند به نام خود وفادار بماند که رویش استعدادها به چند روز برگزاری جشنواره محدود نشود و فرصت‌های ایجادشده در آن، زمینه‌ای برای تداوم فعالیت گروه‌های جوان و حضور مؤثر آنان در آینده تئاتر استان باشد.
انتهای پیام
