سرطان پستان و سرطان‌های دستگاه تناسلی زنان، از جمله سرطان دهانه رحم و تخمدان، از مهم‌ترین بیماری‌هایی هستند که آگاهی درباره نشانه‌ها، عوامل خطر و راه‌های تشخیص آن‌ها اهمیت دارد. برخی از این بیماری‌ها ممکن است در مراحل اولیه علائم مشخصی نداشته باشند و همین مسئله، پیگیری مراقبت‌های پزشکی را ضروری‌تر می‌کند.
پایان هفته سلامت زنان با محوریت سرطان‌های زنان، فرصتی برای یادآوری یک ضرورت مهم است، مراقبت از سلامت نباید به زمانی موکول شود که درد یا نشانه‌ای جدی ظاهر شود. افزایش آگاهی، دسترسی به خدمات تشخیصی و کنار گذاشتن ترس و خجالت از پیگیری مشکلات جسمی، می‌تواند نقش مهمی در تشخیص زودهنگام برخی سرطان‌ها داشته باشد. توجه به نشانه‌های بدن و پیگیری به‌موقع آن‌ها، بخشی از مسئولیت هر زن در قبال سلامت خویش است، مسئولیتی که نباید در میان مشغله‌های زندگی به فراموشی سپرده شود.
سرطان در دوران بارداری
مریم واعظی، رئیس بیمارستان الزهرا (س) تبریز در گفت‌وگو با ایسنا خونریزی‌های غیرطبیعی و لکه‌بینی‌های مکرر را از علائم اولیه سرطان رحم برشمرد و گفت: افزایش حجم خونریزی، بزرگ شدن شکم، اختلال در اجابت مزاج، تهوع و بی‌اشتهایی نیز می‌توانند از نشانه‌های این بیماری باشند.
وی با اشاره به تفاوت انواع سرطان رحم اظهار کرد: این بیماری از نظر پاتولوژی انواع مختلفی دارد، برخی از آن‌ها تهاجمی‌تر و خطرناک‌تر هستند، در حالی که در برخی انواع دیگر، احتمال نجات بیمار بیشتر است. تشخیص بیماری در مراحل اولیه نقش مهمی در افزایش شانس درمان دارد.
واعظی با اشاره به احتمال ابتلای زنان به سرطان در دوران بارداری گفت: در برخی موارد، سرطان در زمان بارداری تشخیص داده می‌شود و اگر غربالگری‌های لازم پیش از بارداری انجام نشده باشد، ممکن است شناسایی بیماری به تأخیر بیفتد. حتی مواردی وجود داشته است که مادر تنها سه ماه پس از زایمان جان خود را از دست داده است.
وی افزود: نوع سرطان، سن بارداری و زمان تشخیص بیماری، از عوامل تعیین‌کننده در تصمیم‌گیری برای حفظ سلامت مادر و جنین هستند. در برخی موارد، از جمله بعضی از سرطان‌های تخمدان، امکان جراحی مادر باردار با حفظ جنین وجود دارد و حتی می‌توان شیمی‌درمانی را انجام داد و بارداری را تا هفته سی‌وچهارم ادامه داد، با این حال، در برخی شرایط، پایان دادن به بارداری برای نجات جان مادر ضروری است.
رئیس بیمارستان الزهرا (س) تبریز، سبک زندگی سالم را یکی از راهکارهای پیشگیری از سرطان دانست و گفت: تغذیه مناسب، کنترل وزن و فعالیت بدنی منظم در کاهش خطر ابتلا به برخی سرطان‌ها نقش دارند.
واعظی با اشاره به ارتباط چاقی با سرطان‌های زنان افزود: اضافه‌وزن و چاقی از عوامل خطر سرطان رحم و پستان هستند و میزان چربی‌های اشباع بدن نیز در خطر ابتلا به سرطان پستان اهمیت دارد. زنان در طول هفته دست‌کم ۲.۵ ساعت فعالیت بدنی با شدت متوسط یا حدود ۱.۵ ساعت فعالیت متوسط تا سنگین داشته باشند.
ویروس HPV و ارتباط آن با سرطان دهانه رحم
واعظی با اشاره به نقش ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) در بروز سرطان دهانه رحم اظهار کرد: ابتلا به این ویروس می‌تواند خطر بروز سرطان دهانه رحم را افزایش دهد و در برخی موارد نیز با زگیل تناسلی همراه باشد.
وی با اشاره به اهمیت پیشگیری از ابتلا به این ویروس، روابط جنسی محافظت‌نشده و تعدد شرکای جنسی را از عوامل افزایش‌دهنده خطر ابتلا به HPV دانست و افزود: این عفونت ممکن است به شریک جنسی نیز منتقل شود و تشخیص دیرهنگام بیماری می‌تواند شرایط درمان را دشوارتر کند.
پاپ‌اسمیر، راهی برای شناسایی تغییرات پیش‌سرطانی
رئیس بیمارستان الزهرا (س) تبریز با اشاره به اهمیت غربالگری سرطان دهانه رحم گفت: آزمایش پاپ‌اسمیر یکی از روش‌های غربالگری این بیماری است و آگاهی زنان از ضرورت انجام بررسی‌های دوره‌ای می‌تواند به تشخیص زودهنگام کمک کند.
وی با بیان اینکه غربالگری امکان شناسایی تغییرات پیش‌سرطانی را فراهم می‌کند، افزود: در این مرحله، هنوز سرطان شکل نگرفته است و با اقدامات درمانی مناسب می‌توان از پیشرفت بیماری جلوگیری کرد.تشخیص سرطان در مراحل اولیه، شانس موفقیت درمان را افزایش می‌دهد، هزینه‌های درمانی را کاهش می‌دهد و امکان بازگشت بیمار به زندگی عادی را بیشتر می‌کند؛ در مقابل، با پیشرفت بیماری، درمان دشوارتر و هزینه‌ها بیشتر می‌شود.
واعظی با اشاره به جایگاه سرطان پستان در میان سرطان‌های شایع زنان گفت: سرطان پستان در حال حاضر یکی از شایع‌ترین سرطان‌ها در جهان است و در ایران نیز این بیماری حدود یک دهه زودتر از سایر کشورها بروز می‌کند. نخستین ماموگرافی باید در ۴۰ سالگی انجام شود و زنانی که مادرشان سابقه ابتلا به سرطان پستان دارد، باید ۱۰ سال زودتر از سن ابتلای مادر، این بررسی را انجام دهند.
رئیس بیمارستان الزهرا (س) تبریز با بیان اینکه تشخیص به‌موقع می‌تواند مسیر درمان سرطان را تغییر دهد، گفت: بسیاری از سرطان‌ها در صورت شناسایی در مراحل اولیه، با جراحی و سایر روش‌های درمانی قابل‌کنترل هستند؛ با این حال، بیماران باید پس از درمان نیز به‌طور منظم تحت پیگیری پزشکی قرار گیرند تا در صورت بروز علائم غیرطبیعی، اقدامات لازم انجام شود.
واعظی با اشاره به تفاوت شرایط بیماران در مراحل پیشرفته سرطان اظهار کرد: مرحله چهارم، آخرین مرحله سرطان است و بقای پنج‌ساله در این مرحله حدود ۲۰ درصد عنوان می‌شود، البته این میزان برای همه بیماران یکسان نیست و به عواملی از جمله ویژگی‌های ژنتیکی بستگی دارد.
وی توضیح داد: در سرطان رحم، برخی ویژگی‌های ژنتیکی می‌توانند با پاسخ بهتر به درمان همراه باشند، در حالی که جهش در ژن p53 ممکن است موجب پیشرفت سریع بیماری، حتی در مراحل اولیه، شود.
سرطان پستان ۱۱ درصد از کل سرطان‌ها
یک فوق‌تخصص خون و آنکولوژی در گفت‌وگو با ایسنا گفت: شایع‌ترین سرطان، سرطان پستان است که حدود ۱۱ درصد از کل سرطان‌ها را تشکیل می‌دهد و معمولاً با ترشحات خونی یا آبکی از پستان، فرورفتگی نوک پستان یا احساس توده بدون درد بروز می‌کند. در مقابل، ممکن است درد وجود داشته باشد، اما توده کیستیک باشد و اصلاً سرطان نباشد.
بابک نجاتی با بیان اینکه در زنان، سرطان‌های پستان، روده، ریه و دهانه رحم شایع‌تر هستند، گفت: از نظر مرگ‌ومیر ناشی از سرطان در زنان، سرطان پستان با ۱۵ درصد در رتبه نخست قرار دارد و پس از آن سرطان‌های ریه، روده، دهانه رحم و معده قرار می‌گیرند.
این فوق‌تخصص خون و آنکولوژی اظهار کرد: سن بیمار از عوامل مهم در ابتلا به سرطان است و با افزایش سن، شیوع و کشندگی تومورها افزایش می‌یابد. همچنین جنسیت در شیوع برخی سرطان‌ها نقش دارد، به‌طوری‌که سرطان تیروئید سه برابر در زنان شایع‌تر است و سرطان کیسه صفرا و مقعد نیز در زنان شیوع بیشتری دارد.
وی افزود: رژیم‌های غذایی حاوی چربی‌های اشباع، چاقی و افزایش شاخص توده بدنی، خطر ابتلا به سرطان پستان و رحم را افزایش می‌دهند. همچنین قرار گرفتن در معرض اشعه فرابنفش خورشید می‌تواند خطر سرطان پوست را افزایش دهد.
نجاتی با بیان اینکه مصرف استروژن‌ها از عوامل خطر سرطان پستان است، خاطرنشان کرد: برخی عوامل ژنتیکی و دارویی نیز می‌توانند در افزایش خطر ابتلا به سرطان نقش داشته باشند.
سرطان پروستات و مقایسه با سرطان‌های زنان
نجاتی با بیان اینکه ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) می‌تواند باعث سرطان دهانه رحم و برخی سرطان‌های سر و گردن شود، گفت: واکسن HPV در دسترس است و انجام آزمایش پاپ‌اسمیر و بررسی‌های منظم می‌تواند خطر ابتلا به سرطان دهانه رحم را به حداقل برساند.
وی افزود: سرطان دهانه رحم از سرطان‌های شایع زنان است که عامل اصلی آن ویروس HPV است و ممکن است عفونت ناشی از این ویروس با زگیل تناسلی نیز همراه باشد.
نجاتی با بیان اینکه در زنان سرطان‌های پستان، روده، ریه و دهانه رحم شایع‌تر هستند، گفت: از نظر مرگ‌ومیر ناشی از سرطان در زنان، سرطان پستان در رتبه نخست قرار دارد و سرطان‌های ریه، روده، دهانه رحم و معده در رتبه‌های بعدی قرار می‌گیرند.
انتهای پیام
