جبارعلی ذاکری، روز پنجشنبه ۳۰ مهرماه در نشست خبری با اصحاب رسانه در تبریز، با اشاره به اهمیت توسعه زیرساخت‌های ریلی کشور اظهار کرد: آذربایجان‌شرقی بیش از یک‌هزار و ۲۰۰ کیلومتر شبکه ریلی دارد که از مجموع حدود ۱۶ هزار و ۵۰۰ کیلومتر شبکه ریلی کشور، سهم قابل توجهی را به خود اختصاص داده است.
وی با بیان اینکه تکمیل شبکه ریلی استان و ارتقای ظرفیت خطوط موجود از اولویت‌های راه‌آهن است، افزود: یکی از پروژه‌های مهم در این زمینه، اتصال خاوران به تبریز و توسعه مسیر ریلی از تبریز به مرند و چشمه‌ثریا است که با هدف تقویت کریدور شرق به غرب کشور دنبال می‌شود.
ذاکری با اشاره به آخرین وضعیت این پروژه گفت: نام پروژه تکمیلی به «خاوران ـ تبریز ـ مرند ـ چشمه‌ثریا» تغییر یافته تا بخش‌های مختلف مورد نیاز برای تکمیل این کریدور در قالب یک طرح جامع دنبال شود.
وی ادامه داد: مسیر تبریز به مرند علاوه بر نیاز به دوخطه شدن، به بازسازی نیز نیاز دارد؛ چراکه برخی قوس‌های موجود در مسیر با استانداردهای مورد نیاز برای افزایش سرعت حرکت قطارها سازگار نیست و محدودیت‌هایی در بهره‌برداری ایجاد می‌کند.
مدیرعامل راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران با بیان اینکه مجوز ماده ۲۳ این پروژه در سال جاری اخذ شده است، اظهار کرد: مذاکرات برای انعقاد قرارداد با یک سرمایه‌گذار ترکیه‌ای که قرار است ۵۰ درصد سهم سرمایه‌گذاری پروژه را برعهده داشته باشد، تقریباً نهایی شده و کمیسیون تخصصی شورای اقتصاد نیز هفته گذشته این موضوع را تأیید کرده است.
وی ابراز امیدواری کرد با ابلاغ مصوبه، زمینه انعقاد قرارداد فراهم شود و افزود: امیدواریم این پروژه در سال آینده در ردیف جدول ۲۰ پیوست بودجه قرار گیرد. در حال حاضر نیز با توجه به مصوبات موجود، امکان تأمین هزینه‌های مطالعاتی فراهم است و تلاش می‌کنیم موضوع هزینه‌های اجرایی نیز طی سه تا چهار ماه آینده نهایی شود.
ذاکری این طرح را یکی از پروژه‌های بزرگ ریلی منطقه دانست و گفت: با تکمیل این مسیر، سهم شبکه ریلی آذربایجان‌شرقی از شبکه ریلی کشور می‌تواند از حدود هشت درصد فعلی به نزدیک ۱۰ درصد افزایش یابد.
کاهش حدود چهار ساعته زمان سفر تبریز به تهران
وی در بخش دیگری از سخنان خود به آثار بهره‌برداری از ایستگاه خاوران و مسیر ریلی جدید تبریز اشاره کرد و گفت: با استفاده از مسیر جدید، زمان سفر ریلی تبریز به تهران حدود سه‌ونیم تا چهار ساعت کاهش یافته است که یکی از مزیت‌های مهم این پروژه برای مسافران به شمار می‌رود.
معاون وزیر راه و شهرسازی با بیان اینکه توسعه خطوط ریلی به‌تنهایی پاسخگوی نیازهای حمل‌ونقل نیست، افزود: افزایش ظرفیت بهره‌برداری، توسعه خدمات و اضافه شدن قطارهای مسافری نیز باید هم‌زمان دنبال شود.
ذاکری ادامه داد: در حال حاضر، علاوه بر قطار تهران ـ مشهد، یک قطار پنج‌ستاره دیگر نیز از ایستگاه خاوران در مسیر تهران ـ مشهد فعالیت می‌کند و قطار مسافری دیگری نیز به‌صورت یک روز در میان در این مسیر برقرار است. هدف‌گذاری ما افزایش این ظرفیت در آینده است.
وی با تأکید بر نقش بخش خصوصی در توسعه ناوگان مسافری گفت: راه‌آهن مالک واگن‌های مسافری نیست و سرمایه‌گذاری در این بخش برعهده شرکت‌های حمل‌ونقل و سرمایه‌گذاران خصوصی است. مذاکرات و رایزنی‌هایی در این زمینه انجام شده و امیدواریم طی دو سال آینده، با ورود واگن‌های جدید، خدمات بیشتری به مسافران ارائه شود.
ذاکری همچنین به محدودیت‌های موجود برای انتقال همه قطارها به مسیر جدید اشاره کرد و افزود: استفاده از ایستگاه‌های مسیر قدیمی برای مسافران شهرها و مناطق مختلف استان اهمیت دارد و به همین دلیل، بررسی‌های بیشتری برای بهینه‌سازی نحوه استفاده از ایستگاه‌های تبریز و خاوران در حال انجام است.
افزایش ظرفیت پذیرش قطارهای باری در مرز رازی
مدیرعامل راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران با اشاره به اقدامات انجام‌شده برای توسعه زیرساخت‌های مرزی آذربایجان‌شرقی اظهار کرد: در ایستگاه مرزی رازی، طرح افزایش ظرفیت خطوط و سکوها آغاز شده است تا امکان پذیرش قطارهای باری بیشتر از ترکیه و اعزام قطار از تبریز به این کشور فراهم شود.
وی افزود: در این پروژه، حدود دو کیلومتر به ظرفیت خطوط ایستگاهی اضافه می‌شود و پیش‌بینی می‌کنیم در صورت تکمیل مراحل اجرایی، طرح طی حدود ۲۰ روز تا یک ماه آینده به بهره‌برداری برسد.
ذاکری با بیان اینکه توسعه زیرساخت‌های خدمات مسافری در مرز رازی نیز ضروری است، گفت: طول سکوی مسافری موجود پاسخگوی نیازها نبود و در برخی موارد، مسافران برای سوار و پیاده شدن از واگن‌های مختلف با محدودیت مواجه می‌شدند؛ ازاین‌رو، افزایش طول سکو در دستور کار قرار گرفت.
وی ادامه داد: توسعه فضای ساختمانی و سالن‌های مسافری نیز مورد نیاز است تا مسافران در شرایط آب‌وهوایی مختلف با مشکلات کمتری مواجه شوند. مطالعات احداث ساختمان جدید در حال انجام است و پیشنهادی نیز به راه‌آهن ترکیه ارائه کرده‌ایم تا امکان ایجاد سالن مشترک در نقطه صفر مرزی بررسی شود.
مدیرعامل راه‌آهن افزود: در صورت توافق طرف ترکیه‌ای، ایجاد سالن مشترک می‌تواند موجب تسهیل تشریفات مسافری و جلوگیری از پیاده و سوار شدن مجدد مسافران در دو ایستگاه شود.
افزایش تعداد قطارهای باری آذربایجان‌شرقی از ۱۶ به حدود ۴۳ قطار در روز
وی با اشاره به افزایش ظرفیت حمل‌ونقل ریلی استان گفت: تعداد قطارهای باری آذربایجان‌شرقی که پیش‌تر حدود ۱۶ تا ۱۷ قطار در روز بود، اکنون به حدود ۴۳ قطار در روز رسیده است.
وی این افزایش را نشانه بهبود پویایی شبکه ریلی استان دانست و افزود: با تلاش همکاران راه‌آهن آذربایجان و پیگیری‌های انجام‌شده، ظرفیت شبکه در حال احیا و توسعه است و امیدواریم جایگاه راه‌آهن استان در کشور طی این روند چهار تا پنج رتبه ارتقا یابد.
معاون وزیر راه و شهرسازی با اشاره به ظرفیت‌های بخش خصوصی برای توسعه حمل بار اظهار کرد: توافق‌هایی برای احداث چند خط فرعی ریلی در استان انجام شده است تا صنایع و واحدهای تولیدی بتوانند با مشارکت راه‌آهن و بخش خصوصی، حمل‌ونقل مواد اولیه و محصولات خود را از طریق ریل توسعه دهند.
وی افزود: پالایشگاه تبریز نیز از جمله مجموعه‌هایی است که احداث خط فرعی ریلی برای آن در دستور کار قرار دارد. این اقدامات می‌تواند ضمن افزایش سهم حمل‌ونقل ریلی، به کاهش هزینه‌های لجستیکی صنایع استان کمک کند.
توسعه کریدور شمال ـ جنوب با تکمیل خط‌آهن چابهار ـ زاهدان
وی در ادامه سخنان خود به اهمیت کریدور شمال ـ جنوب و نقش خط‌آهن چابهار ـ زاهدان در توسعه ترانزیت کشور اشاره کرد و گفت: بندر چابهار به‌عنوان تنها بندر اقیانوسی ایران، به دلیل برخورداری از موقعیت جغرافیایی و قابلیت پذیرش کشتی‌های بزرگ، ظرفیت ویژه‌ای برای توسعه تجارت و ترانزیت دارد.
وی افزود: نزدیکی مسیر هند به ایران و بازارهای روسیه و کشورهای آسیای میانه از جمله دلایل اهمیت سرمایه‌گذاری در این محور است. هدف این کریدور، انتقال کالا از بندر چابهار به سمت شمال کشور و اتصال آن به مرزهای مشترک با کشورهای آسیای میانه و روسیه است.
مدیرعامل راه‌آهن با بیان اینکه این مسیر می‌تواند در ترانزیت کالاهای روسیه به کشورهای حاشیه خلیج فارس نیز نقش داشته باشد، اظهار کرد: پروژه ریلی چابهار ـ زاهدان سال‌هاست در حال اجراست و بخشی از زیرساخت‌های آن توسط وزارت راه و شهرسازی و شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل‌ونقل کشور احداث شده است.
وی ادامه داد: بخش‌هایی از مسیر تا ایرانشهر تحویل گرفته شده و حتی در ایام جنگ نیز از محور ایرانشهر به سمت خاش و زاهدان استفاده شده است. تلاش مجموعه وزارت راه و شهرسازی بر تکمیل بخش باقی‌مانده و آماده‌سازی مسیر برای بهره‌برداری متمرکز است.
ذاکری با اشاره به پیشرفت عملیات ریل‌گذاری گفت: ریل‌گذاری کل مسیر به پایان رسیده و اقدامات باقی‌مانده شامل نصب ادوات، بالاست‌ریزی و تکمیل سایر اجزای خط است تا امکان حرکت قطارها با سرعت حداقل ۶۰ کیلومتر بر ساعت فراهم شود.
وی افزود: در مرحله نخست، هدف آماده‌سازی خط برای حمل بار است و پیش‌بینی می‌شود خدمات مسافری نیز با فاصله زمانی حدود سه ماه و پس از فراهم شدن شرایط فنی لازم آغاز شود.
ظرفیت جابه‌جایی سالانه ۹ میلیون تن بار در محور چابهار ـ زاهدان
مدیرعامل راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران ظرفیت اسمی حمل بار در این محور را حدود ۹ میلیون تن در سال اعلام کرد و گفت: پیش‌بینی می‌شود در پنج سال نخست بهره‌برداری، میزان حمل بار به حدود پنج میلیون تن در سال برسد.
وی افزود: دستیابی به ظرفیت اسمی این خط، علاوه بر تکمیل ایستگاه‌ها و سامانه‌های علائم، به رفع برخی محدودیت‌های زیرساختی در مسیرهای متصل به آن نیز وابسته است.
ذاکری با اشاره به ضرورت بازسازی بخش‌هایی از مسیر زاهدان ـ کرمان اظهار کرد: در برخی نقاط این مسیر، مشکلاتی از جمله وجود مناطق ماسه‌ای و محدودیت‌های زیرساختی وجود دارد که برای رفع آن‌ها هماهنگی‌های لازم انجام شده و بازسازی بخش‌هایی از مسیر برای سال آینده در برنامه قرار دارد.
وی تأکید کرد: بهره‌برداری کامل از این محور می‌تواند ظرفیت ترانزیتی کشور را افزایش دهد و به‌ویژه برای کشورهای محصور در خشکی آسیای میانه، مسیر ایران را به یکی از گزینه‌های مهم دسترسی به آب‌های آزاد تبدیل کند.
ذاکری با تأکید بر اینکه توسعه کریدورها باید با آماده‌سازی زیرساخت‌های جانبی همراه باشد، گفت: ظرفیت خطوط اصلی به‌تنهایی تضمین‌کننده افزایش حمل بار نیست و باید خطوط فرعی، ایستگاه‌ها و امکانات مورد نیاز برای اتصال بنادر و مراکز تولیدی به شبکه ریلی نیز توسعه یابد.
وی افزود: افزایش ظرفیت حمل‌ونقل ریلی علاوه بر ایجاد فرصت‌های جدید برای صادرات و واردات، می‌تواند به کاهش هزینه‌های حمل کالا و ارتقای رقابت‌پذیری تولیدکنندگان ایرانی در بازارهای منطقه‌ای کمک کند.
وی در پاسخ به پرسشی درباره مشکلات تجار در استفاده از حمل‌ونقل ریلی گفت: یکی از مسائل اصلی، آشنا نبودن بخشی از فعالان اقتصادی با ظرفیت‌ها و سازوکارهای حمل‌ونقل ریلی است؛ زیرا بسیاری از تجار به استفاده از حمل‌ونقل جاده‌ای و دریایی عادت کرده‌اند.
وی افزود: در برخی موارد، به‌جای ارتباط مستقیم صاحبان کالا با شرکت‌های حمل‌ونقل، چندین واسطه در فرآیند خرید و فروش ظرفیت حمل وارد می‌شوند و این موضوع می‌تواند هزینه نهایی را افزایش دهد.
ذاکری با بیان اینکه راه‌آهن آمادگی دارد در این زمینه به تجار و فعالان اقتصادی کمک کند، اظهار کرد: اداره کل بازرگانی خارجی و معاونت بازرگانی راه‌آهن می‌توانند در شناسایی مسیرهای مناسب، برقراری ارتباط با شرکت‌های حمل‌ونقل و هماهنگی با طرف‌های خارجی به فعالان اقتصادی مشاوره دهند.
وی با اشاره به تجربه برگزاری نشست با جمعی از کارآفرینان کشور گفت: پس از برگزاری جلسات و بررسی نیازهای فعالان اقتصادی، هماهنگی‌هایی برای شناسایی مجموعه‌های مرتبط در کشورهای مقصد و تسهیل ارتباطات تجاری انجام شد.
مدیرعامل راه‌آهن تأکید کرد: راه‌آهن علاوه بر وظایف بنگاهی خود، مسئولیت ملی در توسعه حمل‌ونقل و پشتیبانی از تجارت کشور دارد و آماده است در چارچوب ظرفیت‌های موجود، برای رفع مشکلات صادرکنندگان و واردکنندگان همکاری کند.
افزایش نرخ بلیت قطار با توجه به رشد هزینه‌های نگهداری
ذاکری در بخش دیگری از سخنان خود درباره افزایش نرخ بلیت قطار اظهار کرد: تغییر نرخ ارز، هزینه تأمین قطعات یدکی، نگهداری واگن‌ها و تعمیر لوکوموتیوها را به‌طور قابل توجهی افزایش داده و شرکت‌های حمل‌ونقل ریلی با فشار اقتصادی مواجه شده‌اند.
وی افزود: افزایش نرخ‌ها در پی درخواست انجمن‌های فعال در بخش مسافری و پس از طی مراحل مربوط به اخذ مجوز از ستاد تنظیم بازار انجام شده است؛ با این حال، فاصله هزینه سفر ریلی و جاده‌ای همچنان از موضوعات مورد توجه در سیاست‌گذاری حمل‌ونقل است.
مدیرعامل راه‌آهن با اشاره به شرایط دشوار شرکت‌های مسافری در ماه‌های نخست سال گفت: در سه‌ماهه نخست امسال، به دلیل شرایط جنگی، بخش مسافری با کاهش تقاضا مواجه شد و حدود ۳۵ تا ۴۰ درصد بلیت‌های فروخته‌شده در ایام نوروز بازگردانده شد.
وی ادامه داد: با وجود کاهش تقاضا و زیان‌های مالی، شرکت‌های حمل‌ونقل ریلی تلاش کردند خدمات خود را حفظ کنند و نیروی انسانی این مجموعه‌ها کاهش نیافت. برخی قطارها نیز با ظرفیت حدود ۳۰ تا ۳۵ درصد به حرکت ادامه دادند.
ذاکری با اشاره به هزینه بالای قطعات و تجهیزات ریلی اظهار کرد: برای نمونه، هزینه یک چرخ واگن با نرخ‌های جدید به حدود ۲۴۰ تا ۲۵۰ میلیون تومان رسیده است. این در حالی است که چرخ‌ها به‌طور دوره‌ای نیازمند تراش و در نهایت تعویض هستند و هزینه‌های تعمیر و نگهداری تنها به این بخش محدود نمی‌شود.
وی افزود: افزایش هزینه آماده‌به‌کاری ناوگان، برخی شرکت‌ها را ناگزیر کرده است بخشی از ظرفیت خود را از چرخه بهره‌برداری خارج کنند؛ بنابراین حمایت از شرکت‌های حمل‌ونقل و فراهم کردن امکان نوسازی ناوگان برای حفظ کیفیت خدمات ضروری است.
حمایت از توسعه تولید تجهیزات ریلی در داخل کشور
ذاکری در ادامه با اشاره به فعالیت شرکت‌های داخلی در حوزه تجهیزات و قطعات ریلی گفت: توسعه تولید داخلی و افزایش ظرفیت شرکت‌های سازنده می‌تواند بخشی از نیاز راه‌آهن را تأمین کند و وابستگی به واردات را کاهش دهد.
وی با اشاره به همکاری شرکت گسترش صنایع ریلی ایران با مجموعه‌های حمل‌ونقل ریلی اظهار کرد: شرکت‌های فعال در این حوزه باید بتوانند با افزایش کیفیت محصولات و توسعه ظرفیت تولید، نیازهای داخلی را پاسخ دهند و در صورت فراهم شدن شرایط، در بازارهای صادراتی نیز حضور پیدا کنند.
مدیرعامل راه‌آهن افزود: حمایت از شرکت‌های تولیدکننده و استفاده از ظرفیت‌های قانونی تأمین مالی برای کمک به توسعه صنایع ریلی در برنامه قرار دارد.
تولید داخلی سوزن و ادوات ریلی برای تأمین نیاز شبکه
محمد کلامی، مدیرعامل و عضو هیئت‌مدیره شرکت گسترش صنایع ریلی ایران (ایرید)، نیز در این نشست با اشاره به روند توسعه فعالیت‌های این شرکت اظهار کرد: تلاش کرده‌ایم با ایجاد تحول در ساختار تولید و توسعه محصولات، جایگاه شرکت را در صنعت ریلی کشور ارتقا دهیم.
وی افزود: این مجموعه در سال جاری برای نخستین‌بار صادرات داشته و ۱۱ محصول جدید نیز به سبد محصولات خود اضافه کرده است. ارتقای کیفیت تولیدات و افزایش توان رقابت با محصولات اروپایی از جمله برنامه‌های شرکت است.
وی با اشاره به نقش تولیدکنندگان داخلی در تأمین تجهیزات شبکه ریلی گفت: افزایش ظرفیت تولید و توسعه محصولات تخصصی، ضمن کمک به پاسخگویی به نیازهای داخلی، زمینه حضور پایدارتر شرکت‌های ایرانی در بازارهای منطقه‌ای را فراهم می‌کند.
کلامی همچنین با اشاره به برنامه‌های آتی شرکت اظهار کرد: اجرای پروژه‌های جدید و توسعه توان تولیدی با هدف تأمین نیازهای صنعت ریلی کشور در دستور کار قرار دارد.
انتهای پیام
