در چنین شرایطی، کشاورزی بیش از گذشته به پیوند میان دانش، تجربه و انتخاب آگاهانه نیاز دارد؛ جایی که ارزش یک محصول تنها با میزان برداشت سنجیده نمی‌شود، بلکه سازگاری با اقلیم، بهره‌وری آب، کیفیت تولید و ظرفیت اقتصادی آن نیز اهمیت می‌یابد.
ساوه، شهرستانی که نامش با باغ‌های انار و کشت طالبی شناخته می‌شود، اکنون در مسیر آزمودن گزینه‌های تازه برای سازگاری با محدودیت‌های آبی قرار گرفته است.
کشت عناب در نخستین باغ فوق‌متراکم استان مرکزی، حاصل سال‌ها بررسی و انتخاب ارقام سازگار با شرایط اقلیمی منطقه، نمونه‌ای از این رویکرد است؛ تجربه‌ای که می‌تواند زمینه ارزیابی دقیق‌تر ظرفیت محصولات کم‌آب‌بر را در الگوی کشت منطقه فراهم کند.
این گفت‌وگو، از دل باغی در ساوه، به بررسی تجربه‌ای می‌پردازد که پرسش اصلی آن فراتر از کشت یک محصول تازه است: چگونه می‌توان در اقلیم کم‌آب، با انتخاب علمی محصول و مدیریت کارآمد منابع، میان تداوم تولید، بهره‌وری اقتصادی و حفاظت از آب توازن برقرار کرد؟
توسعه کشت عناب در ساوه؛ راهبردی برای افزایش بهره‌وری آب و مقابله با خشکسالی
احمد اسدی مدیر باغبانی سازمان جهاد کشاورزی استان مرکزی در گفت‌وگو با ایسنا، گفت: توسعه کشت محصولات کم‌آب‌بر و سازگار با شرایط اقلیمی، در کنار بهره‌گیری از روش‌های نوین آبیاری، از راهکارهای مهم برای مدیریت منابع آب، افزایش بهره‌وری و سازگاری بخش کشاورزی با خشکسالی است.
وی با اشاره به کاهش نزولات جوی و افت منابع آب زیرزمینی اظهار کرد: با توجه به محدودیت منابع آبی، تغییر الگوی کشت و حرکت به سمت محصولاتی که بتوانند متناسب با ظرفیت آب و خاک منطقه تولید اقتصادی داشته باشند، ضرورتی اجتناب‌ناپذیر در بخش کشاورزی است. هدف این است که از هر مترمکعب آب مصرفی، ارزش افزوده و محصول بیشتری حاصل شود.
وی افزود: شهرستان ساوه که در کشور به‌عنوان یکی از قطب‌های تولید انار و طالبی شناخته می‌شود، در سال‌های اخیر با توجه به کاهش بارندگی و محدودیت منابع آبی، توسعه کشت محصولات کم‌آب‌بر را با هدف حفظ بهره‌وری و افزایش تاب‌آوری کشاورزی در دستور کار قرار داده است. در این میان، عناب به‌عنوان محصولی متناسب با شرایط اقلیمی منطقه، مورد توجه قرار گرفته است.
اسدی در ادامه با اشاره به روند توسعه باغات عناب در ساوه گفت: در حال حاضر حدود ۳۳ هکتار از باغات این شهرستان به کشت عناب اختصاص دارد و میزان تولید میوه تر این محصول، با توجه به رقم کشت‌شده، بین ۱۸ تا ۲۰ تن در هکتار متغیر است. توسعه این محصول می‌تواند در چارچوب الگوی کشت متناسب با شرایط اقلیمی و منابع آبی منطقه مورد بررسی قرار گیرد.
مدیر باغبانی سازمان جهاد کشاورزی استان مرکزی با بیان اینکه انتخاب ارقام مناسب برای کشت در هر منطقه نیازمند بررسی و آزمون میدانی است، اظهار کرد: فرایند ارزیابی ارقام عناب از سال‌های گذشته آغاز شده و پس از بررسی ۱۹ رقم، چهار رقم برای توسعه در شرایط اقلیمی منطقه انتخاب شده‌اند. سازگاری با اقلیم، ویژگی‌های رشدی و توانایی عبور از دوره‌های حساس سرمایی از جمله معیارهای مورد توجه در این ارزیابی بوده است.
وی ادامه داد: زمان رشد و ویژگی‌های رشدی عناب به‌گونه‌ای است که می‌تواند احتمال مواجهه محصول با سرمای بهاره و سرمای زودرس پاییزه را کاهش دهد. با این حال، انتخاب رقم مناسب باید بر اساس شرایط هر منطقه و نتایج بررسی‌های فنی انجام شود تا توسعه کشت از پشتوانه علمی و تجربی برخوردار باشد.
برداشت محصول از نخستین باغ فوق‌متراکم عناب استان مرکزی
اسدی با اشاره به برداشت محصول از نخستین باغ فوق‌متراکم عناب استان مرکزی در ساوه بیان کرد: در این شیوه کشت، فاصله درختان روی ردیف ۷۵ سانتی‌متر و فاصله بین ردیف‌ها چهار متر در نظر گرفته شده است. این الگوی کاشت، در کنار مدیریت مناسب باغ، امکان استفاده هدفمندتر از فضای کشت را فراهم می‌کند.
وی استفاده از سامانه آبیاری مکانیزه و روش‌های نوین آبیاری را از دیگر ویژگی‌های این باغ دانست و افزود: در شرایط کاهش منابع آب، انتخاب محصول به‌تنهایی کافی نیست؛ بلکه شیوه کاشت، مدیریت آبیاری، مراقبت از درختان و نحوه برداشت نیز در دستیابی به تولید پایدار و اقتصادی اهمیت دارد.
مدیر باغبانی سازمان جهاد کشاورزی استان مرکزی تأکید کرد: ارزیابی محصولات جایگزین در مناطق کم‌آب باید بر پایه مجموعه‌ای از شاخص‌ها انجام شود. میزان سازگاری با اقلیم، عملکرد تولید، کیفیت محصول، نیاز آبی، هزینه‌های تولید و امکان عرضه به بازار، همگی در تصمیم‌گیری درباره توسعه یک محصول نقش دارند. از این رو، تجربه باغ عناب ساوه می‌تواند در بررسی ظرفیت‌های این محصول برای حضور در الگوی کشت منطقه مؤثر باشد.
وی با اشاره به مراحل پس از برداشت عناب گفت: محصول برداشت‌شده برای سورت اولیه و جداسازی میوه‌های آسیب‌دیده و آلوده به کارگاه مربوط منتقل می‌شود. آماده‌سازی مناسب محصول پس از برداشت، از مراحل مهم در حفظ کیفیت و فراهم‌کردن شرایط عرضه آن به بازارهای مصرف است.
انتقال دانش فنی، از محورهای مهم توسعه کشت محصولات کم‌آب‌بر
اسدی انتقال دانش فنی و یافته‌های جدید به کشاورزان را از محورهای مهم توسعه کشت محصولات کم‌آب‌بر عنوان کرد و افزود: ترویج الگوهای کشت سازگار با شرایط اقلیمی، معرفی فناوری‌های نوین و آگاه‌سازی بهره‌برداران درباره شیوه‌های مدیریت منابع آب، می‌تواند به تصمیم‌گیری آگاهانه‌تر کشاورزان و افزایش کارایی تولید کمک کند.
وی خاطرنشان کرد: تغییر الگوی کشت زمانی اثربخش خواهد بود که انتخاب محصول با ظرفیت منابع آب و خاک و شرایط اقتصادی منطقه هماهنگ باشد. توسعه کشت عناب در ساوه نیز در همین چارچوب قابل بررسی است و تعمیم آن به سایر مناطق باید با توجه به شرایط اقلیمی و نتایج ارزیابی‌های فنی صورت گیرد.
مدیر باغبانی سازمان جهاد کشاورزی استان مرکزی در پایان گفت: آینده کشاورزی در مناطق کم‌آب به انتخاب هوشمندانه محصولات، بهره‌گیری از دانش و فناوری و افزایش بهره‌وری از منابع آب و خاک وابسته است؛ رویکردی که می‌تواند ضمن کمک به سازگاری با خشکسالی، زمینه پایداری تولید و استفاده مؤثرتر از ظرفیت‌های کشاورزی منطقه را فراهم کند.
انتهای پیام
