معلمی همواره فراتر از یک حرفه آموزشی و یکی از مهم‌ترین ارکان تربیت نسل آینده و شکل‌گیری فرهنگ و آینده جوامع شناخته شده است. دانشگاه فرهنگیان نیز به‌عنوان نهاد متولی تربیت بخش مهمی از نیروی انسانی آموزش‌وپرورش، مسئولیتی فراتر از انتقال دانش تخصصی بر عهده دارد؛ مسئولیتی که بر پرورش معلمانی آگاه، توانمند، اخلاق‌مدار و برخوردار از مهارت‌های تربیتی استوار است. با این حال، تحقق این هدف به چگونگی آموزش دانشجومعلمان، کیفیت برنامه‌های درسی، تجربه‌های عملی دوران تحصیل و میزان آمادگی آنان برای مواجهه با واقعیت‌های کلاس درس وابسته است.
در سال‌های اخیر، نقش معلم در نظام تعلیم و تربیت بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است؛ نقشی که بر اساس سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش، تنها به آموزش محتوای کتاب‌های درسی محدود نمی‌شود و ابعاد مختلف رشد علمی، اخلاقی، اجتماعی و شخصیتی دانش‌آموزان را در بر می‌گیرد. در این میان، پرسش‌هایی درباره میزان آمادگی دانشجومعلمان برای ایفای چنین نقشی مطرح است؛ از چگونگی سنجش شایستگی‌های علمی، اخلاقی و تربیتی در فرایند پذیرش و تحصیل گرفته تا جایگاه استادان در معلم‌پروری، ضرورت آموزش حضوری و نحوه نظارت بر عملکرد معلمان پس از ورود به مدارس.
در کنار این مسائل، دیدگاه‌های متفاوتی درباره ماهیت رسالت معلمی وجود دارد. برخی بر پیوند دانش، ایمان و اخلاق و ضرورت تربیت معلمانی چندبعدی تأکید می‌کنند و برخی دیگر، ضمن توجه به مسئولیت تربیتی معلمان، بر اهمیت رفتار حرفه‌ای، احترام به دانش‌آموز، تقویت پرسشگری و پرهیز از تحمیل باورهای شخصی تأکید دارند. از سوی دیگر، چگونگی حفظ انگیزه معلمان در مواجهه با دغدغه‌های معیشتی و اجتماعی و فاصله احتمالی میان آموخته‌های دانشگاهی و واقعیت‌های محیط مدرسه نیز از موضوعاتی است که بررسی آن می‌تواند به شناخت دقیق‌تر وضعیت تربیت معلم در کشور کمک کند.
در همین راستا، خبرنگار ایسنا در گفت‌وگو با حسن باقری‌یزدی، رئیس دانشگاه فرهنگیان خراسان رضوی، و جمعی از دانش‌آموختگان و دانشجومعلمان، به بررسی ابعاد مختلف رسالت معلمی، جایگاه دانشگاه فرهنگیان در تربیت نسل آینده، شاخص‌های معلم مطلوب، نقش رفتار معلم در شکل‌گیری شخصیت دانش‌آموزان و چالش‌های پیش روی تحقق اهداف تربیتی پرداخته است که در ادامه می‌خوانید.
دانشگاه فرهنگیان به دنبال تربیت معلمان چندبعدی است
حسن باقری‌یزدی در گفت‌وگو با ایسنا، با بیان اینکه دانشگاه فرهنگیان دانشگاهی حاکمیتی، راهبردی و تمدن‌ساز است، اظهار کرد: اهمیت این دانشگاه از آن جهت است که افرادی در آن تربیت می‌شوند که مسئولیت پرورش نسل آینده را بر عهده دارند. معلمان در شکل‌گیری آینده جامعه نقش اساسی ایفا می‌کنند و کیفیت رشد و پیشرفت هر جامعه‌ای تا حد زیادی به کیفیت نظام تعلیم و تربیت و عملکرد معلمان آن وابسته است.
وی با اشاره به این دیدگاه که سطح یک جامعه از سطح معلمان آن فراتر نمی‌رود، افزود: اگر معلمی توانمند و دلسوز داشته باشیم که برای تربیت دانش‌آموزان وقت بگذارد و در این زمینه سرمایه‌گذاری کند، زمینه رشد جامعه فراهم می‌شود؛ اما اگر معلم نتواند مسئولیت خود را به‌درستی انجام دهد، کشور نیز در مسیر پیشرفت با مشکل مواجه خواهد شد. از همین رو، دانشجویانی که وارد دانشگاه فرهنگیان می‌شوند، باید با انگیزه و اشتیاق معلمی، خود را برای ایفای نقشی مؤثر در تربیت نسل آینده آماده کنند.
رئیس دانشگاه فرهنگیان خراسان رضوی با تأکید بر ضرورت تربیت معلمانی برخوردار از توانمندی‌های چندبعدی بیان کرد: ما به معلمی نیاز داریم که بتواند ابعاد مختلف وجودی دانش‌آموز را رشد دهد و مأموریت خود را تنها به انتقال دانش محدود نکند. ابعاد دانشی، مهارتی، زیستی، زیباشناختی، هنری، اخلاقی و ایمانی باید در فرایند تربیت مورد توجه قرار گیرند تا دانش‌آموزان علاوه بر برخورداری از دانش، از نظر مهارت‌های زندگی، اخلاق و ایمان نیز رشد کنند.
باقری‌یزدی ادامه داد: هدف این است که معلمانی در تراز نظام جمهوری اسلامی تربیت کنیم که بتوانند در مسیر پیشرفت کشور و تحقق اهداف تربیتی و تمدنی نقش‌آفرین باشند. دانشجویان معلمی باید بدانند که مسئولیت سنگینی را پذیرفته‌اند و برای ایفای این مسئولیت، لازم است در دوران تحصیل از فرصت‌های آموزشی و تربیتی دانشگاه به‌خوبی استفاده کنند.
دانشگاه فرهنگیان؛ محور تربیت و توانمندسازی معلمان
وی با اشاره به جایگاه دانشگاه فرهنگیان در نظام آموزش‌وپرورش گفت: دانشگاه فرهنگیان مرکز ثقل نظام تعلیم و تربیت کشور است و به همین دلیل، بر تربیت معلم در این دانشگاه تأکید ویژه‌ای وجود دارد. سیاست مورد تأکید این است که نیروهای معلمی از مسیر دانشگاه فرهنگیان وارد آموزش‌وپرورش شوند و افرادی نیز که از طریق آزمون‌های استخدامی جذب می‌شوند، دست‌کم دوره‌های آموزشی و تربیتی لازم را بگذرانند تا برای حضور در کلاس درس آمادگی کافی داشته باشند.
رئیس دانشگاه فرهنگیان خراسان رضوی با تأکید بر پیوند علم و ایمان در فرایند تربیت معلم اظهار کرد: در آموزه‌های اسلامی نیز بر این پیوند تأکید شده است؛ از جمله در آیه «وَیُزَکّیهِمْ وَیُعَلِّمُهُمُ الْکِتابَ وَالْحِکْمَةَ» که تزکیه را در کنار آموزش کتاب و حکمت قرار می‌دهد. علم و ایمان باید در کنار یکدیگر قرار گیرند؛ زیرا علم بدون ایمان و اخلاق ممکن است به‌جای آنکه سازنده باشد، آثار مخرب به دنبال داشته باشد. از سوی دیگر، اخلاق نیز اگر از دانش و شناخت کافی برخوردار نباشد، ممکن است تأثیرگذاری محدودی داشته باشد.
باقری‌یزدی افزود: بر همین اساس، در فرایند ارزیابی و پذیرش دانشجومعلمان، ویژگی‌ها و شاخص‌های مختلف افراد مورد سنجش قرار می‌گیرد تا افرادی وارد این دانشگاه شوند که آمادگی لازم برای فراگیری دانش‌ها و مهارت‌های مورد نیاز حرفه معلمی را داشته باشند.
از آموزش دانشگاهی تا ایفای نقش تربیتی در کلاس درس
در ادامه یونس قلی‌زاده -دانش‌آموخته دانشگاه فرهنگیان- درباره تعبیر «معلمی شغل انبیاست»، اظهار کرد: این عبارت صرفاً یک شعار نیست، بلکه به معنای هدایت انسان، آگاهی‌بخشی، پرورش فضایل اخلاقی و کمک به افراد برای یافتن مسیر زندگی است. با این حال، به نظر من، سیاست‌های آموزشی و پرورشی کشور فاصله زیادی با این نگاه دارد؛ زیرا دانش‌آموز بیشتر به حفظ مطالب، کسب نمره و موفقیت در آزمون‌ها سوق داده می‌شود.
وی افزود: خود معلم می‌تواند این جایگاه را محقق کند، زیرا مسئولیت او تنها تدریس کتاب درسی نیست. دانش‌آموز ممکن است نگاهش به توانایی‌های خود، آینده و معنای موفقیت را از برخوردهای معلم شکل دهد. اگر معلم درباره فضیلتی مانند صبر صحبت کند، اما دانش‌آموز آن را در رفتار او نبیند، هدف تربیتی به‌درستی محقق نمی‌شود. از نظر من، معلم باید علاوه بر آموزش دانش، به دانش‌آموز چگونگی فکر کردن، رفتار با دیگران و مستقل اندیشیدن را نیز بیاموزد.
این معلم درباره انگیزه انتخاب حرفه معلمی بیان کرد: نمی‌توان مشکلات اقتصادی و معیشتی و جایگاه اجتماعی معلمان را نادیده گرفت یا با تکرار عبارت «معلمی شغل انبیاست» از کنار آن‌ها گذشت. جذابیت اصلی این حرفه برای من، تأثیری است که می‌توان بر رشد انسان‌ها و شکل‌گیری شخصیت و آینده آن‌ها گذاشت؛ با این حال، شرایط امروز باعث شده معلم برای تأمین معیشت خود به راه‌های دیگری نیز فکر کند و این مسئله می‌تواند تمرکز او را از حرفه‌اش دور کند.
قلی‌زاده ادامه داد: به افرادی که قصد ورود به این حوزه را دارند، می‌گویم اگر احساس می‌کنند رسالتی بر دوش دارند و می‌خواهند بر زندگی انسان‌ها تأثیر مثبت بگذارند، وارد این حرفه شوند؛ اما اگر صرفاً به‌عنوان یک شغل به آن نگاه می‌کنند، بهتر است در انتخاب خود تجدیدنظر کنند. البته این نگاه به معنای نادیده گرفتن ضرورت بهبود وضعیت معیشتی معلمان نیست.
وی افزود: بُعد معنوی معلمی زمانی زنده می‌ماند که معلم کار خود را فراتر از حقوق، ساعت کاری و وظیفه اداری ببیند و بداند یک رفتار، صحبت یا تشویق کوچک او می‌تواند مسیر زندگی دانش‌آموزی را تغییر دهد. حتی اگر معلم بتواند بر زندگی یک دانش‌آموز تأثیر مثبتی بگذارد، این موضوع به کار او معنا می‌بخشد.
کارورزی و تجربه کلاس درس؛ بستری برای شناخت ابعاد تربیت
این دانش‌آموخته دانشگاه فرهنگیان با تأکید بر نقش معلم در شکل‌گیری شخصیت دانش‌آموز اظهار کرد: معلم نقش مهمی در تربیت دارد، اما شخصیت دانش‌آموز را از صفر نمی‌سازد؛ زیرا خانواده، دوستان، محیط اجتماعی، رسانه‌ها و تجربه‌های شخصی نیز بر او اثر می‌گذارند. با این حال، مدرسه بخش بزرگی از زندگی دانش‌آموز را تشکیل می‌دهد و رفتار معلم می‌تواند تأثیری عمیق بر او داشته باشد.
قلی‌زاده افزود: دانش‌آموز تنها از محتوای درسی نمی‌آموزد، بلکه از نحوه برخورد معلم با اشتباه، تفاوت‌ها و تعارض‌ها نیز درس می‌گیرد. برای مثال، وقتی دانش‌آموزی نمی‌تواند مسئله‌ای را حل کند، سرزنش او می‌تواند اثر منفی داشته باشد؛ اما اگر معلم به‌جای سرزنش، او را راهنمایی کند و به او فرصت فکر کردن بدهد، به رشد و اعتمادبه‌نفسش کمک کرده است. بنابراین، آموزش ارزش‌های اخلاقی زمانی مؤثر است که دانش‌آموز آن‌ها را در رفتار معلم نیز مشاهده کند.
وی با اشاره به ضرورت تقویت پرسشگری در کلاس‌های درس گفت: معلم باید فضایی ایجاد کند که همه دانش‌آموزان، چه از نظر درسی قوی و چه ضعیف، بتوانند سؤال بپرسند، فکر کنند، مشارکت داشته باشند و مسئولیت بپذیرند. در تجربه دوره کارورزی مشاهده کرده‌ام که گاهی برخورد با دانش‌آموزان ضعیف‌تر که سؤال می‌پرسند، محترمانه نیست؛ درحالی‌که همین فرصت پرسشگری و مشارکت می‌تواند به شکل‌گیری شخصیت مستقل آن‌ها کمک کند.
این معلم خاطرنشان کرد: موفقیت معلم صرفاً به این نیست که دانش‌آموز مطالب درسی را یاد بگیرد، بلکه باید بتواند به شکل‌گیری طرز فکر و منش مستقل او نیز کمک کند. در نهایت، شخصیت و رفتار معلم بر شخصیت و رفتار دانش‌آموز اثر می‌گذارد و معلمی زمانی از انتقال دانش فراتر می‌رود که دانش‌آموز در کنار آموختن درس، فکر کردن، احترام گذاشتن و مسئولیت‌پذیری را نیز بیاموزد.
دانشجومعلمان و ضرورت پیوند آموزش تخصصی با مهارت‌های تربیتی
در ادامه عسل گریدی -دانشجوی رشته آموزش ابتدایی دانشگاه فرهنگیان امام جعفر صادق(ع)- اظهار کرد: تعبیر «معلمی شغل انبیاست» تنها به معنای انتقال علم نیست، بلکه بیشتر بر تربیت انسان‌ها تأکید دارد؛ پیامبران علاوه بر آموزش، انسان‌ها را به سوی اخلاق و کمال هدایت می‌کردند و معلم نیز تا حدی چنین نقشی بر عهده دارد.
وی با اشاره به انگیزه خود از انتخاب این رشته افزود: من با آگاهی از چالش‌های اقتصادی و اجتماعی حرفه معلمی، این مسیر را انتخاب کردم؛ زیرا برای من معلمی صرفاً یک شغل نیست و آنچه بیش از همه جذابیت دارد، تأثیری است که یک معلم می‌تواند بر آینده دانش‌آموزان بگذارد.
این دانشجومعلم با اشاره به اینکه نقش معلم فراتر از آموزش کتاب‌های درسی است، تصریح کرد: دانش‌آموزان ساعات زیادی را در مدرسه و در کنار معلم می‌گذرانند؛ به همین دلیل، رفتار معلم گاهی بیش از گفته‌های او بر دانش‌آموز تأثیر می‌گذارد. برای مثال، اگر معلم درباره احترام صحبت کند اما خود به دانش‌آموزان احترام نگذارد، آموزش او تأثیر چندانی نخواهد داشت.
تجربه تحصیل در دانشگاه فرهنگیان و شکل‌گیری هویت حرفه‌ای
سپس زینب فخرانی -دانشجوی دانشگاه فرهنگیان در رشته آموزش ابتدایی- با اشاره به وظیفه معلم اظهار کرد: تعبیر «معلمی شغل انبیاست» به تأثیر عمیقی اشاره دارد که معلم می‌تواند بر رشد و آینده انسان‌ها بگذارد. وظیفه معلم صرفاً آموزش مطالب درسی نیست، بلکه او در شکل‌گیری نگرش، شخصیت و حتی مسیر زندگی دانش‌آموزان نقش دارد؛ به همین دلیل، معلمی را فراتر از یک شغل معمولی و نوعی مسئولیت اجتماعی می‌دانم.
وی افزود: همواره تلاش کرده‌ام آموزش و پرورش را در کنار یکدیگر پیش ببرم و الگوی مناسبی برای دانش‌آموزان باشم. به‌ویژه در دوره ابتدایی، دانش‌آموزان پس از خانواده زمان زیادی را با معلم می‌گذرانند و رفتار او می‌تواند بر اخلاق و شیوه رفتار آنان اثر بگذارد. برخورد همراه با صبر، عدالت، اخلاق و دلسوزی نیز به‌تدریج در شکل‌گیری رفتار دانش‌آموزان مؤثر خواهد بود.
این دانشجوی رشته آموزش ابتدایی، علاقه به ارتباط با کودکان و نقش‌آفرینی در مسیر رشد آنان را از مهم‌ترین انگیزه‌های انتخاب معلمی دانست و گفت: پیش از ورود به این رشته، دو سال در رشته دیگری تحصیل می‌کردم، اما علاقه‌ام به آموزش و یاد دادن باعث شد مسیرم را تغییر دهم. همواره برایم جذاب بوده است که در یادگیری و پیشرفت دیگران سهمی داشته باشم و بتوانم تأثیر مثبتی بر زندگی آنان بگذارم.
فخرانی با اشاره به اینکه نمی‌توان مسائل اقتصادی و اجتماعی معلمی را نادیده گرفت، بیان کرد: معتقدم اگر دلیل اصلی انتخاب این مسیر را فراموش نکنم، می‌توانم انگیزه‌ام را حفظ کنم. دیدن پیشرفت دانش‌آموزان، احساس مفید بودن و آگاهی از اینکه یک رفتار یا آموزش درست می‌تواند بر آینده یک کودک تأثیر بگذارد، از عواملی است که بُعد معنوی معلمی را برایم زنده نگه می‌دارد.
تربیت حرفه‌ای دانشجومعلمان؛ از انتقال دانش تا تقویت تفکر
وی با تأکید بر نقش معلم در شکل‌گیری شخصیت و باورهای دانش‌آموزان اظهار کرد: دانش‌آموزان امروز تنها از صحبت‌های معلم یاد نمی‌گیرند، بلکه رفتار، نحوه برخورد با دیگران، رعایت عدالت میان دانش‌آموزان، مسئولیت‌پذیری و حتی شیوه مواجهه معلم با اشتباهات خود را نیز زیر نظر دارند. معلم می‌تواند با ایجاد محیطی امن و همراه با ادب و احترام، به تقویت تفکر، همکاری، مسئولیت‌پذیری و احترام به دیگران کمک کند.
این دانشجومعلم تأکید کرد: معلم نباید باورهای شخصی خود را به دانش‌آموز تحمیل کند و نقش تربیتی او نباید با سوگیری همراه باشد. وظیفه معلم این است که زمینه‌ای فراهم کند تا دانش‌آموز فکر کند، تجربه به دست آورد، سؤال بپرسد و پاسخ بخواهد؛ در این صورت، می‌تواند به درک و باوری آگاهانه برسد، مسیر درست از نگاه خود را انتخاب کند و به آن عمل کند.
آمادگی دانشجومعلمان برای ایفای نقش آموزشی و تربیتی
در ادامه امیرعلی نریمانی -دانشجوی رشته آموزش ابتدایی دانشگاه فرهنگیان- با تأکید بر مسئولیت تربیتی معلمان اظهار کرد: تأثیر معلم تنها به آموزش مطالب درسی محدود نمی‌شود، بلکه رفتار، توجه و شیوه تعامل او می‌تواند بر اعتمادبه‌نفس، نگرش و آینده دانش‌آموزان اثر بگذارد. من همواره تعبیر «معلمی شغل انبیاست» را جدی گرفته‌ام؛ زیرا این عبارت صرفاً تعبیری زیبا برای توصیف معلمان نیست، بلکه مسئولیت سنگینی را بیان می‌کند. معلم با دانش‌آموزانی سروکار دارد که بخش مهمی از شخصیت و نگاهشان به زندگی در سال‌های تحصیل شکل می‌گیرد؛ بنابراین، انتخاب این مسیر به معنای پذیرفتن مسئولیت تأثیرگذاری بر زندگی انسان‌هاست.
وی درباره انگیزه انتخاب حرفه معلمی با وجود دغدغه‌های اقتصادی و اجتماعی آن افزود: از ابتدا تنها به جنبه شغلی و درآمد معلمی نگاه نمی‌کردم، بلکه ارتباط با دانش‌آموزان و امکان تأثیرگذاری بر پیشرفت آنان برایم جذاب بود. شاید دانش‌آموز پس از چند سال بسیاری از مطالب درسی را فراموش کند، اما رفتار معلم، سخنی که در موقعیتی خاص به او گفته یا توجهی که دریافت کرده است، ممکن است سال‌ها در ذهنش باقی بماند.
این دانشجوی رشته آموزش ابتدایی با اشاره به اهمیت مشاهده پیشرفت دانش‌آموزان تصریح کرد: وقتی معلم می‌بیند دانش‌آموزی که در ابتدای سال اعتمادبه‌نفس نداشته یا در درس ضعیف بوده، با کمک و توجه او به‌تدریج پیشرفت می‌کند، احساس رضایت‌بخشی به دست می‌آورد. این دستاوردها شاید از نظر مالی چندان دیده نشوند، اما برای معلم ارزش زیادی دارند؛ زیرا بُعد معنوی معلمی از همین احساس شکل می‌گیرد که کار او تنها برای خودش نیست و می‌تواند آینده یک انسان را تغییر دهد.
نریمانی با تأکید بر اینکه نقش معلم نباید به انتقال اطلاعات محدود شود، گفت: معلم در کنار آموزش درسی باید احترام، مسئولیت‌پذیری، درست فکر کردن و اعتمادبه‌نفس را نیز به دانش‌آموز بیاموزد. البته او جایگزین خانواده نیست و نباید باورهای شخصی خود را به دانش‌آموز تحمیل کند، اما می‌تواند با رفتار خود الگوی مناسبی برای او باشد.
وی خاطرنشان کرد: دوست دارم چند سال دیگر، وقتی دانش‌آموزانم از من صحبت می‌کنند، تنها نگویند معلم خوبی بود چون خوب درس می‌داد؛ بلکه بگویند معلمی بود که ما را می‌فهمید، به حرف‌هایمان گوش می‌داد و کمک کرد خودمان و دنیای اطرافمان را بهتر بشناسیم.
آنچه از مجموع دیدگاه‌های رئیس دانشگاه فرهنگیان خراسان رضوی، دانش‌آموختگان و دانشجومعلمان برمی‌آید، نشان می‌دهد که معلمی حرفه‌ای چندبعدی است که موفقیت در آن، تنها به تسلط بر محتوای درسی و توانایی انتقال دانش وابسته نیست. برخورداری از مهارت‌های ارتباطی و تربیتی، پایبندی به اصول اخلاقی، احترام به تفاوت‌های فردی، تقویت قدرت تفکر و پرسشگری دانش‌آموزان و توانایی ایجاد محیطی امن برای یادگیری، از جمله مؤلفه‌هایی است که در این گفت‌وگوها به‌عنوان بخش‌های مهم رسالت معلمی مورد تأکید قرار گرفته است.
در کنار این اشتراک نظر، دیدگاه‌ها بر ضرورت توجه هم‌زمان به مسئولیت‌های فردی معلم و الزامات ساختاری نظام تعلیم و تربیت دلالت دارد. دانشگاه فرهنگیان در دوران تحصیل وظیفه دارد دانش و مهارت‌های لازم را در اختیار دانشجومعلمان قرار دهد و آنان را برای ورود به کلاس درس آماده کند؛ اما تحقق کامل این هدف به کیفیت آموزش دانشگاهی، نقش‌آفرینی استادان در فرایند معلم‌پروری، پیوند مؤثر آموزش نظری با تجربه عملی و استمرار آموزش و نظارت پس از فارغ‌التحصیلی نیز وابسته است. همچنین نمی‌توان انتظار داشت رسالت تربیتی معلمان بدون توجه به شرایط حرفه‌ای و معیشتی آنان و فراهم کردن زمینه مناسب برای ایفای مسئولیت‌هایشان به‌طور کامل محقق شود.
به نظر می‌رسد تحقق اهداف سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش، بیش از آنکه صرفاً به تعریف شاخص‌های مطلوب برای معلم محدود باشد، نیازمند ایجاد پیوندی مستمر میان دانشگاه فرهنگیان، آموزش‌وپرورش و مدرسه است؛ پیوندی که از مرحله پذیرش و تربیت دانشجومعلم آغاز شود و با ارزیابی عملکرد، آموزش‌های تکمیلی و حمایت از رشد حرفه‌ای معلمان ادامه یابد. در نهایت، معلمی زمانی می‌تواند از انتقال دانش فراتر برود که نظام تربیت معلم، علاوه بر آماده‌سازی علمی و مهارتی افراد، زمینه لازم را برای پرورش شخصیت حرفه‌ای آنان و تبدیل آموخته‌های دانشگاهی به رفتار مؤثر در کلاس درس فراهم کند؛ مسیری که می‌تواند به ارتقای کیفیت آموزش و تربیت نسلی آگاه‌تر، مسئولیت‌پذیرتر و توانمندتر بینجامد.
انتهای پیام
