مدیر اسناد و کتابخانه ملی مازندران از برگزاری نخستین جایزه مازندران‌شناسی به نام استاد «سیدمحمد طاهری شهاب» و اجرای مجموعه‌ای از برنامه‌های فرهنگی‌ـ پژوهشی در هفته مازندران خبر داد؛ برنامه‌هایی که از رونمایی کتاب و بازخوانی تاریخ تبرستان تا احیای منظومه‌های عاشقانه بومی و برگزاری پیش‌همایش ملی تاریخ مطبوعات محلی را در بر می‌گیرد.
«سید رحیم موسوی ساروی» در نشست خبری بزرگداشت هفته مازندران که دوشنبه چهارم آبان در سالن اندیشگاه مدیریت اسناد و کتابخانه ملی برگزار شد، با تشریح برنامه‌های این هفته اظهار کرد: برنامه‌های پیش‌بینی‌شده با هدف تقویت مطالعات مازندران‌شناسی، معرفی میراث مکتوب و شفاهی منطقه، پاسداشت پژوهشگران و گسترش همکاری‌های فرهنگی و پژوهشی میان مازندران و گلستان برگزار خواهد شد.
وی برنامه‌های هفته مازندران را بستر شکل‌گیری فعالیت‌های مستمر فرهنگی و پژوهشی در منطقه دانست و گفت: در تدوین این برنامه‌ها تلاش شده است تا افزون بر معرفی آثار و چهره‌های شناخته‌شده، به ظرفیت‌های کمتر دیده‌شده در حوزه تاریخ، ادبیات و فرهنگ بومی نیز توجه شود.
«روزگار بی‌پناهی»؛ بازخوانی پیوند تاریخی مازندران و گلستان
موسوی ساروی از رونمایی دو کتاب «روزگار بی‌پناهی» و «روزگار بی‌قراری» نوشته «مصطفی نوری» به‌عنوان نخستین برنامه هفته مازندران در تاریخ ۱۴ آبان خبر داد و افزود: این دو کتاب به‌ترتیب در چاپ نخست و چاپ سوم منتشر شده‌اند و در هفته مازندران معرفی خواهند شد.
وی درباره موضوع کتاب «روزگار بی‌پناهی» توضیح داد: این اثر به زندگی و زمانه مردم مازندران و گلستان در فاصله سال‌های ۱۳۲۵ تا ۱۳۳۲ می‌پردازد و تحولات آن دوره را بر پایه اسناد بررسی می‌کند. از این منظر، کتاب می‌تواند در شناخت شرایط اجتماعی و تاریخی مردم این دو منطقه و بررسی رویدادهای آن دوره مورد استفاده پژوهشگران قرار گیرد. کتاب «روزگار بی‌قراری» نیز به زیست مردم مازندران و گرگان در دوره اشغال ارتش سرخ می‌پردازد.
مدیر اسناد و کتابخانه ملی مازندران افزود: در این مراسم، دکتر «شهرام یوسفی‌فر» و شماری از پژوهشگران برجسته، از جمله پژوهشگران و یک سخنران از استان گلستان نیز حضور دارند.
وی با تأکید بر اهمیت پیوندهای تاریخی و فرهنگی مازندران و گلستان گفت: بخشی از هویت تاریخی این دو منطقه در پیوندهای مشترک آن‌ها شکل گرفته است و برنامه‌های مشترک فرهنگی و پژوهشی می‌تواند به شناخت بهتر این پیوندها و تقویت همکاری میان پژوهشگران دو استان کمک کند.
آغاز مجموعه نشست‌های «از کتاب تبرستان» با بررسی یک اثر تاریخی
آغاز مجموعه نشست‌های «از کتاب تبرستان» در تاریخ ۱۶ آبان، دومین برنامه مدیریت اسناد و کتابخانه ملی در هفته مازندران است.
موسوی ساروی با بیان اینکه این مجموعه نشست‌ها با عنوان فرعی «گنجینه کتاب‌شناختی مازندران و گلستان» برگزار خواهد شد، اظهار کرد: در این مجموعه، کتاب‌هایی معرفی و بررسی خواهند شد که در شناخت تاریخ، فرهنگ و جامعه مازندران و گلستان اهمیت و ضرورت دارند. معیار انتخاب، آثاری علمی و جریان‌ساز است که مورد مراجعه پژوهشگران و مخاطبان قرار گرفته‌اند یا با وجود ارزش علمی، کمتر مورد توجه قرار گرفته‌اند.
وی درباره معیارهای انتخاب کتاب‌ها افزود: اثر چاپی باید به زبان فارسی، دارای ارتباط موضوعی با مازندران و گلستان و در بازه زمانی دوره قاجار تا سال ۱۴۰۰ منتشر شده باشد. در مرحله بعد، عواملی مانند اثرگذاری بر مطالعات منطقه‌ای، مرجعیت علمی، خوش‌خوانی، میزان استقبال مخاطبان و همچنین مهجور ماندن آثار ارزشمند نیز در انتخاب کتاب‌ها مورد توجه قرار می‌گیرد.
به گفته موسوی ساروی، نخستین نشست به بررسی کتاب «تاریخ طبرستان و رویان مازندران» نوشته «میرظهیرالدین مرعشی» اختصاص دارد؛ اثری تاریخی که «برنهارد دارن» آن را تصحیح و در سال ۱۸۵۰ میلادی در سن‌پترزبورگ منتشر کرد.
این مسئول با اشاره به ابعاد مختلف این کتاب گفت: در نشست نخست، محتوای اثر و جایگاه آن در تاریخ‌نگاری منطقه، شیوه تاریخ‌نگاری میرظهیرالدین مرعشی، کارنامه علمی برنهارد دارند و نسخه‌های خطی مورد استفاده در تصحیح کتاب بررسی خواهد شد.
وی افزود: بررسی تاریخ انتشار و تصحیح آثار تاریخی و توجه به نسخه‌های خطی مورد استفاده در آن‌ها اهمیت زیادی دارد؛ زیرا شناخت دقیق مسیر انتقال و انتشار متون می‌تواند به ارزیابی بهتر اعتبار علمی چاپ‌های مختلف و جایگاه مصححان کمک کند.
پیش‌همایش ملی تاریخ مطبوعات محلی؛ از آغاز تا ۱۳۵۷
موسوی ساروی از برگزاری پیش‌همایش ملی تاریخ مطبوعات محلی با همکاری پژوهشگران مازندران و گلستان در تاریخ ۱۸ آبان به‌عنوان یکی از برنامه‌های محوری هفته مازندران خبر داد و افزود: این رویداد در مسیر برگزاری همایش ملی تاریخ مطبوعات محلی برگزار خواهد شد و هدف آن فراهم کردن بستر علمی برای بررسی و بازخوانی تاریخ مطبوعات در منطقه است.
وی با اشاره به روند دریافت مقاله‌ها اظهار کرد: تاکنون ۳۹ چکیده مقاله از پژوهشگران منطقه دریافت شده و بیش از نیمی از این پژوهش‌ها نیز به مرحله ارسال متن کامل رسیده است.
مدیر اسناد و کتابخانه ملی مازندران توضیح داد: موضوع همایش ملی، تاریخ مطبوعات محلی از آغاز تا سال ۱۳۵۷ را در بر می‌گیرد و مطبوعات دوره قاجار و دوره‌های پهلوی اول و دوم از محورهای مورد توجه در این رویداد هستند.
به گفته وی، همایش اصلی در تاریخ ۲۵ آذر و هم‌زمان با هفته پژوهش برگزار خواهد شد و پیش‌همایش آن در هفته مازندران فرصتی برای طرح مباحث، تبادل‌نظر میان پژوهشگران و آماده‌سازی علمی برگزاری رویداد اصلی است.
موسوی ساروی با تأکید بر اهمیت تاریخ مطبوعات محلی گفت: مطبوعات از منابع مهم شناخت تحولات اجتماعی، فرهنگی و سیاسی مناطق هستند و بررسی آن‌ها می‌تواند اطلاعات ارزشمندی درباره زیست اجتماعی مردم، شکل‌گیری جریان‌های فکری و تغییرات جامعه در ادوار مختلف تاریخی را در اختیار پژوهشگران قرار دهد.
«آواز با عشق»؛ بازخوانی یک منظومه عاشقانه مازندرانی
رونمایی از نمایش رادیویی «آواز با عشق» در روز ۱۹ آبان چهارمین برنامه هفته مازندران است. مدیر اسناد و کتابخانه ملی مازندران در تشریح این برنامه گفت: این اثر با پژوهش و موسیقی حسن علی‌تبار و به نویسندگی و تهیه‌کنندگی «علی صادقی»، روزنامه‌نگار و پژوهشگر، و بر پایه منظومه عاشقانه مازندرانی «تقی جَنگِن و معصومه باکِر» تولید شده است. کارگردانی این اثر را رحمان قدمی بر عهده دارد.
وی با اشاره به ظرفیت منظومه‌های عاشقانه در شناخت فرهنگ و ادبیات شفاهی منطقه اظهار کرد: این منظومه‌ها تنها روایت‌هایی عاشقانه نیستند، بلکه در خود نشانه‌هایی از زبان، مناسبات اجتماعی، باورها و شیوه زندگی مردم را حفظ کرده‌اند. بازخوانی آن‌ها می‌تواند به شناخت بهتر میراث فرهنگی و ادبی مازندران کمک کند.
موسوی ساروی افزود: در برنامه رونمایی از این نمایش رادیویی، اجرای بخش‌هایی از موسیقی و روایت داستان این منظومه و همچنین بررسی کارشناسی نیز پیش‌بینی شده است.
وی با بیان اینکه انتقال میراث شفاهی به نسل‌های جدید نیازمند بهره‌گیری از قالب‌های متنوع هنری است، گفت: تبدیل یک منظومه کهن به نمایش رادیویی می‌تواند امکان ارتباط مخاطبان امروز با این آثار را افزایش دهد و زمینه آشنایی نسل جوان با بخشی از ادبیات و فرهنگ بومی را فراهم کند.
نخستین جایزه مازندران‌شناسی به نام استاد طاهری شهاب
این مسئول از برنامه‌ریزی برای اعطای نخستین جایزه مطالعات و پژوهش‌های مازندران‌شناسی با عنوان «جایزه شهاب» در روز ۲۰ آبان خبر داد و گفت: این جایزه که به نام پژوهشگر بزرگ، پرتلاش و کم‌نظیر مازندران‌شناسی و ایران‌شناسی، شادروان سیدمحمد طاهری شهاب، طراحی شده است، با هدف شناسایی و معرفی آثار ارزشمند در حوزه مازندران‌شناسی و تقویت جایگاه پژوهش‌های مرتبط با تاریخ و فرهنگ این منطقه برگزار خواهد شد.
وی با اشاره به انتشار آثار متعدد در زمینه تاریخ، فرهنگ و ادبیات مازندران اظهار کرد: در شرایطی که آثار گوناگونی به‌عنوان پژوهش مازندران‌شناسی منتشر می‌شوند، ممکن است برخی پژوهش‌های ارزشمند به‌اندازه کافی دیده نشوند و در مقابل، آثاری بدون ارزیابی علمی کافی مورد استناد قرار گیرند. ایجاد جایزه‌ای معتبر می‌تواند بستری برای معرفی آثار شاخص، حمایت از پژوهشگران و ارتقای کیفیت پژوهش‌های محلی فراهم کند.
مدیر اسناد و کتابخانه ملی مازندران درباره علت نام‌گذاری این جایزه توضیح داد: سیدمحمد طاهری شهاب از چهره‌های برجسته مازندران‌پژوهی بود که در حوزه تصحیح نسخه‌های خطی آثار مرتبط با فرهنگ و ادب مازندران و ایران، از جمله دیوان‌های «طالب آملی»، «مهستی گنجوی»، «عسجدی مروزی»، «فلکی شروانی» و «ملا محمد صوفی مازندرانی»، فعالیت‌های اثرگذاری داشت.
موسوی ساروی ابراز امیدواری کرد: برنامه‌های هفته مازندران به تقویت ارتباط میان پژوهشگران و فعالان فرهنگی، گسترش همکاری‌های منطقه‌ای و ایجاد زمینه‌ای پایدار برای معرفی میراث تاریخی و فرهنگی مازندران و گلستان کمک کند.
وی در پایان تأکید کرد: هدف از این برنامه‌ها تنها برگزاری چند رویداد در مناسبت تقویمی نیست، بلکه تلاش می‌شود هفته مازندران به نقطه آغاز مجموعه‌ای از فعالیت‌های فرهنگی و پژوهشی ماندگار تبدیل شود؛ فعالیت‌هایی که هم به معرفی ظرفیت‌های تاریخی و فرهنگی منطقه کمک کنند و هم زمینه مشارکت بیشتر جامعه در پاسداشت این میراث را فراهم آورند.
موسوی ساروی یادآور شد: در حوزه تألیف، آثاری مانند «تاریخ ادبیات مازندران»، «تاریخ کبودجامگان»، «گنجینه‌های تاریخی مازندران»، «کیمیا در ایران»، «سخن شهریاران»، «آتشکده کوسان»، «جشن‌های باستانی و تقویم در ایران»، «کلید سعادت» و «خزائن حکمت» و نیز ترجمه آثاری چون «تاریخ تمدن اسلامی» از «بارتولد» و «دودمان علوی در مازندران» اثر «رابینو»، از ثمرات کوشش مرحوم شهاب است که همچنان از منابع مطالعاتی به شمار می‌روند. از استاد طاهری شهاب بیش از ۲۰۰ مقاله علمی و یادداشت برجای مانده که در نشریات معتبر کشور به چاپ رسیده است.
وی افزود: طاهری شهاب در ۵۵ سالگی درگذشت و نام و آثار او همچنان برای پژوهشگران این حوزه قابل استناد است. انتخاب نام وی برای این جایزه، ادای احترام به خدمات علمی و فرهنگی پژوهشگری است که در زمینه شناخت میراث مازندران کوشش عمیق و اثرگذاری داشت.
موسوی ساروی با تأکید بر ضرورت افزایش اعتبار معنوی جایزه گفت: هدف ما ارتقای این رویداد به جایگاهی معتبر در حوزه مازندران‌شناسی است.
وی درباره روند انتخاب برگزیدگان اظهار کرد: آثار ابتدا بررسی و تعدادی از آن‌ها به‌عنوان نامزد دریافت جایزه معرفی خواهند شد. پس از داوری، اثر برگزیده نهایی مشخص شده و در مراسم پایانی، با دعوت از پژوهشگران و صاحب‌نظران برجسته، اهمیت، ضرورت، کارکردها و چشم‌انداز مازندران‌شناسی مورد گفت‌وگو و بررسی قرار می‌گیرد. در مراسم پایانی نیز تندیس، لوح یادبود و هدایای نقدی به برگزیده اهدا خواهد شد.
مدیر اسناد و کتابخانه ملی مازندران افزود: تلاش می‌کنیم پژوهشگرانی را به این برنامه دعوت کنیم که افزون بر شناخت عمیق از تاریخ و فرهنگ منطقه، در سطح ملی نیز شناخته‌شده باشند تا این رویداد به فرصتی برای طرح جدی‌تر جایگاه پژوهش‌های محلی تبدیل شود.
به گفته موسوی ساروی، معرفی نامزدها در مرحله‌ای پیش از برگزاری مراسم انجام و آیین پایانی جایزه در هفته مازندران برگزار خواهد شد.
وی ابراز امیدواری کرد که این رویداد در سال‌های آینده به جایزه‌ای معتبر در حوزه مطالعات منطقه‌ای تبدیل شود و با ایجاد چارچوبی منظم برای ارزیابی و معرفی آثار، به تقویت پژوهش‌های مازندران‌شناسی و افزایش توجه عمومی به این حوزه کمک کند.
پیش از آن که دیر شود؛ سومین آیین «نام‌آوران فرهنگ»، تجلیل از پژوهشگران مازندران‌شناسی در زمان حیات
موسوی ساروی از برگزاری برنامه تجلیل از یک پژوهشگر برجسته مازندران‌شناسی در روز ۲۰ آبان خبر داد و گفت: در دو برنامه پیشین «نام‌آوران فرهنگ»، توجه ما به چهره‌هایی در این حوزه معطوف بود که دار فانی را وداع گفتند، اما این بار مقرر است تا از پژوهشگری تجلیل کنیم که همچنان به فعالیت علمی اشتغال دارد.
این مسئول، قدردانی از سال‌ها فعالیت علمی و فرهنگی پژوهشگران را هدف اصلی این رویداد عنوان کرد و افزود: یکی از معیارهای ما در انتخاب افراد، سابقه طولانی فعالیت در حوزه مازندران‌شناسی، انتشار کتاب و مقاله، اثرگذاری بر پژوهش‌های منطقه‌ای و نقش‌آفرینی در شکل‌گیری جریان‌های علمی است.
وی ادامه داد: تعداد پژوهشگران پیشکسوتی که همچنان در این حوزه فعال هستند، اندک بوده و به همین دلیل اعتقاد داریم باید در زمان حیات این افراد و با آرزوی سلامتی، فرصت قدردانی از کوشش آن‌ها را فراهم سازیم و به برگزاری یادبود پس از درگذشت بزرگان بسنده نکنیم.
مدیر اسناد و کتابخانه ملی مازندران خاطرنشان کرد: در این برنامه، تعدادی از صاحب‌نظران درباره ویژگی‌های آثار، شخصیت علمی و اثرگذاری پژوهشگر منتخب سخنرانی خواهند کرد و از سال‌ها تلاش او در حوزه‌های مختلف مازندران‌شناسی قدردانی می‌شود.
وی با اشاره به برنامه‌ریزی برای استمرار این رویکرد گفت: امیدواریم این برنامه به رویدادی مستمر تبدیل شود و بتوانیم در هر فصل از یک پژوهشگر پیشکسوت و اثرگذار مازندران‌شناسی تجلیل کنیم. نام پژوهشگر منتخب برنامه پیش‌رو نیز در زمان مناسب و هم‌زمان با انتشار پوستر رسمی اعلام خواهد شد.
فرهنگ با مشارکت مردم ماندگار می‌شود؛ تکیه بر انجمن‌ها و مؤسسات غیردولتی و خیران فرهنگی
مدیر اسناد و کتابخانه ملی مازندران در بخش دیگری از این گفت‌وگو با اشاره به شیوه اجرای برنامه‌های هفته مازندران گفت: تلاش شده است تا اجرای این برنامه‌ها با همکاری انجمن‌ها و مؤسسات علمی و فرهنگی غیردولتی و بخش خصوصی انجام شود و تکیه اجرایی بر تأمین بودجه دولتی نباشد.
وی مردمی‌شدن برنامه‌های فرهنگی را یکی از شرط‌های تداوم و اثرگذاری آن‌ها دانست و افزود: زمانی که انجمن‌ها، مؤسسات فرهنگی، پژوهشگران و دیگر گروه‌های علاقه‌مند در طراحی و اجرای برنامه‌ها مشارکت داشته باشند، امکان تداوم فعالیت‌ها افزایش می‌یابد و رویدادها می‌توانند از سطح برنامه‌های مقطعی و مناسبتی فراتر بروند.
انتهای پیام
