روز جهانی میراث دیداری و شنیداری در ۲۷ اکتبر، فرصتی برای قدردانی از تلاش متخصصان سراسر جهان در حفاظت از اسناد دیداری و شنیداری ارزشمندی است که در معرض نابودی قرار دارند. شعار سال جاری این روز، «پنجره شما به جهان»، بر تاثیر میراث دیداری و شنیداری در ایجاد درک مشترک میان فرهنگ‌های مختلف جهان تاکید دارد.
حفاظت از قالب‌های آسیب‌پذیر دیداری و شنیداری برای حفظ تاریخ بشر، هویت فرهنگی و حافظه جمعی ضروری است. آثار دیداری و شنیداری، صداها، تصاویر و صحنه‌های واقعی رویدادهای گذشته را ثبت می‌کنند. این آثار همچنین حامل سنت‌های منحصربه‌فرد جوامع، تاریخ شفاهی، زبان‌ها و جلوه‌های هنری هستند. زبان‌های بومی، موسیقی محلی و روایت‌های جوامع در دل این ضبط‌های منحصربه‌فرد زنده می‌مانند.
بر اساس گزارش وب‌سایت یونسکو به مناسبت گرامیداشت این روز، برنامه حافظه جهانی یونسکو در ۲۰۲۶ چندین پروژه را برای حفاظت از میراث مستند در معرض خطر، ازجمله میراث دیداری و شنیداری، اجرا کرده است. پروژه حفاظت و دسترس‌پذیر کردن میراث مستند با حمایت صندوق‌های امانی ژاپن و وزارت آموزش، فرهنگ، ورزش، علوم و فناوری این کشور، بر ترویج سیاست‌های حمایتی و توانمندسازی متخصصان فعال در موسسات حافظه متمرکز بوده است.
یکی از این پروژه‌ها، تلاش برای حفاظت و دیجیتالی کردن حدود ۴۵ هزار نوار ضبط آنالوگ متعلق به رادیو «موگادیشو» است. این اقدام ارزش فراوان آرشیوهای دیداری و شنیداری را برای تاریخ و هویت سومالی نشان می‌دهد. روایت‌های روزمره مردم، اخبار محلی، سخنرانی‌های سیاسی، برنامه‌های سرگرمی و موسیقی، همگی بخشی از هویت فرهنگی این کشور را تشکیل می‌دهند و باید حفظ شوند و به نسل‌های آینده انتقال یابند.
طرح جداگانه ابتکار حفاظت از میراث مستند در معرض خطر، مجموعه‌ای از پروژه‌هایی است که با هدف حفاظت از میراث مستندی اجرا می‌شوند که ممکن است در اثر بلایای طبیعی و تهدیدهای ناشی از فعالیت‌های انسانی، برای همیشه آسیب ببیند یا از بین برود.
در زامبیا، شرکت ملی پخش این کشور (ZNBC)، مجموعه‌هایی از آثار دیداری و شنیداری را نگهداری می‌کند که دوره‌های مهمی از تاریخ آفریقای جنوبی را ثبت کرده‌اند. بااین‌حال، پیامدهای بلایای طبیعی، شرایط نامناسب نگهداری و قدیمی شدن قالب‌های ضبط، ضرورت نجات این اسناد از نابودی دائمی را آشکار کرده است.
یونسکو با استفاده از چندین روش مرمت و دیجیتالی‌سازی، به حفظ این آرشیوها کمک می‌کند. این اقدامات شامل شناسایی و اولویت‌بندی نوارهای آنالوگ و مجموعه‌های فیلم در معرض خطر است. همچنین، برای حفاظت بلندمدت از این آثار، آن‌ها به قالب‌هایی منتقل می‌شوند که با فناوری‌های در حال تحول سازگار بمانند.
اتحادیه اروپا نیز برای ذخیره‌سازی و به‌اشتراک‌گذاری محتوای دیداری و شنیداری از پلتفرم‌ها و مخازن مختلفی استفاده می‌کند. یکی از این منابع، کتابخانه دیداری و شنیداری کمیسیون اروپا است که به‌عنوان مخزن مرکزی آثار دیداری و شنیداری تولید شده یا خریداری شده بخش‌های مختلف کمیسیون اروپا برای ارتباطات برون‌سازمانی فعالیت می‌کند.
این کتابخانه مسوولیت مدیریت، حفاظت و فراهم کردن دسترسی به حافظه دیداری و شنیداری مشترک فرایند همگرایی اروپا را بر عهده دارد. محتوای آن به زبان‌های انگلیسی و فرانسوی در دسترس است. این مجموعه از سال ۱۹۴۸ تاکنون بیش از ۲۵۰ هزار ویدئو، ۵۰۰ هزار عکس و ۸۵۰۰ فایل صوتی را ثبت و فهرست‌نویسی کرده است که مراحل مهم تاریخ اتحادیه اروپا را پوشش می‌دهند. این مجموعه همچنان گسترش می‌یابد و عموم مردم می‌توانند از طریق درگاه دیداری و شنیداری اتحادیه اروپا به آن دسترسی داشته باشند.
بر اساس گزارش وب‌سایت کمیسیون اروپا، علاوه بر این، «یوروپیانا» (Europeana)، درگاهی اینترنتی است که محتوای دیداری و شنیداری بیش از ۲۰۰۰ موسسه در سراسر اروپا را گردآوری می‌کند. این موسسات شامل کتابخانه‌ها، موزه‌ها، آرشیوها، گالری‌ها و نهادهای دیگر هستند و فرصتی منحصربه‌فرد برای دسترسی آنلاین کاربران به مجموعه‌ای متنوع از محتوا فراهم می‌کنند.
اتحادیه اروپا از طریق سیاست‌ها و برنامه‌های متعدد، متعهد به حفاظت و غنی‌سازی میراث فرهنگی اروپا است. با حفظ میراث دیداری و شنیداری، از جمله فیلم‌ها، فایل‌های صوتی و عکس‌ها، تضمین می‌کند که نسل‌های آینده نیز بتوانند غنای گذشته را تجربه کنند زیرا حفاظت از میراث دیداری و شنیداری تنها به معنای نگهداری خاطرات نیست، بلکه به معنای زنده نگه داشتن تنوع فرهنگی و فراهم کردن امکان دسترسی همگان به آن است.
این مناسبت سالانه بر ضرورت تقویت اقدامات حفاظتی از سوی دولت‌ها، نهادهای فرهنگی، سازمان‌های پخش رادیویی و تلویزیونی، آرشیوها، فیلم‌سازان و متخصصان حفاظت تاکید می‌کند. سرمایه‌گذاری در دیجیتالی‌سازی و تضمین دسترسی به آثار دیداری و شنیداری، با وجود تغییرات فناوری، از دیگر اهداف این مناسبت است. آرشیوهای دیداری و شنیداری نه‌تنها رویدادهای مهم تاریخی، بلکه تجربه‌های روزمره مردم، زبان‌ها، جلوه‌های هنری و سنت‌های فرهنگی شکل‌دهنده جوامع را نیز حفظ می‌کنند.
حفاظت از این آثار برای پاسداشت هویت فرهنگی، پشتیبانی از پژوهش و آموزش و انتقال اسناد مستند بشریت به نسل‌های آینده ضروری است. میراث مستند جهان به همه مردم تعلق دارد، باید به‌طور کامل حفظ و حراست شود و با در نظر گرفتن آداب و رسوم فرهنگی و ملاحظات عملی، برای همگان و بدون هیچ مانعی، به‌طور دائمی در دسترس باشد.
آرشیوهای دیداری و شنیداری راویان قدرتمندی هستند که زندگی، فرهنگ و تاریخ مردم سراسر جهان را ثبت می‌کنند. این آرشیوها میراثی ارزشمند و گرانبها به شمار می‌روند که حافظه جمعی بشر را بازتاب می‌دهند و منبعی ارزشمند برای کسب دانش هستند. همچنین، تنوع فرهنگی، اجتماعی و زبانی جوامع را به تصویر می‌کشند. این اسناد نه‌تنها درک ما از گذشته را عمیق‌تر می‌کنند، بلکه به شناخت بهتر جهانی که امروز در آن زندگی می‌کنیم نیز کمک می‌کنند. ازاین‌رو، حفاظت از این میراث غنی و تضمین دسترسی عموم مردم و نسل‌های آینده به آن اهمیت حیاتی دارد.
آثار دیداری و شنیداری شکننده و جایگزین ناپذیرند. در گذشته، اطلاعات عمدتا از طریق عکس‌ها، نت‌های موسیقی و کتاب‌ها حفظ می‌شدند. همچنین آثاری که روی فیلم، نوار مغناطیسی، نوارهای ویدئویی VHS، دی‌وی‌دی و قالب‌های دیجیتال ذخیره شده‌اند، در صورت نگهداری نامناسب ممکن است تخریب شوند یا به دلیل منسوخ شدن فناوری‌های مربوط، دسترسی به آن‌ها دشوار یا غیرممکن شود.
فناوری‌های نوین این فرایند را متحول کرده‌اند و اکنون امکان ثبت و به‌اشتراک‌گذاری لحظات مهم از طریق صدا و تصویر و با استفاده از اپلیکیشن‌های مختلف فراهم شده است. پلتفرم‌هایی مانند سرویس‌های پخش موسیقی، وب‌سایت‌های اشتراک‌گذاری ویدئو و شبکه‌های اجتماعی نیز به آرشیوهای امروزی تبدیل شده‌اند که طیف گسترده‌ای از محتوای دیداری و شنیداری را ذخیره می‌کنند. حفظ این اسناد به پاسداری از هویت فرهنگی، حافظه تاریخی و تنوع اجتماعی کمک می‌کند.
این روز همچنین فرصتی برای قدردانی از تلاش‌هایی است که برای جلوگیری از فراموش شدن و خاموشی روایت‌های ملی و محلی انجام می‌شود. از زمان آغاز این مناسبت، نهادهای دولتی، سازمان‌های غیردولتی، دانشگاه‌ها و گروه‌های آرشیوی محلی نیز به آن پیوسته‌اند. برنامه‌های عمومی این روز معمولا شامل ضبط زنده، نمایش فرایند دیجیتالی‌سازی، به‌اشتراک‌گذاری روایت‌های شفاهی و برگزاری جشنواره‌های فیلم با دسترسی آزاد است.
انتهای پیام
