فتح‌الله پورعلی در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به خواص زعفران و جایگاه تاریخی آن در فرهنگ غذایی ایران و کشورهای آسیایی، گفت: زعفران علاوه بر کاربرد به‌عنوان طعم‌دهنده و رنگ‌دهنده مواد غذایی، به دلیل برخورداری از ترکیبات آنتی‌اکسیدانی، می‌تواند در حفظ سلامت بدن و کاهش عوامل خطر برخی بیماری‌ها نقش داشته باشد.
وی با بیان اینکه زعفران در ایران، آسیا و سایر نقاط جهان از قدمت تاریخی برخوردار است، اظهار کرد: این گیاه در طول تاریخ به‌عنوان ماده‌ای با خواص شفابخش و تقویت‌کننده شناخته شده و در حال حاضر نیز عمدتاً به‌عنوان ادویه، طعم‌دهنده و رنگ‌دهنده در تهیه مواد غذایی مورد استفاده قرار می‌گیرد.
وی با اشاره به اینکه بخش مهمی از خواص زعفران به ترکیبات آنتی‌اکسیدانی آن مربوط می‌شود، افزود: آنتی‌اکسیدان‌ها در گیاهان مختلف وجود دارند و می‌توانند با خنثی‌سازی رادیکال‌های آزاد و مقابله با آثار مخرب آن‌ها در بدن، به حفظ سلامت کمک کنند. از این رو، ترکیبات آنتی‌اکسیدانی زعفران از جمله عواملی هستند که در بررسی خواص احتمالی ضدسرطانی این گیاه مورد توجه قرار گرفته‌اند.
پورعلی با اشاره به کاربردهای تاریخی زعفران در طب سنتی، بیان کرد: در گذشته از زعفران برای کمک به کاهش استرس، افسردگی و ناراحتی‌های روحی استفاده می‌شد و امروزه نیز تأثیر ترکیبات این گیاه بر خلق‌وخو و سلامت روان مورد توجه قرار دارد.
وی با بیان اینکه زعفران به دلیل وزن کم و مقدار اندک مصرف آن، سهم قابل‌توجهی در تأمین نیازهای روزانه بدن به انرژی و مواد مغذی ندارد، گفت: با این حال، زعفران حاوی مقادیری کالری، کربوهیدرات، پروتئین، فیبر و مواد معدنی از جمله منگنز، پتاسیم، فسفر، آهن و منیزیم است.
وی با اشاره به نقش رنگدانه‌های زعفران در خواص آن، توضیح داد: رنگدانه‌هایی که رنگ خاص زعفران را ایجاد می‌کنند، دارای خواص آنتی‌اکسیدانی هستند و می‌توانند در مقابله با رادیکال‌های آزاد نقش داشته باشند. این ترکیبات به دلیل آثار زیستی خود، در مطالعات مرتبط با خواص ضدالتهابی، ضدافسردگی و ضدسرطانی زعفران مورد توجه قرار گرفته‌اند و برخی پژوهش‌ها نیز احتمال نقش آن‌ها در کنترل وزن را بررسی کرده‌اند.
پورعلی با بیان اینکه ترکیبات آنتی‌اکسیدانی زعفران در بررسی اثرات احتمالی آن بر برخی سرطان‌ها اهمیت دارند، افزود: در مطالعات مختلف، آثار این ترکیبات در ارتباط با سرطان‌های دهانه رحم، ریه، پروستات و سینه مورد بررسی قرار گرفته است. با این حال، مطرح شدن خواص ضدسرطانی در مطالعات به معنای اثبات اثر درمانی زعفران یا امکان جایگزینی آن با روش‌های استاندارد پیشگیری و درمان سرطان نیست.
وی در ادامه با اشاره به ارتباط احتمالی زعفران با کنترل وزن، گفت: زعفران می‌تواند با کمک به بهبود خلق‌وخو و کاهش برخی علائم افسردگی، به‌طور غیرمستقیم بر رفتارهای مرتبط با وزن تأثیر بگذارد. بهبود خلق‌وخو ممکن است به افزایش نشاط، شادابی و تمایل فرد به فعالیت‌های روزمره کمک کند.
وی افزود: از سوی دیگر، استرس و اضطراب در برخی افراد می‌تواند زمینه‌ساز پرخوری شود. بنابراین، اگر بهبود خلق‌وخو به کاهش استرس و اضطراب و کنترل رفتارهای غذایی منجر شود، ممکن است در مدیریت وزن نیز نقش داشته باشد. با این حال، کنترل وزن به عوامل متعددی از جمله الگوی تغذیه، میزان فعالیت بدنی و سبک زندگی بستگی دارد و نمی‌توان زعفران را به‌تنهایی عامل کاهش وزن دانست.
مدیر گروه بهبود تغذیه مرکز بهداشت آذربایجان شرقی با اشاره به دیگر خواص احتمالی زعفران، اظهار کرد: کمک به تقویت میل جنسی، کاهش برخی عوامل خطر بیماری‌های قلبی و عروقی، تأثیر احتمالی بر کاهش کلسترول خون و کمک به کاهش خطر گرفتگی عروق از جمله مواردی است که درباره ترکیبات این گیاه مطرح شده است.
وی ادامه داد: زعفران همچنین در مطالعات مرتبط با تنظیم قند خون مورد توجه قرار گرفته و ترکیبات آن ممکن است در این زمینه اثراتی داشته باشند. برخورداری از ترکیبات آنتی‌اکسیدانی و آثار احتمالی آن‌ها بر سلامت پوست نیز از دیگر موضوعات مورد بررسی درباره این گیاه است.
پورعلی با اشاره به ضرورت رعایت احتیاط در مصرف زعفران، به‌ویژه در دوران بارداری، گفت: زنان باردار باید در مصرف زعفران احتیاط کنند و به‌خصوص در سه‌ماهه نخست بارداری از مصرف مقادیر زیاد آن بپرهیزند، زیرا مصرف زیاد زعفران ممکن است خطر سقط جنین را افزایش دهد.
وی افزود: زنان شیرده نیز باید از مصرف بیش از اندازه زعفران خودداری کنند. همچنین افرادی که داروهای کنترل فشار خون یا دیابت مصرف می‌کنند، پیش از استفاده از مقادیر زیاد زعفران یا فرآورده‌های غلیظ آن باید با پزشک معالج خود مشورت کنند، زیرا احتمال تداخل با داروها و تأثیر بر فشار خون یا قند خون وجود دارد.
مدیر گروه بهبود تغذیه مرکز بهداشت آذربایجان شرقی با اشاره به پیامدهای مصرف بیش از اندازه زعفران، خاطرنشان کرد: مصرف مقادیر زیاد این گیاه می‌تواند عوارضی از جمله مسمومیت، زردی پوست، اسهال خونی و در موارد شدیدتر، مشکلات حادتر ایجاد کند، بنابراین، با وجود خواص احتمالی زعفران، رعایت اعتدال در مصرف آن ضروری است.
انتهای پیام
