این نمایش با بهره‌گیری از موسیقی، حرکات نمایشی، رنگ و لحظات شاد، تلاش دارد در کنار سرگرم‌کردن کودکان، مفاهیمی همچون توجه به دنیای اطراف و ماندگاری از طریق به‌جاگذاشتن آثار ارزشمند را به آن‌ها منتقل کند. «اروند بدون آبی» به‌جای استفاده از فضاهای تکراری مانند جنگل و شخصیت‌های حیوانی، داستان خود را در دنیای آشنای یک پسربچه و مدادهای رنگی او روایت می‌کند و می‌کوشد نگاهی متفاوت به اشیایی داشته باشد که کودکان هر روز با آن‌ها سروکار دارند.
تئاتر کودک مشهد با کاهش استقبال مخاطبان مواجه است
مرسانا برازنده، کارگردان تئاتر «اروند بدون آبی» در گفت‌وگو با ایسنا درباره ایده شکل‌گیری این نمایش اظهار کرد: ایده اولیه این نمایش به سال گذشته و زمان تدریسم در کانون رشد، تئاتر و نمایش موزیکال بازمی‌گردد. در پایان هر ترم، هنرجویان نمایشی کوتاه را تمرین و برای خانواده‌های خود اجرا می‌کردند. یکی از متن‌هایی که برای این منظور انتخاب کردم، نمایشنامه «مدادهای رنگی» اثر مهران مقدر بود که با اجازه نویسنده، آن را گسترش داده و برای اجرای عمومی بازنویسی کردم.
وی ادامه داد: یکی از دغدغه‌های اصلی من این بود که نمایش کودک، موضوعی تازه داشته باشد و درگیر فضاهای تکراری مانند جنگل و شخصیت‌های حیوانی نشود. خوشبختانه بازخوردهای مخاطبان نشان می‌دهد که کودکان با ایده نمایش و شخصیت‌های مداد رنگی ارتباط خوبی برقرار کرده‌اند.
این کارگردان تئاتر درباره داستان نمایش توضیح داد: داستان درباره شش مداد رنگی متعلق به پسربچه‌ای به نام اروند است. محور اصلی ماجرا، گم‌شدن مداد آبی است که در ادامه مشخص می‌شود خودش را پنهان کرده، زیرا از کوچک‌شدن و از بین رفتن می‌ترسد. پیام نمایش این است که انسان می‌تواند با به‌جاگذاشتن آثار خوب، ماندگار شود، همان‌طور که مدادها با نقاشی‌هایی که خلق می‌کنند، بخشی از جهان باقی می‌مانند.
برازنده با اشاره به انتخاب بازیگران، بیان کرد: تعدادی از بازیگران، هنرجویان من هستند که پس از آموزش و تمرین به صحنه آمده‌اند. گروهی دیگر از میان بازیگران نمایش‌های قبلی‌ام انتخاب شدند و تعدادی نیز با شرکت در آزمون بازیگری به گروه پیوستند. برخی از این هنرمندان نخستین تجربه حضور روی صحنه را داشتند، اما با انگیزه و پشتکار برای اجرای نقش‌های خود تلاش کردند.
وی محدودیت زمان را مهم‌ترین چالش تولید این اثر دانست و گفت: نمایش در فرصت کوتاهی برای اجرای عمومی آماده شد. از آنجا که تعدادی از بازیگران تجربه نخست خود را پشت سر می‌گذاشتند، به تمرین بیشتری نیاز داشتیم و همین موضوع، آماده‌سازی پروژه را دشوارتر کرد.
این کارگردان تئاتر با بیان اینکه بازخورد مخاطبان تاکنون رضایت‌بخش بوده است، خاطرنشان کرد: برای من مهم است که عناصر مختلف نمایش کودک، ازجمله موسیقی، آواز، حرکات فرم، رنگ، بخش‌های کمدی و پیام داستان، در تعادل باشند. هدف این است که اثر ضمن سرگرم‌کردن کودکان، محتوایی آموزنده داشته باشد و پیام خود را به‌خوبی منتقل کند. برخی والدین نیز پس از اجرا از آموزنده‌بودن نمایش و تناسب محتوای آن با کودکان ابراز رضایت کرده‌اند.
برازنده ادامه داد: مخاطبان اصلی این نمایش کودکان ۳ تا ۱۲ سال هستند. با توجه به شرایط دشواری که کودکان در ماه‌های اخیر و پس از تجربه جنگ پشت سر گذاشته‌اند، تلاش کردیم اثری شاد و آموزنده تولید کنیم که برای دقایقی وارد جهان خیال و رنگ‌ها شوند. طراحی صحنه، نورپردازی، لباس‌ها و موسیقی نیز در خدمت ایجاد فضایی رنگارنگ و برقراری ارتباط بهتر با مخاطب قرار گرفته‌اند.
این کارگردان تئاتر در ارزیابی وضعیت تئاتر کودک مشهد، بیان کرد: در مقایسه با سال‌های گذشته، تنوع نمایش‌های کودک افزایش یافته و هنرمندان بیشتری به این حوزه وارد شده‌اند که اتفاق مثبتی است، هرچند همچنان باید به کیفیت آثار و تناسب محتوای آن‌ها با نیازهای کودکان توجه کرد.
برازنده با اشاره به محدودبودن سالن‌های تخصصی تئاتر کودک در مشهد، خاطرنشان کرد: امیدوارم مراکز تخصصی بیشتری در شهر ایجاد شود و اطلاع‌رسانی درباره اجراها گسترش یابد، تا خانواده‌ها راحت‌تر از برنامه‌های نمایشی آگاه شوند.
وی کاهش استقبال مخاطبان را از چالش‌های این حوزه دانست و تصریح کرد: با وجود افزایش تعداد و تنوع آثار، برخی سالن‌ها به‌ویژه در روزهای میانی هفته حتی به ۵۰ درصد ظرفیت خود نمی‌رسند. تئاتر می‌تواند در رشد تفکر، تقویت خلاقیت و پرورش تخیل کودکان نقش مؤثری داشته باشد، بنابراین حمایت بیشتر خانواده‌ها برای تداوم فعالیت گروه‌های نمایشی و رشد تئاتر کودک ضروری است.
کمبود حمایت مالی، فعالیت در تئاتر مشهد را دشوار کرده است
یگانه حسینی، بازیگر تئاتر«اروند بدون آبی»، درباره انگیزه خود برای حضور در این نمایش اظهار کرد: یکی از دلایل اصلی پذیرش این نقش، علاقه‌ام به تجربه بازی در تئاتر کودک بود. پیش از پیشنهاد این پروژه، فرصت اجرای نمایش برای کودکان را نداشتم و حضور در این اثر برایم تجربه‌ای تازه و جذاب بود.
وی با اشاره به ایفای نقش مداد قرمز در نمایش اضافه کرد: کار در حوزه تئاتر کودک برایم جذابیت زیادی داشت و دوست داشتم تجربه اجرا برای این گروه از مخاطبان را به دست بیاورم. حضور در این نمایش این فرصت را فراهم کرد که در فضایی متفاوت از تجربه‌های قبلی خود فعالیت کنم.
این بازیگر تئاتر درباره چالش‌های ایفای نقش در نمایش کودک، بیان کرد: یکی از مهم‌ترین چالش‌ها برای من، رسیدن به انرژی و شیوه بازی متناسب با مخاطب کودک بود. در این نوع نمایش، بازیگر باید پرانرژی‌تر و با حرکات و بیان اغراق‌شده‌تری ظاهر شود تا بتواند توجه کودکان را جلب کند. رسیدن به این سطح از انرژی برایم چالش‌هایی داشت، اما خوشبختانه با تمرین و تلاش، نتیجه رضایت‌بخشی حاصل شد.
حسینی درباره پیام نمایش و تأثیر آن بر مخاطبان، خاطرنشان کرد: این نمایش می‌تواند کودکان را تشویق کند، تا با دقت و نگاهی عمیق‌تر به زندگی و اشیای اطرافشان توجه کنند. برای مثال، ممکن است پس از تماشای نمایش، نگاه متفاوتی به مدادهای رنگی، نقاشی‌کردن یا حتی نقاشی روی دیوار داشته باشند و درباره چیزهایی که هر روز با آن‌ها سروکار دارند، بیشتر فکر کنند.
وی ادامه داد: امیدوارم تماشاگران هنگام خروج از سالن، احساس کنند دقایقی از دنیای پر از شگفتی و دغدغه‌های بیرون فاصله گرفته‌اند و در کنار شادی، ماجراجویی و تجربه یک نمایش متفاوت، به نگاه عمیق‌تری نسبت به محیط اطراف خود رسیده‌اند. به نظرم تئاتر کودک زمانی تأثیرگذار است که در کنار سرگرمی، ذهن مخاطب را نیز درگیر کند و زمینه‌ای برای فکرکردن فراهم آورد.
این بازیگر تئاتر با اشاره به دشوارترین و احساسی‌ترین بخش اجرای خود، اضافه کرد: برای من، اجرای شعر مداد مشکی یکی از سخت‌ترین و در عین حال احساسی‌ترین بخش‌های نمایش است. در این صحنه تلاش می‌کنم با شخصیت مداد مشکی همذات‌پنداری کنم و احساسات او را به‌درستی از طریق شعرخوانی و بازی به کودکان منتقل کنم. این بخش به توجه و تمرکز زیادی نیاز دارد که مخاطب بتواند با احساسات شخصیت ارتباط برقرار کند.
حسینی درباره تأثیر واکنش تماشاگران بر کیفیت اجرا، بیان کرد: ما خود را برای واکنش‌های مختلف مخاطبان آماده کرده‌ایم و تلاش می‌کنیم در طول نمایش، احساسات خوبی میان بازیگران و تماشاگران ردوبدل شود. با این حال، زمانی که کودکان پرانرژی‌تر هستند و با اشتیاق به پرسش‌های شخصیت قرمز پاسخ می‌دهند، فضای صحنه پویاتر می‌شود و ریتم نمایش نیز بهتر پیش می‌رود.
وی خاطرنشان کرد: ارتباط مستقیم با کودکان یکی از جذابیت‌های تئاتر کودک است، زیرا واکنش‌های آن‌ها می‌تواند فضای اجرا را تغییر دهد و انرژی بیشتری به بازیگران منتقل کند. تماشای ذوق و اشتیاق کودکان و همراهی آن‌ها با شخصیت‌ها، تجربه اجرا را برای بازیگر لذت‌بخش‌تر می‌کند.
این بازیگر تئاتر در ارزیابی وضعیت تئاتر مشهد، ادامه داد: به اعتقاد من، وضعیت تئاتر مشهد در شرایط مطلوبی قرار ندارد. بسیاری از همکاران از استعداد، علاقه و انگیزه بالایی برخوردارند، اما تئاتر در این شهر به اندازه‌ای که باید از حمایت مالی برخوردار نیست.
حسینی اضافه کرد: فعالیت در تئاتر برای افرادی مانند من که در کنار بازیگری شغل دیگری نیز دارند، دشواری‌های زیادی به همراه دارد، زیرا باید زمان خود را میان کار، تمرین و اجراهای تئاتر و زندگی شخصی تقسیم کنیم. فشردگی این مسئولیت‌ها، ادامه فعالیت در این عرصه را بسیار سخت می‌کند. علاقه و استعداد هنرمندان به‌تنهایی برای تداوم فعالیت در تئاتر کافی نیست و حمایت بیشتر از گروه‌های نمایشی می‌تواند شرایط بهتری برای فعالیت هنرمندان فراهم کند.
در مجموع، نمایش «اروند بدون آبی» تلاشی برای پیوند سرگرمی و آموزش در تئاتر کودک است، اثری که با استفاده از شخصیت‌های آشنا، طراحی رنگارنگ و روایت داستانی متفاوت، کودکان را به تأمل درباره دنیای پیرامونشان دعوت می‌کند. با این حال، تداوم تولید چنین آثاری در مشهد به حمایت بیشتر از گروه‌های نمایشی، فراهم‌کردن امکانات مناسب و افزایش مشارکت خانواده‌ها نیاز دارد. توجه به تئاتر کودک، تنها حمایت از یک فعالیت هنری نیست، بلکه سرمایه‌گذاری بر تخیل، خلاقیت و رشد فکری نسل آینده است.
انتهای پیام
