در نشست تخصصی ـ رسانه‌ای «شهرهای انسان‌محور، هوشمند و پایدار» که به مناسبت روز جهانی شهرها در دفتر خبرگزاری ایسنا منطقه همدان برگزار شد، کارشناسان و مسئولان بر ضرورت تغییر نگاه به مدیریت شهری تأکید کردند.
به اعتقاد سخنرانان، توسعه پایدار زمانی محقق می‌شود که شهر نه صرفاً مجموعه‌ای از خیابان‌ها و ساختمان‌ها، بلکه موجودی زنده با هویت، ظرفیت‌های اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و محیط‌زیستی دیده شود. آنان همچنین بر لزوم تصمیم‌گیری دانش‌بنیان، مشارکت شهروندان، شفافیت عملکرد مدیران، حفاظت از فضای سبز، کاهش آلودگی هوا و استفاده مؤثر از ابزارهای هوشمند تأکید کردند.
توسعه شهری باید متناسب با ویژگی‌های هر شهر باشد
حسن سجادزاده، عضو هیئت علمی دانشگاه بوعلی‌سینا، با بیان اینکه شهر یک موجود زنده است و دانش‌ها، نگرش‌ها و بینش‌های مختلف در آن حضور دارند، گفت: مفاهیمی مانند توسعه پایدار، شهر انسان‌محور و شهر هوشمند الزاماً مفاهیم تازه‌ای نیستند و شهرسازی در گذشته نیز به مشارکت، پایداری و شهر ایده‌آل توجه داشت. با گسترش تفکر ماشینی، نگاه به شهر تغییر کرد و برنامه‌ریزی شهری بیش از پیش ماشین‌محور و متکی بر توسعه کمی شد. رویکردی که می‌تواند زمینه‌ساز سوداگری، زمین‌خواری و شهرفروشی باشد. از این رو، بازگشت به نگاه انسانی و مشارکتی صرفاً بحثی نظری نیست، بلکه ضرورتی جدی برای مدیریت شهرهاست.
سجادزاده با تأکید بر ضرورت توجه به ویژگی‌های بومی در برنامه‌های توسعه شهری، اظهار کرد: پیش از اجرای هر طرح باید ظرفیت‌ها و اولویت‌های شهر شناسایی شود و امکان‌سنجی صورت گیرد تا مشخص شود کدام بُعد، اعم از اقتصادی، اجتماعی یا محیط‌زیستی، نیازمند توجه بیشتری است. پس از آن نیز باید نیازسنجی و بسترسازی متناسب انجام شود و اهداف بلندمدت شهر در برنامه‌ها مورد توجه قرار گیرد. طرح‌های توسعه نباید صرفاً بر اساس الگوهای عمومی و بخشنامه‌های یکسان تدوین شوند. زیرا هر شهر با توجه به اقلیم، فرهنگ، سبک زندگی و ساختار اجتماعی خود شرایط متفاوتی دارد.
به گفته این عضو هیئت علمی، توسعه متوازن با برجسته‌کردن یک بُعد و نادیده‌گرفتن سایر ابعاد به دست نمی‌آید. توسعه باید درون‌زا باشد و در گام نخست بر توانایی‌ها و سرمایه‌های موجود شهر تکیه کند. نظام برنامه‌ریزی گاه به‌جای شناخت تفاوت‌ها، به مشابه‌سازی شهرها گرایش دارد و تصمیم‌هایی از بالا به پایین اتخاذ می‌کند که با زمینه محلی تناسب کافی ندارند. توسعه پایدار مستلزم آن است که تفاوت‌های هر شهر و حتی تفاوت میان محله‌های یک شهر شناسایی شود و مسیر توسعه بر همان اساس شکل بگیرد.
گردشگری، سلامت و دانشگاه؛ ظرفیت‌های ویژه همدان
سجادزاده با اشاره به ظرفیت‌های متنوع همدان، گفت: پیشینه تاریخی و تمدنی، قابلیت‌های گردشگری، باغ‌شهر بودن، جایگاه دانشگاهی و ارائه خدمات سلامت به استان‌های غرب کشور از ویژگی‌هایی است که باید در الگوی توسعه این شهر دیده شود. نمی‌توان برای همدان و شهرهای دیگر نسخه‌ای یکسان پیچید. همدان به‌عنوان یکی از قطب‌های سلامت منطقه، به چند استان خدمات درمانی ارائه می‌کند. بنابراین باید بررسی شود که چگونه می‌توان از این ظرفیت برای ایجاد فرصت‌های شغلی و درآمد پایدار در خود شهر بهره گرفت. بررسی امکان ایجاد شهرک سلامت و تقویت جایگاه دانشگاهی و گردشگری می‌تواند بخشی از این مسیر باشد.
وی افزود: گردشگری در سخنان مدیران به‌عنوان یکی از محورهای توسعه مطرح می‌شود، اما این موضوع باید از سطح شعار فراتر رود و در اسناد توسعه، طرح‌ها و تصمیم‌های اجرایی نمود پیدا کند. هر طرح و سرمایه‌گذاری باید با اولویت‌های توسعه‌ای شهر سازگار باشد و آثار فرهنگی، اجتماعی و محیط‌زیستی آن بررسی شود. در همدان نیز باید میان گردشگری، صنعت، کشاورزی، سلامت و آموزش عالی توازن برقرار شود. تأکید بر یک ظرفیت نباید به معنای کنارگذاشتن سایر فعالیت‌های اقتصادی باشد.
سجادزاده با بیان اینکه در بسیاری از موارد برای پروژه‌های شهری هزینه‌های قابل توجهی صرف می‌شود، اما مطالعات واقع‌بینانه و همه‌جانبه درباره آثار اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و محیط‌زیستی آن‌ها نقش کافی در تصمیم‌گیری ندارد، گفت: موضوعاتی مانند مکان‌یابی میدان بار، انتخاب مسیرهای حمل‌ونقل، احداث روگذر یا زیرگذر و تصمیم درباره کنارگذر یا آزادراه باید بر پایه مطالعات تخصصی و مقایسه گزینه‌ها تعیین تکلیف شوند. دانشگاه‌ها، مراکز مطالعاتی و مشاوران متخصص می‌توانند در این زمینه نقش مؤثری داشته باشند. تا زمانی که مدیریت شهری شفاف، دانش‌بنیان و مبتنی بر شواهد نباشد، توسعه در حد عنوانی در اسناد باقی می‌ماند.
وی با اشاره به الگوی پیشنهادی خود برای توسعه همدان، محله‌محوری، گسترش حمل‌ونقل عمومی و سبز، توجه به حقوق مالکانه و توسعه گردشگری را از محورهای مهم دانست و گفت: محله‌محوری می‌تواند در حل مسائل روزمره و کاهش مشکلات ترافیکی مؤثر باشد. همچنین در تصمیم‌هایی مانند ثبت خانه‌های تاریخی یا تعریض معابر باید حقوق مالکان مورد توجه قرار گیرد. زیرا اگر برای محدودیت‌های ناشی از ثبت بنا راهکار منصفانه‌ای پیش‌بینی نشود، ممکن است مالک به تخریب بنای تاریخی روی بیاورد. در حوزه تراکم ساختمانی و تعریض معابر نیز باید سازوکارهایی برای رعایت حقوق مالکانه وجود داشته باشد.
سجادزاده با انتقاد از کم‌رنگ بودن نقش دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی در تصمیم‌گیری‌های شهری، گفت: همدان از ظرفیت علمی و تخصصی دانشگاه‌ها برخوردار است، اما این ظرفیت باید به‌صورت مؤثر در سیاست‌گذاری و اجرای پروژه‌ها به کار گرفته شود. آموزش نیروی متخصص به‌تنهایی کافی نیست. نتایج پژوهش‌ها باید بر تصمیم نهایی اثر بگذارد. حضور تشریفاتی استادان در جلسات به معنای توسعه دانش‌بنیان نیست و لازم است پیش از تصمیم‌های مهم، از پژوهشگران و متخصصان مرتبط با موضوع نظرخواهی شود.
مشارکت مردم و حفظ هویت محله‌ها
این عضو هیئت علمی دانشگاه بوعلی‌سینا، افزایش آگاهی شهروندان و تقویت مطالبه‌گری را از ضرورت‌های حکمرانی شهری دانست و گفت: بسیاری از مسائل برای مردم روشن نیست و شفاف‌سازی کافی صورت نمی‌گیرد. از سوی دیگر، گاهی مدیران در گفت‌وگوهای غیررسمی نقدها را می‌پذیرند، اما در جلسات علنی از بیان دیدگاه خود پرهیز می‌کنند. مدیریت شهری برای پاسخ‌گویی و اظهارنظر شفاف به جسارت و پذیرش مسئولیت نیاز دارد.
سجادزاده با اشاره به اهمیت حس تعلق مکانی اظهار کرد: محله در گذشته تنها محل سکونت نبود، بلکه مفهوم تعلق و پیوند با مکان را نیز در خود داشت. مهاجرت، جابه‌جایی جمعیت و برخی تصمیم‌های توسعه‌ای می‌توانند این حس را تضعیف کنند. همچنین گاهی اجرای یک پروژه در بخشی از شهر به قیمت آسیب‌دیدن بافت‌ها و محله‌های دیگر تمام می‌شود. برای نمونه، توسعه پیاده‌راه بوعلی نباید به نادیده‌گرفتن محله‌هایی مانند آقاجانی‌بیگ و سایر نقاط یا شکل‌گیری ساخت‌وسازهای نامتناسب با هویت آن‌ها منجر شود.
به گفته سجادزاده، ممکن است اصل یک پروژه برای بهبود دسترسی یا ایجاد فضای عمومی قابل دفاع باشد، اما مکان‌یابی نامناسب یا تخریب خانه‌های قدیمی می‌تواند هزینه‌های اجتماعی و فرهنگی سنگینی به همراه داشته باشد. بنابراین، موفقیت پروژه‌ها را نباید فقط با کارکرد ظاهری آن‌ها سنجید. تناسب ساخت‌وساز با ساختار محله، حفظ بافت تاریخی و کیفیت زندگی ساکنان نیز باید ارزیابی شود. جلوگیری از طرح‌هایی که با عنوان توسعه ارائه می‌شوند اما در عمل به هویت شهر آسیب می‌زنند، بخشی از مسئولیت مدیریت شهری است.
سجادزاده افزود: مردم باید از تصمیم‌هایی که بر زندگی و محیط پیرامونشان اثر می‌گذارد آگاه باشند و امکان مطالبه‌گری داشته باشند. حضور و نظارت طبیعی مردم در فضاهای عمومی می‌تواند به امنیت محیطی کمک کند. استفاده از فضای مجازی و ابزارهای هوشمند نیز در افزایش شفافیت مؤثر است، اما فناوری جایگزین حضور کارشناسان، مشارکت واقعی شهروندان و سازوکارهای قانونی نیست. شوراها و جلسات راهبردی زمانی می‌توانند نقش مؤثر داشته باشند که متخصصان متناسب با موضوع، از جمله در حوزه‌های شهرسازی، اقتصاد و کشاورزی، در آن‌ها مشارکت کنند. آینده‌نگاری نیز باید بر شناخت ویژگی‌های واقعی شهر و ترسیم آینده مطلوب آن استوار باشد، نه صرفاً ادامه روندهای گذشته.
آب و آلودگی هوا؛ مهم‌ترین چالش‌های محیط‌زیستی همدان
عادل عربی، معاون محیط زیست انسانی اداره‌کل حفاظت محیط زیست استان همدان، پایداری محیط‌زیستی را موضوعی مرتبط با سلامت مردم، رفاه عمومی، حفاظت از منابع و سازگاری با تغییر اقلیم دانست و گفت: شهر پایدار شهری است که نیازهای امروز را تأمین کند، بی‌آن که امکان استفاده نسل‌های آینده از منابع و فرصت‌ها را از بین ببرد. اداره‌کل حفاظت محیط زیست بر اساس قوانین، اسناد بالادستی و اصل پنجاهم قانون اساسی، بر عملکرد محیط‌زیستی دستگاه‌های مسئول، از جمله شهرداری‌ها، نظارت می‌کند. کیفیت هوا، فاضلاب، منابع آب، مدیریت پسماند و آلودگی خاک از حوزه‌های نظارت و گزارش‌دهی این اداره‌کل است.
عربی، تأمین پایدار آب شرب را یکی از اصلی‌ترین مسائل محیط‌زیستی همدان دانست و اظهار کرد: بخش مهمی از آب شهر از استان و حوضه آبخیز دیگری تأمین می‌شود، در حالی که در داخل استان نیز ظرفیت‌هایی وجود دارد که از آن‌ها به‌درستی استفاده نشده است. رودخانه‌هایی مانند رودخانه عباس‌آباد و دره مراد بیگ می‌توانند در فصل مناسب بخشی از ظرفیت تأمین آب باشند، اما ورود مستقیم فاضلاب به این رودخانه‌ها مانع بهره‌گیری مطلوب از آن‌هاست. هرچند مسئولیت تأمین آب بر عهده دستگاه‌های دیگری است، کیفیت منابع آبی و آلودگی آن‌ها نیز با وظایف محیط زیست ارتباط دارد.
عربی با اشاره به تفاوت الگوی آلودگی هوا در فصل‌های مختلف، گفت: در بهار، تابستان و تا نیمه پاییز، گردوغبار یکی از مشکلات اصلی آلودگی هوای همدان است که منشأ آن ممکن است در داخل یا خارج استان و کشور باشد. در سال‌های اخیر کانون‌های داخلی گردوغبار نیز مورد توجه قرار گرفته‌اند و حدود ۴۷ هزار و ۹۰۰ هکتار کانون گردوغبار در استان شناسایی شده که بر همدان هم اثر می‌گذارد. در فصل سرد، وارونگی دما موجب ماندگاری آلاینده‌ها می‌شود و ترافیک و نحوه مدیریت حمل‌ونقل در تشدید آلودگی نقش دارند.
وی با اشاره به اینکه اجرای طرح زوج‌وفرد، محدودیت ورود خودروهای شخصی به برخی محدوده‌ها و اتصال هوشمند مراکز معاینه فنی را از اقداماتی دانست که آثار مثبتی در کنترل آلودگی داشته‌اند، تأکید کرد: این اقدامات به‌تنهایی کافی نیستند. سهم آلایندگی خودروها در زمستان قابل توجه است.
به گفته او، در چند سال اخیر بنزین یورو در همدان توزیع نشده است. نوسازی ناوگان حمل‌ونقل عمومی نیز در برخی بخش‌ها انجام شده، اما برای کاهش مؤثر آلودگی باید مدیریت ترافیک، ارتقای کیفیت سوخت، بهسازی ناوگان و کنترل خودروهای آلاینده به‌صورت هم‌زمان دنبال شوند.
تفکیک پسماند و استفاده از ظرفیت بازیافت
معاون محیط زیست انسانی اداره‌کل حفاظت محیط زیست استان همدان، مدیریت پسماند را از دیگر چالش‌های شهر دانست و گفت: انباشت پسماندهای پلاستیکی در حاشیه محورهای استان، به‌ویژه اطراف همدان، نشان‌دهنده ضعف در انتقال و مدیریت زباله است. بخشی از این آلودگی به پراکنده‌شدن کیسه‌های حمل زباله در مسیر بازمی‌گردد. از سوی دیگر، ظرفیت استفاده از سوخت حاصل از پسماند (RDF)، با وجود تفاهم‌نامه‌های مرتبط، هنوز به‌طور مؤثر عملیاتی نشده است.
عربی با بیان اینکه پسماندهای خشک مانند پلاستیک، نایلون، پارچه و چوب قابلیت تبدیل به سوخت و استفاده در کوره‌های صنعتی، از جمله کارخانه‌های سیمان، را دارند، اظهار کرد: با این حال، بخشی از این مواد همچنان دفن می‌شوند و روش مدیریت سایت پسماند نیز به ارتقای فنی و مهندسی نیاز دارد. تفکیک باید از خانه‌ها و محل تولید زباله آغاز شود، اما در وضعیت فعلی بخشی از مواد قابل بازیافت در سایت و به‌وسیله زباله‌گردها جدا می‌شود. ایجاد ایستگاه‌ها و مراکز دریافت پسماند بازیافتی از سوی شهرداری اقدام مثبتی است، اما برای رسیدن به وضعیت مطلوب باید آگاهی عمومی و مشارکت شهروندان افزایش یابد.
فضای سبز، عدالت محیط‌زیستی و انرژی خورشیدی
عربی با اشاره به آمار ارائه‌شده از سوی شهرداری همدان، گفت: سرانه فضای سبز شهر حدود ۱۲ مترمربع است و بر اساس قانون باید به ۱۵ مترمربع برسد. شهرداری شهرهای بالای ۵۰ هزار نفر تا سال ۱۴۰۶ برای رسیدن به این میزان فرصت دارند. با این حال، شهر پایدار و سبز را نمی‌توان تنها با سرانه فضای سبز یا زیباسازی ارزیابی کرد؛ مسائل آب، هوا، مدیریت پسماند، مصرف انرژی و عدالت محیط‌زیستی نیز باید در نظر گرفته شوند.
وی عدالت محیط‌زیستی را برخورداری متوازن بخش‌های مختلف شهر از شرایط و شاخص‌های محیط‌زیستی دانست و گفت: این توازن در شمال‌شرق و جنوب‌شرق همدان برقرار نیست و برای رفع این وضعیت به اقدامات اساسی نیاز است. مسئولیت اصلی مدیریت شهر بر عهده نهادهای متولی و شهرداری‌هاست، زیرا سیاست‌گذاری، بودجه و تعریف پروژه‌ها در اختیار آن‌ها قرار دارد. در عین حال، مشارکت مردم در نظارت و مطالبه‌گری نیز اهمیت دارد. هوشمندسازی زمانی مفید است که به کاهش مصرف انرژی، آسایش شهروندان و کاهش آلودگی هوا منجر شود.
عربی با اشاره به اینکه اداره کل حفاظت محیط زیست همدان سمت پایش‌های آنلاین و لحظه‌ای حرکت کرده است، گفت: بخشی از فعالیت‌های نظارتی از طریق آزمایشگاه‌های معتمد انجام می‌شود و بسیاری از اطلاعات در سامانه‌های یکپارچه ملی ثبت می‌شوند. داده‌های سامانه پایش کیفیت هوا در دسترس عموم قرار دارد و شهروندان می‌توانند وضعیت هوا را در شهرها و روستاها مشاهده کنند. مردم حق دارند از شرایط محیط زیست آگاه باشند و عملکرد دستگاه‌های مسئول را ارزیابی کنند؛ در مقابل، دستگاه‌ها نیز موظف‌اند نظارت و گزارش‌دهی قانونی را انجام دهند. ابزارهای هوشمند در کنترل تقاطع‌ها و ترافیک نیز می‌توانند متناسب با نیاز شهر توسعه یابند.
وی درباره انرژی‌های تجدیدپذیر گفت: استان همدان برای استقرار نیروگاه‌های خورشیدی ظرفیت مناسبی دارد و طرح‌هایی نیز در این زمینه اجرا شده است، اما استفاده از سامانه‌های کوچک خورشیدی در داخل شهر، به‌ویژه نصب پنل روی بام ساختمان‌ها، هنوز گسترش کافی نیافته است. برای توسعه این رویکرد باید آگاهی‌رسانی و مشوق‌های لازم فراهم شود، مقررات مناسب تدوین و اجرا شود و ضوابط طراحی ساختمان‌ها امکان نصب پنل‌های خورشیدی را در نظر بگیرند.
عنوان شهر سبز پایدار با عملکرد شهری فاصله دارد
مهدی حیدری، عضو شورای شهر همدان، با انتقاد از فاصله میان عنوان شهر سبز پایدار و عملکرد عملی مدیریت شهری، گفت: اگرچه این عنوان همچنان برای همدان به کار می‌رود، تصمیم‌هایی مانند واگذاری رایگان ۶۰۰۰ مترمربع زمین با کاربری فضای سبز به یک دستگاه، پرسش‌هایی جدی درباره میزان پایبندی به حفاظت از فضای سبز ایجاد می‌کند. به اعتقاد او، هویت، اصالت، پایداری و تاب‌آوری شهر نباید دستمایه تعامل میان دستگاه‌ها قرار گیرد. کاربری‌های عمومی، فضاهای خدمات‌رسان و ریه‌های تنفسی شهر هستند و حذف یا تضعیف آن‌ها توان شهر برای تأمین منافع عمومی را کاهش می‌دهد.
حیدری با اشاره به اینکه در دوره مدیریت شهری اخیر در برخی نقاط توسعه فضای سبز و بهره‌برداری از پارک‌ها انجام شده است، گفت: این اقدامات را نمی‌توان نادیده گرفت، اما ارزیابی عملکرد باید همه ابعاد را در بر بگیرد و درباره نقاط ضعف نیز شفاف سخن گفته شود.
حیدری تأکید کرد: شورای شهر در ابتدای دوره مصوبه‌ای درباره شفافیت با ۱۱ رأی تصویب کرد که یکی از محورهای آن پخش زنده جلسات بود. اگر این مصوبه به‌طور کامل اجرا می‌شد، شهروندان می‌توانستند تصمیم‌های مرتبط با کاهش فضای سبز یا واگذاری زمین‌ها را مستقیم دنبال کنند.
این عضو شورای شهر با تأکید بر اینکه، فضای سبز باید سرمایه‌ای برای سلامت و کیفیت زندگی شهروندان تلقی شود، نه زمینی که بتوان بدون بررسی پیامدهای بلندمدت، آن را به کاربری دیگری اختصاص داد، گفت: علاوه بر فضای سبز، آلودگی هوا و دیگر مؤلفه‌های محیط زیست شهری نیز باید در ارزیابی عملکرد مدیریت شهری جایگاه مشخصی داشته باشند. شفافیت در جلسات شورا می‌تواند زمینه آگاهی عمومی از تصمیم‌های حساس را فراهم کند و امکان پاسخ‌گویی مدیران را افزایش دهد.
نظارت هوشمند بر ترافیک و ضرورت تکمیل کنارگذر
حیدری با اشاره به چالش‌های حمل‌ونقل شهری، گفت: در آغاز دوره مدیریت شهری، ابزار کافی برای کنترل تخلفات رانندگی، خودروهای آلاینده و محدوده‌های ورود ممنوع وجود نداشت و پلیس راهور نیز برای کنترل همه نقاط و بررسی معاینه فنی خودروها با محدودیت نیرو روبه‌رو بود. سامانه‌های نظارتی با هزینه منابع داخلی شهرداری و بر اساس سیاست‌گذاری شورا ایجاد شدند. در حالی که بخشی از این هزینه‌ها می‌توانست از اعتبارات دولتی تأمین شود. این اقدامات گاهی از سوی بخشی از مردم صرفاً ابزاری برای جریمه تلقی می‌شود، اما هدف آن‌ها باید افزایش انضباط شهری و کنترل تخلفات باشد.
عضو شورای شهر همدان بر ضرورت تداوم نظارت هوشمند بر ترافیک تأکید کرد و گفت: سامانه‌ها به سامانه یکپارچه معاینه فنی ایران (سیمفا) متصل شده‌اند و امکان شناسایی خودروهای فاقد معاینه فنی و کنترل سرعت‌های غیرمجاز را فراهم می‌کنند. با این حال، همراهی شهروندان، رسانه‌ها و نخبگان برای دفاع از انضباط شهری ضروری است. اگر مطالبه عمومی صرفاً به حذف دوربین‌ها و محدودیت‌ها معطوف شود، امکان کنترل تخلفات کاهش می‌یابد. در کنار اجرای قانون، باید برای مردم توضیح داده شود که این ابزارها با هدف ایمنی و کاهش آلودگی به کار گرفته می‌شوند.
به گفته حیدری، مطالعات جامع حمل‌ونقل و ترافیک همدان که به تصویب شورای عالی ترافیک کشور رسیده، میزان آلایندگی معابر مختلف را بررسی و دسته‌بندی کرده است. برخی مسیرها به دلیل آنکه در نبود کنارگذر نقش عبورومرور برون‌شهری را بر عهده دارند، از جمله بلوار ارتش، بلوار آیت‌الله نجفی، حضرت امام، سردار همدانی و مسیر خروجی ملایر، در شمار معابر آلاینده قرار می‌گیرند. هنگام وارونگی دما نیز تجمع آلاینده‌ها در بخش‌هایی از شمال شهر بیشتر مشاهده می‌شود. کنترل خودروهای سنگین دیزلی فاقد معاینه فنی در این مسیرها می‌تواند بخشی از راهکار باشد.
وی افزود: جریمه و کنترل خودروهای آلاینده به‌تنهایی راه‌حل اساسی نیست و تکمیل کنارگذر برای کاهش ترافیک عبوری، آلودگی هوا و افزایش ایمنی و آرامش شهری ضرورت دارد. مسائل شهری به یکدیگر وابسته‌اند و باید آثار اجتماعی، اقتصادی، محیط‌زیستی و سیاسی تصمیم‌ها هم‌زمان بررسی شوند. گاهی منافع گروهی و فشارهای سیاسی مانع اجرای طرح‌های ضروری می‌شود و در نهایت شهروندان هزینه این اختلاف‌ها را می‌پردازند. تصمیم‌گیری درباره زیرساخت‌ها باید با بررسی کارشناسی و شفاف گزینه‌ها و بر مبنای منافع عمومی انجام شود.
حفاظت از سرمایه‌های شهری و پاسخ‌گویی مدیران
حیدری با انتقاد از نگاه درآمدمحور به تغییر کاربری‌ها، گفت: کمیسیون ماده پنج باید بر اصلاح مغایرت‌های طرح جامع و تفصیلی و حفظ منافع بلندمدت شهر تمرکز کند، نه آن که درآمدزایی کوتاه‌مدت از تغییر کاربری‌ها معیار ارزیابی تصمیم‌ها باشد. کسب درآمد فوری ممکن است به از دست رفتن سرمایه‌های پایدار شهر منجر شود. حفظ وضع موجود در موارد ضروری و جلوگیری از تخریب دارایی‌های شهری نیز بخشی از مسئولیت مدیریت شهری است و هر تصمیم درآمدزا را نمی‌توان توسعه دانست.
عضو شورای شهر همدان همچنین از پیشنهادهایی برای کاهش فضای سبز و تغییر کاربری آن انتقاد کرد و گفت: در یکی از موارد، کاهش پنج هزار مترمربع فضای سبز برای اختصاص به کاربری مورد نظر شهرداری مطرح شده بود. چنین تصمیم‌هایی با اصول توسعه پایدار سازگار نیست و می‌تواند کیفیت زندگی را تضعیف کند. از بین رفتن اراضی کشاورزی و تضعیف کشاورزی شهری نیز با شعار شهر فشرده و توسعه انسان‌محور در تضاد است. طرح‌های بزرگ، از جمله مجموعه‌های تفریحی و آبی، باید پیش از اجرا از نظر مکان‌یابی، منابع مورد نیاز و مطالعات فنی و امکان‌سنجی بررسی شوند تا شهر در میانه اجرا با مشکلات اساسی روبه‌رو نشود.
حیدری تأکید کرد: تصمیم‌گیری درباره فضای سبز و سایر دارایی‌های شهری باید بر پایه منافع عمومی، مطالعات کارشناسی و شفافیت باشد، نه توافق‌های پشت‌پرده، ملاحظات مقطعی یا منافع گروهی. به گفته او، شهر میراث گذشتگان و بخشی از ارزش زادگاه و وطن است و نباید به نام توسعه و با تکیه بر عنوان‌های پرطمطراق، انضباط شهری، فضای سبز، آینده‌نگری، نظر کارشناسی و مکان‌یابی درست قربانی شود.
او با اشاره به اهمیت برگزاری نشست‌های تخصصی، گفت: این گفت‌وگوها می‌تواند زمینه‌ای برای ادامه بحث درباره مسائل شهر باشد. بررسی دقیق هر یک از این موضوعات به زمان و گفت‌وگوی بیشتری نیاز دارد و حضور دانشجویان، استادان، نخبگان، مدیران، شهروندان، مطالبه‌گران و خبرنگاران می‌تواند به آگاهی عمومی از دیدگاه‌های موافق و مخالف کمک کند تا این دیدگاه‌ها در تصمیم‌گیری‌های آینده مورد توجه قرار گیرند.
انتهای پیام
