محمد آذریار، روز دوشنبه یازدهم آبان، در نشست خبری به مناسبت هفته اطلاع‌رسانی سکته مغزی (۷ تا ۱۴ آبان) برگزار شد، با اشاره به اهمیت تشخیص سریع و شروع به‌موقع درمان این بیماری، گفت: به طور معمول حدود ۸۰ درصد سکته‌های مغزی بر اثر ایجاد لخته خون و ۲۰ درصد دیگر به دلیل خونریزی یا پارگی عروق مغز رخ می‌دهد که در هر دو حالت، خونرسانی به سلول‌های مغزی دچار اختلال می‌شود.
وی اختلال تعادل، مشکلات بینایی مانند دوبینی، نامتقارن شدن صورت، ناتوانی در بالا نگه داشتن دست‌ها و اختلال در صحبت کردن از جمله ناتوانی در حرف زدن یا نامفهوم صحبت کردن را از مهمترین علائم بیماران سکته مغزی برشمرد.
کارشناس مسئول برنامه ملی سکته حاد مغزی و قلبی دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه با بیان اینکه این علائم معمولا به صورت ناگهانی بروز می‌کند، افزود: با مشاهده هر یک از این نشانه‌ها باید بدون اتلاف وقت اقدامات درمانی آغاز شود، زیرا مراجعه سریع به مراکز درمانی نقش مهمی در نجات جان بیمار و کاهش عوارض سکته دارد.
وی از روش‌های درمانی که برای بیماران سکته مغزی استفاده می‌شود یاد کرد و با بیان اینکه برای درمان سکته‌های مغزی ناشی از لخته داروی «آلتپلاز» تزریق می‌شود، افزود: این دارو باید در زمان طلایی، یعنی حداکثر ۴.۵ ساعت نخست پس از بروز سکته به بیمار تزریق شود.
آذریار با اشاره به اهمیت سرعت در شروع درمان، اظهار کرد: اگر دارو در ساعت اول پس از سکته تزریق شود، از هر سه بیمار یک نفر بدون علامت بهبود پیدا می‌کند، اما اگر تزریق به ۴.۵ ساعت بعد موکول شود، میزان موفقیت درمان به میزان قابل توجهی کمتر می‌شود. به علاوه هر ۱۰ دقیقه تاخیر در شروع درمان، یک ماه به زمان مورد نیاز بیمار برای بازتوانی اضافه می‌کند.
کارشناس مسئول برنامه ملی سکته حاد مغزی و قلبی دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه با اشاره به برخی موارد که بیمار هنگام خواب دچار سکته می‌شود، گفت: گاهی فرد شب بدون مشکل می‌خوابد، اما صبح با علائم سکته مغزی بیدار می‌شود. در چنین شرایطی که زمان دقیق شروع سکته مشخص نیست، با انجام MRI زمان وقوع سکته مشخص شود تا امکان تصمیم‌گیری درباره درمان وجود داشته باشد.
به گفته آذریار، برای مواردی که خونریزی باعث بروز سکته مغزی شده نیز بسته به شرایط بیمار، وسعت و محل خونریزی، درمان‌های دیگری از جمله جراحی انجام می‌شود.
فعالیت شبکه یکپارچه درمان سکته مغزی در کرمانشاه
کارشناس مسئول برنامه ملی سکته حاد مغزی و قلبی دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه با اشاره به راه‌اندازی شبکه یکپارچه درمان سکته مغزی در استان، گفت: همه بیمارستان‌های استان در زمینه تشخیص و درمان سکته مغزی آموزش دیده‌اند و خدمات درمانی در قالب چند قطب منطقه‌ای ارائه می‌شود.
وی افزود: بیمارستان اسلام‌آباد غرب قطب غرب استان، کنگاور قطب شرق و جوانرود قطب منطقه اورامانات است. در مرکز استان نیز بیمارستان‌های امام رضا(ع) و فارابی به عنوان مراکز اصلی ارجاع فعالیت می‌کنند و سایر بیمارستان‌ها نیز در ارائه خدمات درمانی نقش دارند.
آذریار با بیان اینکه مراکز درمانی ارائه‌دهنده خدمات سکته مغزی در چهار سطح دسته‌بندی شده‌اند، توضیح داد: در سطح اول، بیمارستان‌هایی قرار دارند که نه دستگاه سی‌تی‌اسکن دارند و نه متخصص مغز و اعصاب در آنها مستقر است؛ از جمله بیمارستان‌های ثلاث باباجانی، قصرشیرین، معتضدی، حضرت معصومه(س) و سجاد که این بیمارستان‌ها نیز آموزش‌های لازم را برای کمک به بیماران سکته مغزی دریافت کردند.
کارشناس مسئول برنامه ملی سکته حاد مغزی و قلبی دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه ادامه داد: در سطح دوم، بیمارستان‌هایی قرار دارند که دستگاه سی‌تی‌اسکن دارند، اما متخصص مغز و اعصاب در آنها مستقر نیست یا به صورت موقت حضور دارد. این مراکز از روش «تله‌استروک» استفاده می‌کنند؛ به این معنا که پس از تشخیص اولیه سکته، با مراکز درمانی معین تماس می‌گیرند و با کمک متخصصان آنها، اقدامات درمانی لازم و تزریق داروی سکته مغزی را برای بیمار انجام می‌دهند.
وی با بیان اینکه ۱۴ بیمارستان استان در این سطح قرار دارند، افزود: استفاده از این روش کمک می‌کند بیمار زمان طلایی ۴.۵ ساعته برای دریافت دارو را از دست ندهد.
به گفته آذریار، از زمان آغاز برنامه سکته حاد مغزی در سال ۱۴۰۱ تاکنون، ۱۵۱ بیمار در استان با استفاده از روش «تله استروک» درمان شده و نجات یافته‌اند و کرمانشاه در این زمینه جزو استان‌های اول کشور است.
آذریار سطح سوم مراکز درمانی را شامل بیمارستان‌هایی دانست که دستگاه سی‌تی‌اسکن، متخصص مغز و اعصاب و بخش مراقبت‌های ویژه سکته حاد مغزی دارند و گفت: در حال حاضر ۲۱ تخت فعال مراقبت ویژه سکته مغزی در بیمارستان‌های استان وجود دارد.
وی بیمارستان‌های امام رضا(ع)، فارابی، شهدا، امام حسین(ع)، اسلام‌آباد غرب، جوانرود و کنگاور را از جمله مراکز دارای این امکانات معرفی کرد.
کارشناس مسئول برنامه ملی سکته حاد مغزی و قلبی دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه با اشاره به سطح چهارم درمان سکته مغزی در استان کرمانشاه ، گفت: بیمارستان امام رضا(ع) تنها مرکز استان در این سطح است. در برخی موارد لخته خون بزرگ است و با تزریق دارو برطرف نمی‌شود؛ بنابراین باید با روش مداخله‌ای و از طریق خارج کردن لخته بیمار را درمان کرد که این کار فقط در بیمارستان امام رضا(ع) انجام می‌شود.
آذریار با اشاره به نتایج این روش درمانی اظهار کرد: تاکنون ۲۱ مورد خارج کردن لخته مغزی در استان انجام شده که ۱۹ بیمار پس از درمان، بدون علامت ترخیص شده‌اند. این در حالیست که میزان موفقیت این روش در سطح جهان حدود ۴۵ تا ۵۵ درصد گزارش می‌شود.
به گفته این مسئول، در کنار مراکز درمانی حتی اورژانس نیز آموزش‌های لازم را در زمینه سکته مغزی دریافت کرده و اگر افراد هنگام تماس با اورژانس بتوانند اطلاعات درست بدهند و اورژانس احتمال سکته مغزی را بدهد، از قبل هماهنگی‌های لازم با مراکز درمانی برای پذیرش بیماران سکته مغزی را انجام خواهد داد.
شیوع سکته مغزی در کرمانشاه، ۱۳۰ مورد در هر ۱۰۰ هزار نفر
آذریار با اشاره به آمار بروز سکته مغزی در دنیا، ایران و استان کرمانشاه، گفت: در جهان، میانگین سن بروز نخستین سکته مغزی در مردان ۶۸ سال و در زنان ۷۲ سال است، اما در ایران و استان کرمانشاه این سن به حدود ۵۵ تا ۶۶ سال کاهش یافته است. البته سکته مغزی ممکن است در سنین پایین‌تر نیز اتفاق بیفتد، اما در مجموع ایرانی‌ها حدود ۱۰ سال زودتر از میانگین جهانی سکته مغزی را تجربه می‌کنند.
وی میانگین بروز سکته مغزی در کشور را ۱۵۰ مورد به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر اعلام کرد و افزود: میزان بروز این بیماری در استان‌های جنوبی بیشتر و در استان‌های شمالی کمتر است. این آمار در استان‌های شمالی به حدود ۱۱۹ مورد و در کرمانشاه به ۱۳۰ مورد به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر جمعیت می‌رسد.
کارشناس مسئول برنامه ملی سکته حاد مغزی و قلبی دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه با بیان اینکه سال گذشته ۳۲۲۹ مورد سکته مغزی در استان ثبت شده است، گفت: سالانه حدود ۳۱۰۰ تا ۳۲۰۰ نفر در کرمانشاه دچار سکته مغزی می‌شوند.
تزریق دارو برای ۱۲.۵ درصد بیماران واجد شرایط در کرمانشاه
آذریار با بیان اینکه تزریق دارو - داروی آلتپلاز- در بیماران سکته مغزی تنها برای سکته‌های ناشی از لخته امکان‌پذیر است، اظهار کرد: سال گذشته از مجموع حدود ۳۲۰۰ مورد سکته مغزی در استان، ۲۴۷۵ مورد امکان دریافت این دارو را داشتند و برای حدود ۱۲.۵ درصد موارد تزریق انجام شد.
وی با اشاره به اینکه استاندارد جهانی تزریق دارو برای موارد واجد شرایط حدود ۱۸ درصد است، افزود: میانگین این شاخص در کشور حدود هشت درصد است و کرمانشاه از میانگین کشوری وضعیت بهتری دارد.
آذریار درباره علت تزریق نشدن دارو برای برخی بیماران نیز گفت: در بعضی موارد بیمار در زمان طلایی ۴.۵ ساعت به مرکز درمانی مراجعه نمی‌کند و در برخی موارد نیز به دلیل وجود منع پزشکی، امکان تزریق دارو وجود ندارد.
چطور از سکته مغزی پیشگیری کنیم
کارشناس مسئول برنامه ملی سکته حاد مغزی و قلبی دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه در ادامه اشاره‌ای هم به راهکارهای پیشگیری از سکته مغزی داشت و اصلاح سبک زندگی را از مهمترین این راهکارها برشمرد.
آذریار گفت: کاهش مصرف غذاهای پرچرب و پرنمک، مصرف ماهی دو روز در هفته، پرهیز از مصرف سیگار و الکل و داشتن تحرک و فعالیت بدنی کافی از جمله اقداماتی است که می‌تواند خطر ابتلا به سکته مغزی را کاهش دهد.
وی از نقش وراثت در بروز سکته مغزی هم یاد کرد و ادامه داد: نمی‌توان گفت چه عاملی بیشتر زمینه بروز سکته مغزی را فراهم می‌کند، اما عواملی مانند دیابت، پرفشاری خون، کم تحرکی، فشار و چربی خون بالا، مصرف دخانیات و ... از مهمترین ریسک فاکتورها هستند.
انتهای پیام
