حجت‌الاسلام والمسلمین عبدالرضا محمودی، سه‌شنبه ۱۲ آبان در دیدار با محمدرضا غلام‌پور، سرپرست معاونت فرهنگی جهاددانشگاهی فارس و شماری از مدیران این معاونت با اشاره به ظرفیت‌های حوزه علمیه استان اظهار کرد: حوزه علمیه فارس از حوزه‌های بزرگ کشور و پس از تهران، دومین حوزه علمیه از نظر گستردگی است. این حوزه از نظر قدمت نیز از قدیمی‌ترین حوزه‌های تشیع به شمار می‌رود و بیش از ۸۰۰ سال سابقه دارد.
وی با اشاره به پرورش شخصیت‌های علمی در حوزه علمیه فارس افزود: این حوزه شخصیت‌های برجسته‌ای در علوم معقول و منقول تربیت کرده است که برخی از آنان در حوزه‌های فقه، اصول، فلسفه و عرفان صاحب مکتب بوده‌اند.
محمودی با بیان اینکه فعالیت‌های حوزه علمیه فارس در شهرستان‌های مختلف استان نیز جریان دارد، گفت: طلاب در حوزه علوم انسانی اسلامی فعالیت می‌کنند و اخیراً موضوع پژوهش‌های میان‌رشته‌ای نیز به‌عنوان یکی از محورهای پژوهشی مورد توجه قرار گرفته است. در دانشگاه نیز طی سال‌های گذشته بخش قابل توجهی از فعالیت‌های علمی و مقالات در حوزه میان‌رشته‌ای بوده است.
وی با تأکید بر ضرورت ورود آموزه‌های شریعت به عرصه زندگی مردم اظهار کرد: آموزه‌های دینی باید در متن زندگی اجتماعی حضور داشته باشند و یکی از نخستین عرصه‌های این حضور، تنظیم مناسبات اجتماعی است. حوزه علمیه فارس در کنار مراکز دانشگاهی همکاری‌های خوبی در زمینه علوم انسانی اسلامی و پژوهش‌های میان‌رشته‌ای داشته است و باید از ظرفیت و استعداد جهاددانشگاهی نیز بیشتر استفاده شود.
همکاری حوزه و دانشگاه در تبیین سیره نبوی
مدیر حوزه‌های علمیه فارس با اشاره به سابقه همکاری حوزه و دانشگاه در زمینه تبیین سیره نبوی بیان کرد: در دوره ریاست ایمانیه بر دانشگاه علوم پزشکی شیراز، موضوع تبیین سیره نبوی به‌عنوان یکی از زمینه‌های همکاری حوزه و دانشگاه مطرح شد و این حرکت از همان زمان آغاز شد. در این مسیر، همایش بین‌المللی سیره نبوی نیز به‌صورت یک‌سال در میان برگزار شده است.
ضرورت تحول در آموزش و پژوهش دانشگاهی
محمودی با اشاره به ضرورت توجه به علوم انسانی اسلامی افزود: علوم انسانی خاستگاه و محور حرکت جامعه است و علوم تجربی و مهندسی نیز باید بر مبنای یک کارگزار انسانی حرکت کنند. تجربه غرب پس از رنسانس و شکل‌گیری مکاتب مختلف فکری تا حاکمیت اومانیسم، نشان می‌دهد که مبانی فکری و انسانی در جهت‌گیری جوامع و پیشرفت‌های علمی و فناورانه نقش تعیین‌کننده‌ای دارند.
وی با بیان اینکه با وجود ظرفیت‌های گسترده کشور در حوزه علوم انسانی، این حوزه با چالش‌هایی روبه‌روست، گفت: در بخش آموزش، تحول متناسب با نیازهای روز اتفاق نیفتاده و در برخی حوزه‌ها همچنان از روش‌های آموزشی چند دهه گذشته استفاده می‌شود. همچنین آموزش و پژوهش در دانشگاه‌ها به‌صورت مستقل از یکدیگر دنبال می‌شوند، در حالی که باید این دو حوزه در کنار هم تعریف شوند و آموزش پژوهش‌محور در عمل تحقق پیدا کند.
مدیر حوزه‌های علمیه فارس با اشاره به وضعیت تولید علم در دانشگاه‌ها اظهار کرد: تولید علم در دانشگاه‌ها، به‌ویژه در سال‌های اخیر، نسبت به گذشته کاهش یافته است؛ در حالی که حدود ۱۰ تا ۱۵ سال پیش در منطقه جایگاه سرآمدی داشتیم.
دانشگاه‌ها و ضرورت برنامه‌ریزی راهبردی در حوزه فرهنگ
محمودی همچنین با تأکید بر ضرورت برنامه‌ریزی راهبردی در حوزه فرهنگ گفت: در پیام مقام معظم رهبری به دولت در هفته دولت، به موضوعات مختلف اقتصادی و سیاسی پرداخته شده و در بخش فرهنگی نیز به موضوعی فراتر از راهبرد اشاره شده است. این موضوع نشان می‌دهد که فرهنگ نیازمند توجهی عمیق و برنامه‌ریزی‌شده است و جایگاه دانشگاه‌ها در این عرصه باید پررنگ‌تر شود.
وی با بیان اینکه بخشی از رسالت حوزه و دانشگاه به حوزه فرهنگ مربوط می‌شود، افزود: در شرایطی که مسائل اقتصادی فشار زیادی بر مردم وارد می‌کند، باید نقش و جایگاه فرهنگ در جامعه مشخص باشد. حضور مردم در میدان‌های مختلف نشان داده است که آنان در بسیاری از موارد پیشگام بوده‌اند و مراکز فرهنگی و علمی باید برای همراهی با این ظرفیت مردمی، برنامه‌ریزی کلان و راهبردی داشته باشند.
مدیر حوزه‌های علمیه فارس ادامه داد: حتی اگر مشکلات فرهنگی و اقتصادی برطرف شود، اقتصاد زمانی می‌تواند در مسیر تعالی قرار گیرد که پیوست فرهنگی داشته باشد. برای تحقق این هدف باید با اختصاص زمان کافی و بهره‌گیری از مشاوران توانمند در حوزه‌های مختلف، طرح‌های لازم تدوین و برای اجرا ارائه شود.
توجه به محتوای مسابقات مناظره دانشجویی
محمودی با اشاره به مسابقات مناظره دانشجویی گفت: این رقابت‌ها بخشی محدود از رسالت گسترده جهاددانشگاهی است، اما برنامه‌ای ارزشمند به شمار می‌رود و باید هر سال پررنگ‌تر برگزار شود. در کنار توجه به ساختار مسابقات، لازم است به محتوای آن نیز توجه شود تا منابع علمی غنی در اختیار شرکت‌کنندگان قرار گیرد و این رقابت‌ها زمینه‌ای برای افزایش معرفت و مهارت دانشجویان باشد.
وی در پایان با اعلام همراهی حوزه‌های علمیه در این زمینه، بر ضرورت توجه به چشم‌اندازها و افق‌های بلندمدت فعالیت‌های مشترک تأکید کرد و گفت: جهاددانشگاهی از ابتدای شکل‌گیری ظرفیت توانمندی داشته و لازم است با تقویت فعالیت‌ها و استفاده از ظرفیت همکاران، جایگاه و اثرگذاری این مجموعه بیش از گذشته احیا شود.
اهمیت استفاده از ظرفیت حوزه‌های علمیه در فعالیت‌های فرهنگی جهاددانشگاهی
سرپرست معاونت فرهنگی جهاددانشگاهی فارس نیز در این دیدار با تشریح فعالیت‌های این نهاد اظهار کرد: جهاددانشگاهی از سال ۱۳۵۹ در بخش‌های مختلف فرهنگی، آموزشی و پژوهشی در مناطق مختلف کشور حضور داشته و با محوریت دانشجو، خدماتی را برای ارتقای حوزه فرهنگی جامعه دانشگاهی ارائه کرده است.
محمدرضا غلام‌پور با بیان اینکه یکی از اهداف اولیه شکل‌گیری جهاددانشگاهی، بهبود وضعیت فرهنگی دانشگاه‌ها پس از تعطیلی دانشگاه‌ها در ابتدای انقلاب بود، افزود: با وجود گسترش مأموریت‌های جهاددانشگاهی و افزایش توجه به فعالیت‌های پژوهشی و آموزشی، این نهاد با وجود نداشتن بودجه مستقل در حوزه فرهنگی، فعالیت‌های خود را از محل منابع داخلی ادامه داده است.
وی با اشاره به شکل‌گیری ساختارهای مختلف فرهنگی در جهاددانشگاهی طی سال‌های گذشته گفت: سازمان قرآنی دانشگاهیان کشور، خبرگزاری دانشجویان ایران(ایسنا)، مرکز افکارسنجی، سازمان انتشارات و سازمان دانشجویان از جمله مجموعه‌هایی هستند که در این مسیر شکل گرفته‌اند و فعالیت‌های فرهنگی جهاددانشگاهی را گسترش داده‌اند.
غلام‌پور با اشاره به نقش دانشجویان در فعالیت‌های فرهنگی این نهاد بیان کرد: ایسنا به‌عنوان نخستین خبرگزاری غیردولتی کشور، با اتکا به ظرفیت دانشجویان دانشگاه تهران و سپس دانشگاه‌های سراسر کشور شکل گرفت و فعالیت آن در سطح کشور گسترش یافت. این تجربه نشان می‌دهد دانشجویان می‌توانند در عرصه‌های مختلف اثرگذار باشند، اما برای ایفای این نقش به حمایت، فضا و امکانات نیاز دارند.
سرپرست معاونت فرهنگی جهاددانشگاهی فارس با اشاره به توجه دوباره جهاددانشگاهی به ظرفیت دانشجویی افزود: این نگاه همچنان در میان مدیران و مسئولان این مجموعه وجود دارد و معتقدیم با حضور و مشارکت دانشجویان می‌توان اتفاقات مؤثری در فعالیت‌های فرهنگی رقم زد.
وی با بیان اینکه وضعیت فعالیت‌های فرهنگی در دانشگاه‌ها با ضعف‌هایی روبه‌روست، گفت: دانشگاه‌ها در کنار وظایف آموزشی خود باید از فعالیت‌های فرهنگی نیز پشتیبانی کنند؛ هرچند در برخی موارد حتی برای فعالیت‌های آموزشی نیز امکانات کافی وجود ندارد. با این حال، لازم است مجموعه‌های دانشگاهی و فرهنگی در کنار یکدیگر قرار گیرند و با حمایت از ظرفیت‌های موجود، بخشی از کمبودها را جبران کنند.
دعوت از حوزه علمیه برای همکاری در مسابقات مناظره
غلام‌پور با تأکید بر ضرورت همراهی حوزه‌های علمیه در برنامه‌های فرهنگی جهاددانشگاهی اظهار کرد: برای برگزاری مسابقات مناظره دانشجویی به همکاری حوزه‌های علمیه نیاز داریم و زمینه حضور تیم‌های طلاب در این مسابقات نیز فراهم است. همچنین در بخش علمی می‌توان از ظرفیت استادان حوزه برای داوری مسابقات استفاده کرد.
سرپرست معاونت فرهنگی جهاددانشگاهی فارس با بیان اینکه فعالیت‌های این مجموعه به یک دانشگاه محدود نیست، افزود: دانشجویان همه دانشگاه‌های استان فارس امکان حضور در این مسابقات را دارند و فرادانشگاهی بودن آن از مزیت‌های این رویداد است. برگزاری این مسابقات در سال‌های گذشته موجب شده است برخی دانشگاه‌ها نیز مسابقات مناظره درون‌دانشگاهی راه‌اندازی کنند و از تجربه‌های جهاددانشگاهی در این زمینه بهره بگیرند.
وی هدف از برگزاری مسابقات مناظره را ایجاد فضایی برای گفت‌وگو، آزاداندیشی و تعامل در دانشگاه‌ها دانست و گفت: تیم‌ها ابتدا در سطح استان با یکدیگر رقابت می‌کنند، سپس تیم‌های برتر به مرحله منطقه‌ای راه می‌یابند و برگزیدگان منطقه نیز در مرحله کشوری حضور پیدا می‌کنند.
غلام‌پور با اشاره به جایگاه فارس در دوره‌های گذشته این رقابت‌ها بیان کرد: استان فارس در دوره گذشته از نظر تعداد تیم‌های شرکت‌کننده رتبه دوم کشور را به دست آورد و در دو سال گذشته نیز این جایگاه را داشته است. در یکی از دوره‌های گذشته، تیمی از استان فارس به مقام قهرمانی کشور رسید، اما پس از آن چنین موفقیتی تکرار نشده است.
وی با اشاره به دیگر برنامه‌های فرهنگی جهاددانشگاهی گفت: جشنواره امام رضا(ع) در بخش دانشجویی، مسابقات ملی سه‌دقیقه‌ای با محوریت ارائه کتاب‌ها، پایان‌نامه‌ها و مقالات دانشجویان در مدت سه دقیقه، برنامه‌های مرتبط با شهدا و زنان و همچنین برنامه‌های کارآفرینی از دیگر فعالیت‌های این مجموعه در حوزه دانشجویی است.
سرپرست معاونت فرهنگی جهاددانشگاهی فارس با بیان اینکه مسابقات مناظره از جمله برنامه‌هایی است که با استقبال دانشگاهیان روبه‌رو شده است، افزود: دانشجویان دیدگاه‌های خود را در موضوعات مختلف اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و اقتصادی مطرح می‌کنند و داوران بر اساس معیارهای تعیین‌شده به تیم‌ها امتیاز می‌دهند. همچنین برای توانمندسازی شرکت‌کنندگان، کارگاه‌های آموزشی برگزار می‌شود.
وی ادامه داد: در یکی از دوره‌ها، آغاز ثبت‌نام و برگزاری مسابقات در فارس حدود یک ماه به تأخیر افتاد، اما دانشگاه‌ها پیگیری زیادی برای آغاز رقابت‌ها داشتند. دانشجویان هر سال منتظر فرارسیدن آبان و شروع ثبت‌نام هستند تا مسابقات در آذرماه برگزار شود. استقبال دانشگاه‌ها در سال‌های اخیر افزایش یافته و حتی تیم‌هایی از شهرستان‌ها برای شرکت در رقابت‌ها به شیراز می‌آیند.
تشریح شیوه برگزاری مسابقات مناظره دانشجویی
در ادامه این نشست، مدیر اجرایی سازمان دانشجویان جهاددانشگاهی فارس، با تشریح شیوه برگزاری مسابقات مناظره دانشجویی گفت: هر تیم از چهار نفر تشکیل می‌شود که دو نفر به‌عنوان سخنران و دو نفر به‌عنوان پژوهشگر فعالیت می‌کنند.
سپیده جوکار افزود: موضوعات مسابقات از سوی تهران و در قالب گزاره‌هایی با محورهای مختلف از جمله سیاست داخلی و خارجی، آموزش، فرهنگ، محیط زیست، جغرافیا و فناوری ارسال می‌شود. پس از اعلام گزاره‌ها، تیم‌ها موضع موافق یا مخالف خود را مشخص می‌کنند و رقابت به‌صورت دو به دو میان تیم‌های دارای مواضع متفاوت برگزار می‌شود.
وی ادامه داد: پژوهشگران پیش از مسابقه درباره موضوع و موضع انتخاب‌شده هماهنگی می‌کنند و منابع مورد نیاز را در اختیار سخنرانان قرار می‌دهند. در جریان مسابقه نیز در صورت نیاز، اطلاعات و موارد پژوهشی تکمیلی در اختیار سخنران قرار می‌گیرد تا از موضع تیم خود دفاع کند و در پایان، داوری انجام می‌شود.
مدیر اجرایی سازمان دانشجویان جهاددانشگاهی فارس با بیان اینکه تیم‌ها پس از رقابت به‌عنوان برنده یا بازنده معرفی می‌شوند، اظهار کرد: حتی تیمی که در مسابقه پیروز نمی‌شود نیز با کسب تجربه، دستاوردی از حضور در این رقابت‌ها به دست می‌آورد. معمولاً سه تا چهار تیم برگزیده به مراحل منطقه‌ای و کشوری راه پیدا می‌کنند.
جوکار با اشاره به آمار مشارکت در دوره گذشته مسابقات گفت: سال گذشته ۷۰ تیم در این رقابت‌ها حضور داشتند که در نهایت ۶۴ تیم برای شرکت در مسابقات گروه‌بندی شدند و ۶۴ رقابت برگزار شد.
انتهای پیام
