آیین رونمایی از کتاب‌های سعید تقی‌زاده، نویسنده و پژوهشگر تاریخ محلی روز پنجشنبه ۱۴ آبان‌ماه ۱۴۰۵ با حضور جمعی از مسئولان، علاقه‌مندان به فرهنگ و تاریخ و خانواده خاندان معصومی در اقامتگاه تاریخی کدخدا قاسم روستای هدف گردشگری خاوه برگزار شد.
در این مراسم حسین ملکی مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان تهران، محمدرضا تاجیک رئیس اداره میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی شهرستان ورامین، داریوش خزایی رئیس فرهنگ و ارشاد اسلامی ورامین، محمود برزگر رئیس اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی پیشوا و سعید تقی‌زاده نویسنده کتاب‌ها درباره اهمیت ثبت تاریخ بومی، نقش خیرخواهی در پیشرفت نسل‌ها و ضرورت معرفی ظرفیت‌های فرهنگی و گردشگری منطقه سخن گفتند.
این مراسم علاوه بر رونمایی از دو کتاب «نسل مهر» و «نیمکت خالی» فرصتی برای روایت بخشی از تاریخ آموزشی و اجتماعی روستای خاوه و معرفی عمارت تاریخی کدخدا قاسم بود؛ عمارتی که پرونده ثبت ملی آن پس از تأیید اداره‌کل میراث فرهنگی استان تهران، در انتظار بررسی در شورای ثبت ملی کشور است.
تاریخ و هویت بومی با کتاب به نسل‌های آینده منتقل می‌شود
حسین ملکی مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان تهران در این مراسم با اشاره به تألیف ۱۱ عنوان کتاب از سوی سعید تقی‌زاده این آثار را گامی در مسیر ثبت و معرفی تاریخ و فرهنگ منطقه دانست و بر ضرورت ترویج کتاب‌خوانی و حفظ میراث فرهنگی تأکید کرد.
وی با بیان اینکه بخش عمده آثار تقی‌زاده به تاریخ منطقه اختصاص دارد، اظهار کرد: این کتاب‌ها علاوه بر معرفی پیشینه تاریخی منطقه، ارزش‌های دینی و فرهنگی و رفتارهای نیک گذشتگان را روایت می‌کنند و زمینه ترویج فرهنگ نوع‌دوستی، محبت و انسان‌دوستی را فراهم می‌آورند.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان تهران با اشاره به گسترش فناوری و حجم بالای محتوای منتشرشده در فضای مجازی افزود: در دنیای پرشتاب امروز، آنچه اهمیت دارد محتوایی است که انسان را به مسیر انسانیت، محبت و نوع‌دوستی هدایت کند؛ بنابراین باید از افرادی که برای تولید و انتشار چنین محتواهایی تلاش می‌کنند، قدردانی کرد.
ملکی با تأکید بر جایگاه کتاب و مطالعه در آموزه‌های اسلامی تصریح کرد: معجزه پیامبر اسلام(ص) با فرمان خواندن آغاز شده و در تعالیم دینی نیز بر کسب علم و دانش بدون محدودیت زمانی و مکانی تأکید شده است. کتاب‌خوانی انسان را به سوی معرفت و حکمت هدایت می‌کند و باید این فرهنگ در جامعه تقویت شود.
وی همچنین با اشاره به پیشینه تاریخی عمارت کدخدا قاسم در روستای خاوه، ابراز امیدواری کرد که با تلاش مردم و علاقه‌مندان به فرهنگ و تاریخ منطقه، این عمارت به مقصدی برای حضور گردشگران و علاقه‌مندان به میراث تاریخی تبدیل شود.
ملکی با ابراز همدردی با خانواده‌های کودکان شهید، یاد شهدایی را که در حوادث اخیر جان خود را از دست داده‌اند گرامی داشت و ابراز امیدواری کرد خون این شهدا پیام‌آور پیروزی ملت ایران باشد.
وی در پایان با قدردانی از خانواده تقی‌زاده و تلاش‌های صورت‌گرفته برای ثبت تاریخ منطقه بر ضرورت انتقال میراث نیک گذشتگان به نسل جوان تأکید کرد.
خاوه با ۱۸ اثر تاریخی و گردشگری، گنجینه‌ای در دشت ورامین است
محمدرضا تاجیک رئیس اداره میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی شهرستان ورامین نیز در این مراسم با اشاره به ظرفیت‌های تاریخی روستای خاوه اظهار کرد: این روستا به‌عنوان یکی از پنج روستای هدف گردشگری بخش جوادآباد، ۱۸ اثر تاریخی، فرهنگی، مذهبی و جاذبه طبیعت‌گردی را در خود جای داده و از ظرفیت‌های کم‌نظیر گردشگری استان تهران برخوردار است.
وی با اشاره به اهمیت حفظ آثار تاریخی و معرفی میراث فرهنگی منطقه افزود: حمام خزینه، آب‌انبار، آسیاب، جاده درختی و عمارت‌های تاریخی از جمله یادگارهای خاندان معصومی در روستای خاوه است که بیش از یک قرن از اقدامات خیرخواهانه آنان در این منطقه می‌گذرد.
تاجیک با اشاره به مرمت عمارت کدخدا قاسم گفت: این بنای تاریخی طی دو سال اخیر به همت علی احمدی، از نوادگان کدخدا قاسم و با هزینه شخصی وی مرمت و بازسازی شده و با دریافت مجوز از وزارت میراث فرهنگی به اقامتگاه بوم‌گردی تبدیل شده است.
رئیس اداره میراث‌فرهنگی ورامین، حوض‌خانه این عمارت را از ویژگی‌های شاخص معماری آن دانست و افزود: این بنا از آثار کم‌نظیر معماری تاریخی دشت ورامین است و خانواده متولی آن نیز زمینه بازدید گردشگران و علاقه‌مندان را فراهم کرده‌اند.
وی با بیان اینکه پرونده ثبت ملی این عمارت تهیه شده است، ادامه داد: این پرونده امسال به تأیید اداره‌کل میراث فرهنگی استان تهران رسیده و امیدواریم تا پایان سال با بررسی در شورای ثبت ملی کشور، شاهد ثبت این اثر در فهرست میراث ملی باشیم.
تاجیک رونمایی از کتاب «نسل مهر» را اقدامی ارزشمند در مستندسازی خدمات خیرخواهانه خاندان معصومی عنوان کرد و گفت: این کتاب روایتی مستند از اقدامات خیرخواهانه آموزشی کدخدا قاسم احمدی و فرزندان ایشان و نقش این خاندان در توسعه علم و آموزش است.
یک نیکی می‌تواند سرنوشت نسل‌های بعد را تغییر دهد
سعید تقی‌زاده نویسنده کتاب «نسل مهر» نیز در این مراسم با اشاره به روایت تاریخی این اثر از روستای خاوه گفت: پیام اصلی این کتاب آن است که نیکی و اقدام خیرخواهانه یک نسل می‌تواند آثار خود را در نسل‌های بعد نشان دهد و مسیر زندگی افراد بسیاری را تغییر دهد.
وی با تشریح داستان کتاب اظهار کرد: روایت «نسل مهر» از سال ۱۳۰۵ و در دوران گذار از حکومت قاجار به پهلوی آغاز می‌شود؛ زمانی که فردی به نام خلیل پرچم از تهران مأموریتی در روستای خاوه برعهده می‌گیرد. این روستا در آن دوران از روستاهای خالصه و وابسته به دربار بود و بیش از ۲۵۰۰ هکتار اراضی کشاورزی داشت.
نویسنده کتاب «نسل مهر» ادامه داد: خلیل پرچم در جریان مأموریت خود بیمار می‌شود و حدود سه ماه در خانه کدخدا قاسم بستری می‌ماند. همسر کدخدا از او مراقبت می‌کند و پس از بهبودی به تهران بازمی‌گردد؛ اما این میزبانی و محبت سال‌ها بعد زمینه‌ساز اتفاقی سرنوشت‌ساز در زندگی یکی از فرزندان خانواده معصومی می‌شود.
تقی‌زاده افزود: حدود ۲۰ سال بعد، خلیل پرچم که با خانواده آشتیانی‌زاده ارتباط پیدا کرده بود، متوجه می‌شود یکی از افرادی که برای انجام کاری به تهران آمده، نوه همان خانواده‌ای است که سال‌ها قبل در خاوه از او مراقبت کرده بودند. همین موضوع موجب شد تصمیم بگیرد اکبر معصومی را که در آن زمان نوجوانی ۱۳ تا ۱۴ ساله و شاگرد خیاطی بود، برای ادامه تحصیل به تهران ببرد.
وی با بیان اینکه این اتفاق مسیر زندگی اکبر معصومی را تغییر داد، گفت: او پس از ادامه تحصیل موفق به دریافت پذیرش از دانشگاه هایدلبرگ آلمان شد و در دو رشته به تحصیل پرداخت. این اتفاق نقطه آغاز مسیر علمی و تحصیلی شماری از اعضای خانواده معصومی شد.
این نویسنده ادامه داد: پس از مهاجرت اکبر معصومی برای تحصیل، حاج محمد معصومی با مشاهده اهمیت آموزش تصمیم گرفت زمینه ادامه تحصیل دیگر فرزندان روستا را نیز فراهم کند و برای نخستین بار کلاس‌های هفتم، هشتم و نهم را در روستای خاوه راه‌اندازی کرد؛ مدرسه‌ای که دانش‌آموزانی از حدود ۱۵ روستای اطراف نیز برای تحصیل به آن مراجعه می‌کردند.
تقی‌زاده با اشاره به تأثیر این اقدام خیرخواهانه در پیشرفت نسل‌های بعد اظهار کرد: پس از آن، افراد دیگری از خانواده معصومی نیز برای ادامه تحصیل راهی آلمان شدند و در سال‌های بعد در حوزه‌های پزشکی، مهندسی، دانشگاهی و مسئولیت‌های اجرایی به موفقیت‌هایی دست یافتند.
وی با بیان اینکه در جریان پژوهش‌های خود شمار زیادی از چهره‌های علمی، فرهنگی و اجتماعی برخاسته از مدرسه خاوه را شناسایی کرده است، افزود: در بررسی‌های انجام‌شده، ۱۰۱ نفر از نظامیان و ۱۰۱ نفر از معلمان و همچنین افراد دیگری با مدارک تحصیلی مختلف از دیپلم تا دکتری شناسایی شدند که در میان آنان برخی نمایندگان مجلس و مسئولان کشور نیز حضور دارند.
نویسنده کتاب «نسل مهر» تأکید کرد: اطلاعات و روایت‌های تاریخی این کتاب بر اساس مستندات و اطلاعاتی است که از جمله از دکتر اکبر معصومی و دکتر موسی معصومی دریافت کرده‌ام و تلاش کرده‌ام این روایت‌ها را در قالب رمان و داستان ارائه کنم تا علاوه بر ارزش تاریخی، برای مخاطب جذاب و خواندنی باشد.
تقی‌زاده با اشاره به انتخاب خانه کدخدا قاسم برای برگزاری آیین رونمایی این کتاب گفت: از آنجا که داستان «نسل مهر» از همین خانه آغاز می‌شود، درخواست کردم مراسم رونمایی نیز در این مکان برگزار شود تا پیوند میان روایت کتاب و خاستگاه تاریخی آن برای حاضران ملموس‌تر باشد.
از تاریخ ۱۰۱ طایفه تا روایت زندگی اجتماعی روستاها در ۱۱ کتاب
این نویسنده با اشاره به انتشار ۱۱ عنوان کتاب گفت: بخش قابل توجهی از آثارم به تاریخ، فرهنگ، آداب‌ورسوم و زندگی اجتماعی روستاهای خاوه و حسن‌بیگ اختصاص دارد و هفت عنوان از کتاب‌هایم را در خارج از کشور و با استفاده از اطلاعات و ارتباطات مجازی نوشته‌ام.
وی با قدردانی از افرادی که در مسیر پژوهش و نگارش آثارش او را همراهی کرده‌اند، از جمله حاج اسماعیل خالدی و استاد امینی، افزود: دریافت اطلاعات تاریخی و خانوادگی از افراد مطلع منطقه و پیگیری مستمر اسناد و روایت‌ها نقش مهمی در شکل‌گیری این آثار داشته است.
تقی‌زاده با اشاره به برخی آثار خود از جمله «یادمان هستیم»، «حصار حسن‌بیگ و ۱۰۱ طایفه»، «کنایه‌های بی‌حساب»، «تولدی در خاوه»، «در وقت مقرر عشق»، «سایه‌ای که ماند»، «رویا؛ آیینه خاموش»، «بی‌حصار در حصار حسن‌بیگ» و «اوچرو» اظهار کرد: در کتاب «حصار حسن‌بیگ و ۱۰۱ طایفه» شجره‌نامه ۱۰۱ طایفه و پیشینه مهاجرت خانواده‌ها از مناطق مختلف کشور به این روستا را در حدود ۶۹۵ صفحه گردآوری کردم.
وی همچنین درباره کتاب «تولدی در خاوه» گفت: در این اثر تاریخ حدود ۱۵۰ ساله روستای خاوه را در ابعاد مختلف بررسی کرده‌ام و در کتاب «بی‌حصار در حصار حسن‌بیگ» نیز خاطرات و مسائل فرهنگی، آموزشی، اجتماعی و ورزشی دوران زندگی خود در روستا را به نگارش درآورده‌ام.
«نیمکت خالی»؛ روایتی از دوستی ۲۰ ساله که به کتاب رسید
تقی‌زاده در ادامه با اشاره به رونمایی از کتاب دوم خود با عنوان «نیمکت خالی» گفت: این کتاب روایت دوستی ۲۰ ساله من با زنده‌یاد حاج مسعود صادقیان است که پس از یک آشنایی در پی حادثه‌ای شکل گرفت و در ادامه به دوستی عمیقی میان خانواده‌های ما تبدیل شد.
وی افزود: پس از درگذشت این دوست عزیز در سال گذشته، تصمیم گرفتم خاطرات و روایت زندگی و دوستی‌مان را در قالب یک رمان به نگارش درآورم تا یاد و خاطره او ماندگار شود.
نویسنده کتاب «نسل مهر» در پایان ابراز امیدواری کرد نسل جوان نیز با علاقه‌مندی به تاریخ و فرهنگ بومی، مسیر ثبت و انتقال خاطرات و داشته‌های فرهنگی و اجتماعی منطقه را ادامه دهد.
انتهای پیام
