اشکناز اورعی، در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به چالش‌های پیش روی واحدهای تولیدی، تأمین مواد اولیه را از اصلی‌ترین گلوگاه‌های رشد اقتصادی دانست و اظهار کرد: در حال حاضر، فرآیند تأمین مواد اولیه فراتر از یک چالش ساده است؛ به دلیل مشکلات حمل‌ونقل و تخلیه و بارگیری مجدد در کشورهای واسطه، زمان انتظار برای رسیدن کالا به مقصد نهایی به شدت افزایش یافته است. این مسئله باعث شده تا سرمایه در گردش صنایع برای یک دوره حداقل ۹ الی ۱۰ ماهه در چرخه تأمین و تولید بلوکه شود که این فشار مالی سنگینی بر واحدهای صنعتی، به‌ویژه صنایع با فناوری متوسط (Medium-tech) و سطح بالا (High-tech)، وارد می‌کند.
وی با انتقاد از رویکرد سخت‌گیرانه نهادهای مالیاتی، افزود: به جای ایجاد مشوق‌های حمایتی، شاهد رویکردهای تنبیهی هستیم. استفاده از الگوریتم‌ها و هوش مصنوعی برای شناسایی و مسدودسازی مستقیم حساب‌ها بدون طی مراحل قانونی، اطلاع‌رسانی پیش از اقدام یا ایجاد فضای مذاکره، آسیب جدی به جریان تولید وارد می‌کند. نهادهای نظارتی باید به دنبال ریشه‌یابی مشکلات مالیاتی صنایع باشند.
عضو هیأت علمی دانشگاه سجاد در پاسخ به این پرسش که آیا صنایع داخلی آمادگی بومی‌سازی زنجیره تأمین و کاهش وابستگی به بازارهای سنتی را دارند، تأکید کرد: بومی‌سازی کاملا شدنی است، اما نیازمند تغییر رویکرد در مدیریت تولید است. مشکل اصلی صنایع، عدم توانایی در تولید با ظرفیت کامل (Full Capacity) است. وقتی کارخانه‌ها به دلیل مشکلات اقتصادی با ۵۰ درصد ظرفیت کار می‌کنند، تولید با تیراژ بالا که شرط اصلی مقرون‌به‌صرفه بودن است، محقق نمی‌شود.
وی راهکار عملیاتی خود را در ایجاد هم‌افزایی میان صنایع دانست و گفت: برای بومی‌سازی، باید مصرف صنایع مختلف را تجمیع کنیم. برای مثال، در تولید محصولاتی مانند ورق سیلیکون استیل، اگر صنایع بتوانند تقاضای خود را تجمیع کرده و با تولیدکنندگانی نظیر فولاد مبارکه وارد مذاکره شوند، می‌توان این محصول را در زنجیره تولید داخلی گنجاند. این مسیر نیازمند انعطاف‌پذیری، انرژی و همکاری نزدیک میان فعالان صنعتی است تا از واردات مواد اولیه جلوگیری شود.
ناترازی انرژی و چالش‌های ارزی، صنایع را به «لاک دفاعی و انفعال» واداشته است
اورعی با اشاره به مشکلات احتمالی تأمین انرژی در ماه‌های پیش رو و گزارش‌های منتشر شده مبنی بر بروز ناترازی میان تولید و مصرف، اظهار کرد: با وجود اینکه فصل سرما هنوز به‌طور کامل آغاز نشده، اما اعلام شده که ناترازی انرژی به دلیل کمبود گاز و محدودیت توان نیروگاهی، مدیریت‌پذیری سختی یافته است. قطعی برق در برخی شهرک‌های صنعتی در روزهای پنج‌شنبه، نشانه‌ای از این مشکلات است. اگر روند به همین شکل پیش برود، با شروع سرمای شدید، احتمال مواجهه با قطعی‌های گسترده‌تر برق در واحدهای صنعتی بسیار بالا خواهد بود.
وی عامل اصلی این وضعیت را عدم سرمایه‌گذاری به موقع در حوزه تولید و بهینه‌سازی مصرف دانست و افزود: ناترازی موجود، نتیجه عدم تطابق تولید و مصرف است که می‌تواند پیامدهای جبران‌ناپذیری برای صنایع داشته باشد.
عضو هیأت علمی دانشگاه سجاد تاکید کرد: بنابراین موضوع انرژی دیگر یک چالش گذرا نیست؛ با توجه به عدم سرمایه‌گذاری به موقع در زیرساخت‌ها و بهینه‌سازی مصرف، با مشکلی روبرو هستیم که احتمالا تا ۲۰ سال آینده نیز با آن دست‌به‌گریبان خواهیم بود. سیاست قیمت‌گذاری و سوبسیدهای سنگین در گذشته باعث شده برق به کالایی کم‌ارزش در نگاه تولیدکنندگان تبدیل شود. زمانی که هزینه انرژی در مقابل هزینه‌های عظیم فرآیندهای تولید (مانند ترموول‌ها) ناچیز باشد، انگیزه‌ای برای سرمایه‌گذاری در انرژی‌های تجدیدپذیر یا بهینه‌سازی باقی نمی‌ماند. این ناترازی، فشار مضاعفی بر واحدهای صنعتی در فصل‌های سرد سال وارد کرده و آینده تولید را با تردید مواجه می‌کند.
اورعی به چالش‌های جدی در حوزه انتقال پول و مدیریت حواله‌های ارزی اشاره کرد و گفت: بزرگ‌ترین مانع در تجارت، فرآیند انتقال پول است. در حال حاضر، حتی در تجارت با کشورهای همسایه نیز با مشکلاتی روبرو هستیم؛ زیرا در صادرات و واردات که مستلزم حواله ارزی است، پول باید از چندین کانال و واسطه عبور کند تا ریسک کارگزاران مدیریت شود. این زنجیره طولانی از واسطه‌ها باعث شده کارمزدها به شدت افزایش یابد؛ به طوری که کارمزد یک حواله ارزی برای تأمین مواد اولیه، گاهی ۳ الی ۴ برابر شده و از مبالغ ناچیز به مبالغ بسیار سنگین رسیده است. این پیچیدگی‌ها، سرعت تامین کالا را می‌گیرد و فشار مالی شدیدی بر واحدهای صنعتی وارد می‌کند.
عضو هیأت علمی دانشگاه سجاد با انتقاد از رویکردهای برخورد با واحدهای صنعتی در سازمان‌هایی نظیر تامین اجتماعی، دارایی و شرکت‌های شهرک‌های صنعتی، گفت: با بروکراسی اداری عجیبی روبرو هستیم که به جای حمایت از تولید، به دنبال مجازات تولیدکننده است. به جای آنکه با واحدهای صنعتی که در مراحل اولیه تولید با مشکل مواجه شده‌اند، از طریق تسهیلات و وام همکاری کنیم، سیاست فعلی بر پایه پس گرفتن زمین‌ها و برخورد تند اداری است. این رویکرد، صنعتگران را به سمت تعطیلی و ورشکستگی سوق می‌دهد. همچنین ترکیب تحریم‌های خارجی با سیاست‌های غلط داخلی، صنایع را از حالت توسعه‌طلب خارج و به سمت انفعال و انزوا برده است. اگر بخواهیم صنعت را احیا کنیم، باید همزمان با مقابله با فشار خارجی، اصلاحات ساختاری در سیاست‌های داخلی را نیز به سرعت آغاز کنیم.
وی تأکید کرد: بنابراین نیمی از مشکلات صنایع امروز ایران، برخاسته از تحریم‌های خارجی و نیمی دیگر، نتیجه سیاست‌های غلط داخلی در حوزه‌های حیاتی نظیر تأمین انرژی و مدیریت ارز است؛ سیاست‌هایی که در نهایت منجر به بی‌انگیزی تولید و حرکت صنایع به سمت لاک دفاعی و انفعال شده است.
انتهای پیام
