به گزارش ایسنا، «کارسینوم مجرایی درجا» که به اختصار DCIS نامیده می‌شود، زمانی رخ می‌دهد که سلول‌های غیرطبیعی درون مجاری شیر پستان رشد می‌کنند، اما هنوز به بافت اطراف راه نیافته‌اند. به همین دلیل، آن را شکلی پیش‌تهاجمی یا «مرحله صفر» سرطان پستان می‌دانند. DCIS شایع‌ترین شکل سرطان پستان در این مرحله است و می‌تواند پیش‌درآمد شایع‌ترین نوع سرطان پستان باشد. با این حال، تشخیص آن به معنای قطعی بودن گسترش بیماری در آینده نیست. تصویربرداری ماموگرافی و دیگر معاینه‌های پستان، شناسایی این ضایعات را بیشتر کرده‌اند و پزشکان را با این پرسش روبه‌رو می‌کنند که کدام موارد به توجه بیشتری نیاز دارند.
اهمیت پاسخ به این پرسش در آن است که بسیاری از ضایعات DCIS هرگز به سرطان تهاجمی تبدیل نمی‌شوند، یعنی به بافت‌های پیرامون گسترش پیدا نمی‌کنند. در عین حال، مشخص کردن اینکه کدام ضایعه ممکن است چنین مسیری را طی کند، آسان نیست. تغییرات ژنتیکی این ضایعات پیش‌تر به‌خوبی بررسی شده‌اند، اما درباره «محیط اطراف تومور» اطلاعات کمتری وجود داشته است. این محیط شامل سلول‌های ایمنی، رگ‌های خونی و سلول‌های بافتی است که پیرامون سلول‌های غیرطبیعی قرار دارند و با آنها در ارتباط‌اند. شناخت این همسایگی می‌تواند به فهم بهتر تفاوت میان ضایعات کمک کند و زمینه‌ای برای بررسی دقیق‌تر خطر پیشرفت بیماری فراهم آورد.
در همین زمینه، گروهی از پژوهشگران مرکز سرطان اندرسونِ دانشگاه تگزاس آمریکا با همکاری کالج پزشکی بیلور، نقشه‌ای دقیق از سلول‌ها و ساختارهای پیرامون DCIS تهیه کرده‌اند.
آنها برای تهیه این نقشه، بیش از ۸۵۰ هزار سلول را از نمونه‌های بافت طبیعی پستان، ضایعات DCIS و سرطان تهاجمی پستان بررسی کردند. آنها از روش‌هایی استفاده کردند که هم ویژگی‌های سلول‌ها را جداگانه نشان می‌دهند و هم جای آنها را در بافت مشخص می‌کنند. کنار هم گذاشتن این اطلاعات به گروه پژوهشی امکان داد سلول‌های غیرطبیعی و محیط پیرامونشان را در وضعیت‌های مختلف بیماری مقایسه کند و تغییراتی را که همراه با پیشرفت آن دیده می‌شود، دنبال کند.
نتایج نشان دادند با پیشرفت بیماری، هم سلول‌های سرطانی و هم محیط اطراف آنها دستخوش تغییرات گسترده‌ای می‌شوند. بر پایه این نقشه، برخی ویژگی‌های زیستی مرتبط با سرطان تهاجمی پستان ممکن است زودتر از زمانی که پیش‌تر تصور می‌شد، پدیدار شوند. این مشاهده به معنای آن نیست که هر ضایعه DCIS به سرطان تهاجمی تبدیل خواهد شد، بلکه نشان می‌دهد بررسی خود ضایعه، بدون توجه به سلول‌ها و ساختارهای اطراف آن، ممکن است تصویری ناقص از وضعیت بافت به دست بدهد.
پژوهشگران همچنین ساختارهایی حلقه‌مانند را در اطراف بعضی ضایعات شناسایی کردند که پیش از این شناخته نشده بودند. این حلقه‌ها از سلول‌های بافت نگهدارنده و سلول‌های مرتبط با رگ‌ها ساخته شده‌اند و در مطالعه «حلقه‌های بافت پشتیبان سرطان» نام گرفته‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهند این ساختارها می‌توانند شرایطی فراهم کنند که از رشد تومور پشتیبانی کند. شناسایی آنها راه تازه‌ای برای بررسی ارتباط میان ضایعه و بافت پیرامونش پیش روی پژوهشگران می‌گذارد.
اهمیت این یافته‌ها که در نشریه علمی «ساینس» منتشر شده‌اند، به یک مشکل عملی بازمی‌گردد: تشخیص DCIS به‌تنهایی روشن نمی‌کند چه کسی در معرض خطر بیشتر پیشرفت به بیماری تهاجمی است. پژوهشگران امیدوارند بررسی بیشتر ویژگی‌های سلولی ثبت‌شده در این نقشه، در آینده به پیش‌بینی بهتر این خطر کمک کند. چنین دانشی می‌تواند به انتخاب رویکرد مناسب‌تر برای افراد پرخطر و پرهیز از درمان‌های غیرضروری برای افراد کم‌خطر کمک کند، اما این کاربرد هنوز در مرحله بررسی است.
به گفته پژوهشگران، برای تأیید یافته‌ها و سنجش کاربرد احتمالی آنها در ابزارهای تشخیصی یا راهبردهای پیشگیری و درمان، مطالعات بیشتری لازم است. آنان قصد دارند بررسی کنند آیا ویژگی‌های شناسایی‌شده واقعاً می‌توانند ضایعاتی را که احتمال بیشتری برای تهاجمی شدن دارند، مشخص کنند یا نه. بنابراین، نقشه تازه را باید گامی در مسیر شناخت بهتر بیماری دانست، نه آزمایشی آماده برای تعیین سرنوشت یک بیمار.
انتهای پیام
