دکتر زهرا شیخی در گفت‌وگو با ایسنا، با اشاره به برنامه‌های کلان جهاددانشگاهی در حوزه کشاورزی و منابع طبیعی اظهار کرد: امنیت غذایی یکی از مهم‌ترین اولویت‌های کشور است و تحقق آن در شرایط کنونی، نیازمند بهره‌گیری هدفمند از دانش، فناوری و ظرفیت‌های پژوهشی است. تغییر اقلیم، کاهش میزان بارندگی، محدودیت منابع آب، افت بهره‌وری تولید و تخریب منابع طبیعی از جمله چالش‌هایی هستند که آینده تولید محصولات کشاورزی و پایداری نظام غذایی کشور را تحت تأثیر قرار می‌دهند.
وی افزود: جهاددانشگاهی با توجه به ظرفیت‌های علمی، پژوهشی و فناورانه خود در حوزه کشاورزی و منابع طبیعی، برنامه‌ریزی‌های کلانی را برای سامان‌دهی و جهت‌دهی فعالیت‌های پژوهشی این حوزه انجام داده است. در این چارچوب، کمک به تحقق امنیت غذایی پایدار کشور به‌عنوان هدف کلان فعالیت‌های پژوهشی و فناورانه مورد توجه قرار گرفته و تلاش شده است تمامی ظرفیت‌های موجود در مسیر تحقق این هدف، هم‌افزا و هدایت شوند.
شکل‌گیری هفت شبکه تخصصی پژوهش و فناوری در جهاددانشگاهی
معاون پژوهش و فناوری جهاددانشگاهی با اشاره به شکل‌گیری شبکه پژوهش و فناوری در حوزه کشاورزی و منابع طبیعی تصریح کرد: یکی از اقدامات اساسی در این مسیر، ایجاد شبکه‌ای منسجم با مشارکت ساختارهای پژوهشی مرتبط جهاددانشگاهی در سراسر کشور بوده است. این شبکه‌سازی در قالب هفت شبکه تخصصی شامل دام و طیور، آبزی‌پروری، صنایع غذایی، گیاهان دارویی، باغبانی، محیط زیست و منابع طبیعی و کشاورزی هوشمند شکل گرفته است.
به گفته وی، هدف از این اقدام صرفاً ایجاد ارتباط سازمانی میان واحدها و گروه‌های پژوهشی نیست، بلکه شناسایی، تجمیع و به‌کارگیری ظرفیت‌های علمی، نیروی انسانی متخصص، زیرساخت‌های پژوهشی و توانمندی‌های فناورانه جهاددانشگاهی در قالب ساختاری هماهنگ و مسئله‌محور است تا از طریق توسعه همکاری‌های بین‌رشته‌ای، تعریف پروژه‌های مشترک و جلوگیری از فعالیت‌های موازی، اثربخشی پژوهش‌ها افزایش یابد.
افزایش بهره‌وری مصرف آب؛ رویکرد محوری پژوهش‌های کشاورزی
شیخی با تأکید بر ضرورت تعیین اولویت‌های مشخص برای هدایت فعالیت‌های پژوهشی خاطرنشان کرد: در کنار هدف کلان کمک به تحقق امنیت غذایی پایدار، افزایش بهره‌وری مصرف آب در بخش کشاورزی به‌عنوان رویکرد محوری پژوهشی در این حوزه مورد توجه قرار گرفته است. با توجه به محدودیت منابع آبی کشور، تداوم الگوهای سنتی تولید نمی‌تواند پاسخگوی نیازهای آینده باشد و ضروری است با استفاده از فناوری‌های نوین، مدیریت هوشمند منابع و اصلاح الگوهای تولید، بهره‌وری آب و سایر نهاده‌های کشاورزی ارتقا یابد.
وی ادامه داد: این رویکرد صرفاً به توسعه فناوری‌های نوین آبیاری محدود نمی‌شود، بلکه موضوعاتی نظیر کشاورزی هوشمند، توسعه ارقام متحمل به تنش‌های محیطی، بهبود روش‌های تولید، مدیریت منابع آب و خاک، زیست‌فناوری و افزایش بهره‌وری در زنجیره تولید و فرآوری محصولات کشاورزی را نیز دربرمی‌گیرد.
معاون پژوهش و فناوری جهاددانشگاهی افزود: تحقق این اهداف مستلزم انجام پژوهش‌های مسئله‌محور و بین‌رشته‌ای و فراهم کردن زمینه انتقال و افزایش ضریب نفوذ فناوری‌های نوین در عرصه تولید است.
برگزاری شش نشست تخصصی با محوریت امنیت غذایی و توسعه پایدار زیست‌بوم
شیخی با اشاره به ضرورت جریان‌سازی علمی در حوزه امنیت غذایی بیان کرد: حل چالش‌های این حوزه صرفاً از طریق اجرای پروژه‌های پژوهشی امکان‌پذیر نیست، بلکه نیازمند شکل‌گیری گفتمانی مشترک میان پژوهشگران، متخصصان، سیاست‌گذاران، دستگاه‌های اجرایی و فعالان اقتصادی است. بر همین اساس، در کنار شبکه‌سازی پژوهشی، جریان‌سازی علمی و ایجاد بستر تعامل و هم‌اندیشی میان ذی‌نفعان مختلف نیز در دستور کار قرار گرفته است.
وی در همین راستا از طراحی و برگزاری سلسله‌نشست‌های علمی با عنوان امنیت غذایی و توسعه پایدار زیست‌بوم خبر داد و اظهار کرد: این نشست‌ها با هدف بررسی چالش‌ها و اولویت‌های راهبردی کشور در حوزه کشاورزی و منابع طبیعی، معرفی ظرفیت‌های علمی و فناورانه، تبادل تجربیات و شناسایی زمینه‌های همکاری مشترک طراحی شده‌اند.
معاون پژوهش و فناوری جهاددانشگاهی خاطرنشان کرد: تاکنون شش نشست تخصصی در این چارچوب برگزار شده و تلاش شده است موضوعات مرتبط با امنیت غذایی از ابعاد علمی، پژوهشی، فناورانه و اجرایی مورد بررسی قرار گیرند.
وی با اشاره به رویکرد حاکم بر سلسله‌نشست‌های علمی امنیت غذایی و توسعه پایدار زیست‌بوم اظهار کرد: رویکرد اصلی ما در این نشست‌ها، فراتر رفتن از مباحث نظری و حرکت به سمت شناسایی مسائل مشخص و تعریف راهکارهای عملیاتی است. به همین منظور، تلاش می‌شود با حضور صاحب‌نظران، متخصصان، پژوهشگران، مدیران اجرایی و فعالان بخش‌های مرتبط، زمینه تبدیل مباحث و دیدگاه‌های تخصصی به اولویت‌های پژوهشی، طرح‌های مشترک و پروژه‌های فناورانه فراهم شود.
تدوین نقشه راه دامپروری نوین با بهره‌گیری از ظرفیت‌های داخلی و الگوهای جهانی
معاون پژوهش و فناوری جهاددانشگاهی با اشاره به برگزاری هفتمین نشست از این سلسله‌برنامه‌ها در هفته جاری، موضوع این نشست را تدوین نقشه راه دامپروری نوین بر مدار ظرفیت‌های داخلی و الگوهای موفق جهانی عنوان کرد و آن را یکی از مهم‌ترین نشست‌های این مجموعه دانست.
شیخی با تشریح اهمیت انتخاب این موضوع گفت: دامپروری یکی از ارکان مهم امنیت غذایی کشور و از بخش‌های اثرگذار در تأمین پایدار محصولات پروتئینی، اقتصاد کشاورزی و معیشت بهره‌برداران است. این بخش با چالش‌های متعددی از جمله وابستگی به نهاده‌های وارداتی، محدودیت منابع آب و علوفه، افزایش هزینه‌های تولید، ضرورت اصلاح نژاد و بهبود عملکرد دام و نیاز به توسعه فناوری‌های نوین مواجه است. از این رو، ترسیم چشم‌اندازی روشن و تدوین نقشه راهی متناسب با شرایط و ظرفیت‌های کشور برای تحول در این بخش، ضرورتی راهبردی به شمار می‌رود.
وی ادامه داد: انتخاب عنوان تدوین نقشه راه دامپروری نوین بر مدار ظرفیت‌های داخلی و الگوهای موفق جهانی نیز بر این اساس صورت گرفته است که توسعه دامپروری کشور باید ضمن بهره‌گیری از دانش، تجربیات و الگوهای موفق جهانی، بر شناخت و استفاده حداکثری از ظرفیت‌های داخلی استوار باشد.
معاون پژوهش و فناوری جهاددانشگاهی افزود: به بیان دیگر، نه می‌توان بدون توجه به شرایط اقلیمی، اقتصادی و بومی کشور، الگوهای خارجی را به‌صورت کامل مورد استفاده قرار داد و نه می‌توان از دستاوردهای علمی و فناوری جهان در این حوزه چشم‌پوشی کرد. بنابراین، ضرورت دارد با شناخت دقیق مزیت‌ها و محدودیت‌های داخلی و بهره‌گیری هوشمندانه از تجربیات موفق جهانی، مسیر تحول و توسعه دامپروری کشور ترسیم شود.
وی با اشاره به محورهای مورد توجه در این نشست خاطرنشان کرد: ارتقای بهره‌وری تولید، بهبود ژنتیک و اصلاح نژاد دام، کاهش وابستگی به نهاده‌های وارداتی، توسعه فناوری‌های نوین در تغذیه و مدیریت دام، استفاده بهینه از منابع آب و علوفه، هوشمندسازی فرایندهای دامپروری و افزایش تاب‌آوری زنجیره تولید محصولات دامی از جمله موضوعاتی هستند که می‌توانند در تدوین این نقشه راه مورد توجه قرار گیرند.
شیخی تأکید کرد: انتظار ما این است که این نشست فراتر از یک گردهمایی تخصصی، زمینه‌ساز شکل‌گیری نگاهی مشترک نسبت به آینده دامپروری کشور و شناسایی اولویت‌های اصلی تحول در این بخش باشد. جهاددانشگاهی نیز با اتکا به ظرفیت شبکه تخصصی دام و طیور و توانمندی‌های پژوهشی و فناورانه خود می‌تواند در شناسایی نیازهای فناورانه، انجام مطالعات تخصصی، بررسی و بومی‌سازی الگوهای موفق جهانی و تعریف پروژه‌های کاربردی نقش‌آفرینی کند.
وی افزود: البته تحقق این هدف نیازمند مشارکت و همراهی دستگاه‌های اجرایی، مراکز علمی، متخصصان و فعالان صنعت دامپروری است.
تبدیل شبکه‌های تخصصی جهاددانشگاهی به ساختارهای مسئله‌محور و نتیجه‌گرا
معاون پژوهش و فناوری جهاددانشگاهی با تأکید بر اینکه هدف نهایی از مجموعه اقدامات انجام‌شده، تبدیل ظرفیت‌های علمی به راهکارهای مؤثر و قابل اجراست، گفت: تلاش ما این است که شبکه‌های تخصصی جهاددانشگاهی صرفاً ساختارهایی برای تعامل و تبادل اطلاعات نباشند، بلکه به شبکه‌هایی مسئله‌محور و نتیجه‌گرا تبدیل شوند که بتوانند در حل چالش‌های واقعی بخش کشاورزی و منابع طبیعی نقش‌آفرینی کنند.
به گفته شیخی، سلسله‌نشست‌های علمی امنیت غذایی و توسعه پایدار زیست‌بوم نیز بستری برای استمرار این جریان علمی و فناورانه است تا با هم‌افزایی ظرفیت‌های داخلی و توسعه همکاری با دستگاه‌های اجرایی، دانشگاه‌ها، مراکز علمی و بخش خصوصی، زمینه افزایش بهره‌وری منابع، توسعه فناوری‌های نوین، ارتقای تاب‌آوری نظام تولید و در نهایت کمک به تحقق امنیت غذایی پایدار کشور فراهم شود.
انتهای پیام
