افسانه بلوری در گفتوگو با ایسنا با بیان اینکه لجبازی و ناسازگاری کودکان را میتوان در قالب اختلال نافرمانی مقابلهای بررسی کرد، اظهار کرد: در برخی موقعیتها بروز خشم و نافرمانی از سوی کودک طبیعی است. برای مثال، کودکان زیر چهار سال ممکن است علائم لجبازی را نشان دهند که بخشی از روند رشد آنها محسوب میشود، چراکه کودک در این سن با چنین رفتارهایی تلاش میکند استقلال و موجودیت خود را به اطرافیان نشان دهد. در این شرایط از والدین انتظار میرود صبور باشند.
وی ادامه داد: این موضوع در دوران نوجوانی نیز دیده میشود، زیرا نوجوان در مرحله کسب هویت قرار دارد و میخواهد موقعیتهای مختلف را تجربه کند، بنابراین بخشی از رفتارهای اعتراضی و نافرمانی میتواند با ویژگیهای این دوره از رشد مرتبط باشد.
وی با اشاره به ضرورت توجه به تداوم رفتارهای مقابلهای پس از چهار سالگی، افزود: اگر این رفتارها بعد از چهار سالگی تشدید شوند، بهویژه تا پیش از هشت سالگی با رفتارهای مخرب همراه باشند، باید آنها را جدی گرفت. لجبازی شدید، عصبانیتهای مکرر و بحث کردن با بزرگسالان از جمله نشانههای این وضعیت است.
بلوری خاطرنشان کرد: این کودکان ممکن است با کوچکترین مسئلهای خشمگین شوند، همواره خود را محق بدانند و با نافرمانی، قوانین و محدودیتها را به چالش بکشند. همچنین در برخی موارد، زمانی که رفتار اشتباهی انجام میدهند، دیگران را بهخاطر آن سرزنش میکنند و حالتهایی از کینهتوزی و تلخ صحبت کردن در رفتارشان دیده میشود.
این روانشناس با بیان اینکه برای تشخیص و توجه جدی به این اختلال باید به مدت و شدت رفتارها توجه کرد، گفت: اگر چهار مورد از این علائم برای بیش از شش ماه تکرار شود، دستکم هفتهای یک بار بروز پیدا کند و شدت آن به اندازهای باشد که زندگی روزمره و روال عادی کودک را تحت تأثیر قرار دهد، لازم است موضوع با حساسیت بیشتری بررسی شود.
وی با اشاره به همپوشانی اختلال بیشفعالی و اختلال نافرمانی مقابلهای اظهار کرد: این دو اختلال میتوانند همزمان در یک کودک وجود داشته باشند و آمارها نشان میدهد حدود ۴۰ درصد کودکانی که به بیشفعالی مبتلا هستند، اختلال نافرمانی مقابلهای را نیز تجربه میکنند.
بلوری درباره عوامل مؤثر در بروز این اختلال بیان کرد: علل نافرمانی مقابلهای میتواند ارثی و ژنتیکی، محیطی یا مرتبط با ویژگیهای شخصیتی و خلقوخوی کودک باشد، البته در میان این عوامل، شرایط محیطی از جمله مواردی است که میتوان برای تغییر و اصلاح آن اقدام کرد.
وی با اشاره به برخی شرایط محیطی مؤثر در بروز این رفتارها افزود: کودکانی که در دوران کودکی مورد غفلت قرار گرفتهاند، سابقه کودکآزاری دارند یا در خانوادههایی بزرگ شدهاند که والدین آنها خود با اختلالات رفتاری و ناهنجاریهای روانشناختی مواجه هستند، ممکن است بیشتر در معرض این مشکلات قرار بگیرند.
وی ادامه داد: سابقه اختلال مصرف مواد مخدر در والدین، بیشفعالی والدین، وجود تنشهای مداوم و نبود آرامش در محیط خانواده، طلاق و نقلمکانهای مکرر از دیگر عوامل محیطی هستند که میتوانند در شکلگیری این رفتارها نقش داشته باشند. همچنین شیوههای فرزندپروری سختگیرانه و مستبدانه یا بیتوجهی والدین به نیازهای کودک نیز از جمله موارد قابل توجه در این زمینه است.
این روانشناس با ارائه راهکارهایی برای برخورد با کودکان دارای رفتارهای مقابلهای گفت: نخستین راهکار این است که والدین هر موضوعی را به زمینهای برای دعوا و بحث با کودک تبدیل نکنند، بلکه مسائل را اولویتبندی کرده و تمرکز خود را بر قوانین اساسی قرار دهند.
وی افزود: قوانینی مانند احترام متقابل، امنیت و مسئولیتهای حیاتی باید در اولویت قرار گیرند و والدین به جای حساسیت نشان دادن به تمام رفتارهای کودک، توجه خود را بیشتر بر رفتارهای مثبت او معطوف کنند.
بلوری برای توضیح این شیوه برخورد به موضوع خرید اسباببازی اشاره کرد و گفت: برای مثال، والدین میتوانند پیش از رفتن به خرید به کودک بگویند که قرار است فقط یک اسباببازی بخرد و از او بپرسند دوست دارد آن اسباببازی چه شکل و رنگی داشته باشد. به این ترتیب، کودک از قبل با محدوده انتخاب خود آشنا میشود و در عین حال فرصت ابراز نظر و انتخاب نیز پیدا میکند.
وی ارتباط چشمی و استفاده از لحن آرام را از دیگر راهکارهای برخورد با این کودکان دانست و اظهار کرد: والدین هنگام صحبت با کودک بهتر است همسطح او قرار بگیرند، ارتباط چشمی برقرار کنند و خواسته یا موضوع مورد نظر خود را با لحنی آرام و در قالب جملات کوتاه بیان کنند.
انتهای پیام